Meginástæðan fyrir vaxandi skógareldum í Evrópu á sumrin er aukin tíðni þrálátra hitabylgna sem stafa af hlýnun jarðar segir Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags á Veðurstofu Íslands. Þegar hitabylgjur standa lengi yfir þornar jarðvegur og gróður upp, sem skapar kjöraðstæður fyrir gróðurelda til að breiðast hratt út.
Síðasta ár var versta ár skógarelda í Evrópu hingað til og útlit er fyrir að árið í ár verði svipað segir Halldór. Hann segir að líklegt sé að þetta ástand sé komið til að vera og að fólk verði að venjast nýjum veruleika.
„Það má alveg búast við því að þetta haldi áfram og það sýnir að það þarf að draga úr hlýnun jarðar, það þarf að losa minna af gróðurhúsalofttegundum,“ segir Halldór.
Landnýting og breyttur landbúnaður auðvelda eldum að breiðast út
Þótt loftslagsbreytingar séu grunnorsökin bendir Halldór á að aðrir þættir geri ástandið verra. Landnýting og breytingar í landbúnaði hafa leitt til þess að meira er um graslendi, sérstaklega í Evrópu, sem auðveldar eldunum að breiðast út. Þá hefur búsetumynstur breyst þannig að sífellt fleira fólk býr í hverfum sem liggja þétt upp við eða inni í skóglendi.
Þótt hægt sé að taka á landnýtingu og skipulagsmálum með hraðari hætti leysa slíkar aðgerðir ekki sjálfan grunnvandann, sem er hlýnun jarðar.
Gróðureldar sækja norðar
Gróðureldavandinn einskorðast ekki eingöngu við Suður-Evrópu. Á norðlægum slóðum, eins og í Kanada, gætir sömu þróunar. Þar er kerfið flóknara því hlýnað loftslag hefur aukið gróðurvöxt og þar með myndað meiri „eldsmat“ að sögn Halldórs.
Halldór nefnir Mýrareldana á Íslandi árið 2006 sem dæmi um þetta ferli. Sá eldur hefði ekki orðið eins mikill ef ekki hefði verið búinn að vaxa upp mikill gróður á svæðinu.
„Það eru aðeins öðruvísi aðstæður en sama niðurstaða. Loftslagsbreytingar eru það sem eru að knýja þetta.“
