Blóðsöfnun Ísteka úr fylfullum blóðmerum fellur undir tilskipun Evrópusambandsins um tilraunir eða vísindalegan tilgang, segir EFTA-dómstóllinn í ráðgefandi áliti.
Héraðsdómur Suðurlands bað um slíkt álit vegna dómsmáls Ísteka gegn Matvælastofnun.
Eftirlitsstofnun EFTA sendi íslenskum stjórnvöldum áminningarbréf 2023 um að blóðtaka teldist tilraun í skilningi tilskipunarinnar. Íslensk stjórnvöld tilkynntu þá að þau myndu breyta regluverki um blóðmerahald og blóðsöfnun úr fylfullum hryssum.
Matvælastofnun synjaði síðar beiðni Ísteka um að framlengja leyfi til blóðtöku um fjögur ár. Stofnunin sagði að starfsemin teldist tilraun í skilningi reglugerðarinnar. Þetta sættu forsvarsmenn Ísteka sig ekki við og kröfðust þess fyrir dómi að ákvörðun Matvælastofnunar yrði ógilt.
Ísteka sagði að blóðsöfnun fyrirtækisins væri ekki gerð í tilraunaskyni eða í öðrum vísindalegum tilgangi þar sem hún væri viðskiptaleg og vanabundin iðnnýting en ekki kerfisbundin þekkingarleit.
EFTA-dómstóllinn hafnaði þessari skilgreiningu Ísteka. Dómararnir sögðu að túlka þyrfti tilskipunina rúmt. Þeir sögðu meðal annars að þar sem blóðið úr hryssunum væri notað til að framleiða frjósemislyf sem væri ætlað að bæta framleiðsluskilyrði og breyta lífeðlisfræðilegu ástandi dýra gæti starfsemin flokkast sem tilraunir. Dómararnir vísuðu einnig til þess að tilskipunin ætti að koma í veg fyrir sársauka, hræðslu eða varanlegan skaða.
Ísteka heldur því einnig fram að blóðsöfnunin eigi ekki að falla undir tilskipunina meðal annars með þeim rökum að túlka beri orðalag hennar til samræmis við almennan málskilning. Þá sé ekki hægt að segja að starfsemi sem verið hafi í gangi í 40 ár sé á tilraunastigi.
EFTA-dómstóllinn segir að ekki megi aðeins taka tillit til orðalags heldur verði að líta til samhengis og þeirra markmiða og tilgangs sem búi að baki tilskipuninni. Dómararnir segja að blóðtaka úr fylfullum hryssum teljist ekki venjuleg eða dæmigerð aðferð við dýrahald þar sem hún veiti velferð hrossa, dýranna sjálfra eða annarra nálægra dýra mestan forgang.
