Jón Pétur Zimsen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, krafði Ragnar Þór Ingólfsson, sitjandi mennta- og barnamálaráðherra, svara um niðurskurð sem boðaður er á framhaldsskólastiginu í drögum að fjármálaáætlun á Alþingi í dag.
Félag framhaldsskólakennara hefur gagnrýnt niðurskurðinn harðlega, sagt hann grimmilegan og að sennilega hafi aldrei meira verið skorið niður á skólastiginu, ekki einu sinni á árunum eftir hrun.
Ragnar Þór, sem settur var menntamálaráðherra í síðustu viku eftir að Inga Sæland fór í veikindaleyfi, virðist ósammála þessu mati og segir djúpt í árinni tekið að tala um að niðurskurðurinn sé fram úr hófi.
Vegið að menntun ungmenna
Í fyrirspurn sinni í óundirbúnum fyrirspurnartíma rakti Jón Þór að í drögum að nýrri fjármálaáætlun er ráðgert að fjárframlög til framhaldsskóla dragist saman um 7,1% á næstu fimm árum, fari úr 53,2 milljörðum í 49,4 milljarða árið 2031.
„Þetta er meiri niðurskurður en gert hafði verið ráð fyrir í fyrri áætlunum. Hann er einnig gerður á sama tíma og stærstu árgangar Íslandssögunnar til þessa hefja framhaldsskólanám og að baki er hrun í námsgetu og lestrarfærni ungmenna hér á landi í alþjóðlegum samanburði,“ sagði Jón Pétur.
Þá vitnaði hann í Guðjón Hrein Hauksson, formann Félags framhaldsskólakennara, sem sagði í viðtali við Morgunblaðið í síðustu viku að niðurskurðurinn muni bitna verulega á námi nemenda og til að mynda þurfi að skera niður námsbrautir og draga úr stoðþjónustu.
„Félag framhaldsskólakennara hefur skilað inn umsögn um fjármálaáætlun þar sem niðurskurðurinn er gagnrýndur harðlega. Hann er sagður grimmilegur og ganga beint gegn atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar sem var kynnt með pompi og prakt og samþykkt í síðasta mánuði og fari gegn fyrirheitum mennta- og barnamálaráðuneytisins um að fjárfesta í framtíð landsins, sem er skynsamleg ákvörðun,“ sagði Jón Pétur loks áður en hann varpaði fram spurningu sinni til Ragnars Þórs:
„Ég spyr því mennta- og barnamálaráðherra: Er þetta að fjárfesta í framtíð landsins? Hvernig er hægt að vega að menntun og framtíðarlífsgæðum ungmenna með slíkum ofsaniðurskurði?“
Ekki sammála mati framhaldsskólakennara
Í svari sínu sagði Ragnar Þór að umræddur niðurskurður sneri fyrst og fremst að fjárfestingarhlið framhaldsskólanna.
„Það eru gríðarlega miklar fjárfestingar í gangi núna í kringum framhaldsskólana sem eru aðallega tengdar uppbyggingu fimm verknámshúsa,“ sagði hann.
„Þessi niðurskurður snýr fyrst og fremst að fjárfestingarhliðinni eftir 2028 en framlögin per nemanda, sem eru rúmar tvær milljónir, verða á pari við það út fjármálaáætlun, þ.e. hvað er greitt með hverjum nemanda til hvers skóla miðað við hvernig það var 2026.“
„Ég myndi segja að það væri mjög djúpt í árinni tekið að tala um aðför að rekstri framhaldsskóla eða niðurskurð sem er úr hófi fram,“ sagði ráðherrann loks.
Auka álag með hægri og skera niður með vinstri
Jóni Pétri fannst þetta svar til marks um vanþekkingu Ragnars á menntamálum og benti á að ný lög um framhaldsskóla sem nýverið voru samþykkt og gengisfella námsárangur við inntöku í framhaldsskóla muni auka álag á skólana.
„Það er alveg ljóst að í grunnskólum landsins var stefnan um skóla án aðgreiningar tekin upp án þess að jarðvegurinn hefði verið nógu vel undirbúinn. Nú er ríkisstjórnin búin að innleiða svipuð lög þar sem sú stefna, skóli án aðgreiningar, er tekin upp í framhaldsskólunum,“ sagði Jón Pétur.
„Nýleg skýrsla sem sveitarfélögin gerðu fyrir grunnskólana segir að stærsti hluti kennaranna sé kominn á þann stað að finnast staðan óbærileg. Þetta kerfi er verið að flytja í boði ríkisstjórnarinnar beint inn í framhaldsskólann.
Niðurskurðurinn er 7,1%, nokkrir milljarðar, á tímanum. Hvernig er hægt að réttlæta það að vera að auka álagið í skólunum með hægri hendi og skera síðan niður með þeirri vinstri?“
Hægt að nota fjárauka síðar meir
Í svari sínu ítrekaði Ragnar Þór að ekki væri verið að skera niður þegar kemur að árlegu framlagi á hvern nemanda.
„Auðvitað er það svo að ef það verður kostnaðarauki vegna óvæntra tilvika þá munum við stíga inn í, eins og við gerðum í desember síðastliðnum, með auknu fjármagni í gegnum fjárauka,“ sagði hann.
Loks sagði hann stöðu grunnskólanna vegna skóla án aðgreiningar mjög misjafna.
„Hún er þung í ákveðnum hverfum, léttari annars staðar og það er bara út af samsetningu skólanna, fjölda innflytjenda og svo framvegis.“
