Páll Vilhjálmsson skrifar:

Utanríkisráðherra sem sendir Evrópusambandinu bréf um mikilsverð málefni án samráðs við alþingi fer á bakvið þjóðþingið og bréfið því marklaust. Þannig skilgreindi Þorgerður Katrín bréf þáverandi utanríkisráðherra, Gunnars Braga Sveinssonar, sem árið 2015 afturkallaði ESB-umsókn Íslands.

Björn Bjarnason fyrrverandi ráðherra vekur athygli á skilgreiningu Þorgerðar Katrínar á hvað teljist marktækt bréf til Evrópusambandsins og hvaða bréf eru ómarktæk. Björn vitnar í þingræðu sitjandi utanríkisráðherra frá 9. mars i ár, þegar rætt var um væntanlega þjóðaratkvæðagreiðslu:

Ég get líka nefnt það að þegar afturköllun umsóknar átti að fara fram treysti þáverandi ríkisstjórn [stjórn Sigmundar Davíðs] sér ekki til að fara fyrir utanríkismálanefnd heldur skrifaði bréf í leyni sem var ekkert að marka. Ég frábið mér svona vinnubrögð… (feitletr. pv)

Þorgerður Katrín kaus að gera afturköllun ESB-umsóknarinnar frá 2009 að álitamáli eftir niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar fyrir hálfum mánuði. Þjóðin hafnaði að halda áfram með umsóknina. Vegferðinni sem hófst 2009 ætti að vera lokið þar með. Í framtíðinni mætti sækja um að nýju ESB-aðild, standi til þess þing- og þjóðarvilji. En það er ekki hægt að efna til nýrrar þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-umsóknina frá 2009. Þjóðin kvað upp úrskurð sinn í lok ágúst og þann úrskurð ber að virða og framfylgja.

Viðbrögð Þorgerðar Katrínar við nei-i á höfuðdaginn staðfestir að hún veit að ESB-umsókninni frá 2009 var hafnað. En utanríkisráðherra er um megn að horfast í augu við pólitískan veruleika, sem ráðherra bjó sjálfur til með kröfu um þjóðaratkvæðagreiðslu.

Eftir að tapa þjóðaratkvæðagreiðslunni skrifaði utanríkisráðherra leynibréf, samkvæmt eigin skilgreiningu, ,,sem var ekkert að marka“ enda skrifað án samráðs við alþingi. Vafamál er hvort Þorgerður Katrín hafi borið bréfið undir ríkisstjórnina. Leynibréf utanríkisráðherra er dagsett 8. september, fyrir rúmri viku. Í fyrstu efnisgrein segir:

Ríkisstjórnin virðir niðurstöðu atkvæðagreiðslunnar og mun því ekki beita sér fyrir að aðildarviðræðurnar verði teknar upp að nýju en staða aðildarferlis Íslands er áfram óbreytt.(feitletr. pv)

Hvorki pólitískt né röklega getur aðildarferli Íslands staðið óbreytt eftir að þjóðin sagði nei. Þjóðaratkvæðagreiðsla hefur mikið ,,pólitískt gildi“ segir í greinargerðÞorgerðar Katrínar á alþingi í vor. Í greinargerðinni er undirstrikað samhengið milli ESB-umsóknarinnar frá 2009 og þjóðaratkvæðagreiðslunnar fyrir tveim vikum:

Þjóðin hafði ekki beina aðkomu að því að hefja ferlið árið 2009 og nú er tækifæri til að leiðrétta það.

Allt ber að sama brunni. Bein aðkoma landsmanna að málinu, undir formerkjunum treystum þjóðinni, er loforð ríkisstjórnarinnar að virða þjóðarviljann. Þjóðin var spurð hvort viðræðum við ESB skyldi haldið áfram á grunni umsóknarinnar frá 2009. Þjóðin sagði nei. Þar með er ESB-umsóknin úr sögunni sem grunnur að viðræðum við Evrópusambandið. Formleg afturköllun umsóknarinnar er nauðsynleg til að staðfesta að úrslit atkvæðagreiðslunnar hafi ,,pólitískt gildi“ og ,,leiðrétti“ mistök alþingis sumarið 2009 þegar þjóðin var ekki spurð hvort senda ætti umsókn til Brussel.

Þorgerður Katrín hefur stórkostlega misfarið með umboð sitt sem utanríkisráðherra. Gagnvart þjóðinni er hún undirförul og svikul er hún á alþingi. Undirskriftarsöfnunkrefst afsagnar utanríkisráðherra. Karl Gauti Hjaltason þingmaður Miðflokksins hjó í sama knérunn úr ræðustól alþingis. Utanríkisráðherra hefur brennt allar brýr að baki sér. Ríkisstjórnin riðar til falls með Þorgerði Katrínu sem utanríkisráðherra.