Brjóstakrabbamein er algengasta tegund krabbameins hjá íslenskum konum og er nærri þriðjungur af öllum meinum sem greinast.
Niðurstöður nýrrar alþjóðlegrar rannsóknar gefa til kynna að með erfðaprófum sé hægt að meta líkurnar á gagnsemi lyfjameðferðar.
Slík erfðapóf eru notuð hér og framkvæmdastjóri Krabbameinsfélagsins segir að íslenskir sjúklingar njóti góðs af.
Teymi við Lundúnaháskóla stóð að rannsókninni sem náði til sex landa og þátttakendur voru ríflega fjögur þúsund nýgreindir einstaklingar, yfir fertugu.
Um tveir þriðju þátttakenda rannsóknarinnar fengu lága áhættueinkunn og fengu því andhormón sem eftirmeðferð í stað lyfjameðferðar.
Ánægjulegt að prófið sé notað hér
Síðustu þrjú ár hefur verið notast við þetta sama erfðapróf og notað var í rannsókninni, hér á landi, til að meta þörf á lyfjameðferð.
Halla Þorvaldsdóttir , framkvæmdastjóri Krabbameinsfélagsins, segir að hvert tilvik þar sem fólk sleppur við hefðbundna lyfjameðferð, sé jákvætt.
Lyfjameðferð sé sjúklingum mjög þungbær.
Halla segir það markmið stjórnvalda að heilbrigðisþjónustan hér á landi sé á heimsmælikvarða.
„Og það er frábært að fá það staðfest, eins og þarna, þarna er verið að nota nýjasta nýtt hér á landi.“
Og þá kannski líkur á að þessi andhormónameðferð hafi verið notuð hér á landi í stað lyfjameðferðar í einhverjum tilvikum?
„Alveg örugglega. Ég treysti því að okkar heilbrigðisstarfsfólk sé að hagnýta þessa nýju þekkingu alveg eins vel og mögulegt er. “
Skurðaðgerð er vanalega sú meðferð sem notast er við gegn brjóstakrabbameini og í einhverjum tilfellum þarf einnig geislameðferð.
Í kjölfarið er oft notast við lyfjameðferð til að draga úr líkum á að meinið taki sig upp að nýju. Einnig þegar meinið hefur dreifst í eitla.
Lyfjameðferð hefur oftast talsverð áhrif á lífsgæði fólks og getur valdið ógleði, orkuleysi, hármissi, frjósemisvandamálum og veikt ónæmiskerfið.
Algengustu krabbameinin eru mest rannsökuð
Halla segir að miklar framfarir hafi orðið í meðferð við krabbameini.
„Við sjáum það að núna er það þannig hér á landi að rúmlega 70%, hátt í 75%, fólks sem greinist með krabbamein er á lífi eftir 5 ár. Það er auðvitað mjög hröð breyting á stuttum tíma.“
Hún segir krabbamein meðal þeirra sjúkdóma sem séu mest rannsakaðir í heiminum og að algengustu krabbameinin séu meira rannsökuð en þau sem eru sjaldgæf.
Halla segir stöðuna þó ennþá þannig að þó árangurinn sé góður séu krabbamein algengasta orsök ótímabærra dauðsfalla.
„Við missum alltof marga og þess vegna getur það verið svona svolítið mótsagnakennt þegar maður er að fagna því að framfarirnar séu miklar og árangurinn sé góður því við vitum það líka að það er fullt af fólki sem að greinist með krabbamein og á alveg frá greiningu tiltölulega litla möguleika.“
Einstaklingsbundnar meðferðir
Halla segir niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að einstaklingsmiðaðar meðferðir við krabbameini verði algengari.
„Með því móti er hægt að ýtra meðferðina og finna nákvæmlega hvað passar fyrir þig sem er ekki endilega það sem passar fyrir mig.“
Niðurstöðurnar gefa einnig til kynna, að mati Höllu, að hægt sé að meta í hvaða tilfellum meðferð skili árangri.
Flestar konur sem greinast með brjóstakrabbamein hér á landi eru komnar um eða yfir miðjan aldur og nýgengi í tilfellum brjóstakrabbameins er vaxandi.
Halla segir það áhyggjuefni og segir að þá þróun megi, meðal annars, rekja til lífstílstengdra þátta. Hún vill að sú þekking sem hefur orðið til um áhrif lífstíls verði nýtt betur til að draga úr tilfellum krabbameina.
„Og við getum nefnt kyrrsetu, offitu, áfengisneyslu, reykingar og tóbaksnotkun auðvitað. Og fleira og fleira. Og við erum bara því miður voða lítið að gera til þess að reyna að hafa áhrif á þessa þætti og þar með að draga úr áhættunni.“
Oft þung áhrif af lyfjameðferðum við brjóstakrabbameini
Krabbameinstilfellum fer fjölgandi á Íslandi og Krabbameinsfélagið spáir því að tilfellum fjölgi um 64% til ársins 2045.
Halla segir að rannsóknarniðurstöður, líkt og þær af meðferð við brjóstakrabbameini, hafi mikið vægi.
„Þannig þó það væru nú ekki nema ein eða tvær eða þrjár konur sem gætu sloppið við hluta af þeirri meðferð þá fagnar maður því.“
