Íslandi hefur brugðið fyrir í fjölda stórra kvikmynda á þessu ári: Ódysseifskviðu (The Odyssey), Ofurstelpunni (Supergirl), Meisturum alheimsins (Masters of the Universe) og Grænlandi 2 (Greenland 2: Migration). Þá verður Ísland einnig í stórmyndinni Dúna: Þriðji kafli (Dune: Part Three) sem er frumsýnd í desember.
Ódysseifskviða og Dúna verða líklega meðal vinsælustu kvikmynda ársins. Fyrri kvikmyndin hefur á um hálfum mánuði halað inn rúmum 900 milljónum bandaríkjadala og er sem stendur fimmta söluhæsta kvikmynd ársins.
„Þetta kemur allt í einhverjum svona sveiflum. Maður hefur nú séð stærri ár en þetta eru klárlega stórir póstar og sérstaklega eins og Odyssey – hún vekur gríðarlega athygli og það sama mun Dune 3 gera sem er frábært fyrir Ísland,“ segir Leifur B. Dagfinnsson, framkvæmdastjóri framleiðslufyrirtækisins Truenorth, í viðtali við fréttastofu.
Í næsta mánuði er væntanleg kvikmyndin Á barmi stríðs (The Brink of War) sem fjallar um Höfðafundinn 1986. Kvikmyndin gerist að langmestu leyti á Íslandi og var að öllu leyti skotin hérlendis – líka þær senur í henni sem gerast erlendis. Á barmi stríðs er enn ekki á dagskrá hjá íslenskum bíóhúsum en Alfreð Ásberg, framkvæmdastjóri Sambíóa, segir verið að semja um sýningar á henni hérlendis. Kvikmyndin verður frumsýnd erlendis 11. ágúst.
Til viðbótar við þessar kvikmyndir má benda á að Íslandi hefur einnig brugðið fyrir í öðru vinsælu afþreyingarefni. Opnunaratriði tölvuleiksins 007: Fyrsta skin (First Light), sem fjallar um breska njósnarann James Bond, var til að mynda á Íslandi. Þá var Háifoss í forgrunni í lokaþætti geysivinsælu Netflix-þáttanna Eitthvað furðulegt (Stranger Things). Þátturinn var að vísu frumsýndur á gamlársdag á síðasta ári.
Arnar Már Ólafsson ferðamálastjóri sagði fyrr á árinu að alþjóðlegar kvikmyndir, sjónvarpsþættir, tónlistarmyndbönd og annað afþreyingarefni hefði áhrif á komu um helmings ferðamanna til landsins samkvæmt landamærarannsókn Ferðamálastofu.
Ekki stærsta árið hingað til
Truenorth veitir stórum hluta þeirra alþjóðlegu kvikmyndaverkefna sem hingað koma þjónustu. Við heyrðum í Leifi B. Dagfinnssyni, framkvæmdastjóra Truenorth, og spurðum hann að því hvort árið sé það stærsta fyrir Ísland á stóra tjaldinu.
„Nei, kannski ekki alveg. Þetta eru stór nöfn og stórar myndir sem eru að koma núna á þessu ári eins og Odyssey, Christopher Nolan, og síðan í desember kemur Dune 3, Denis Villeneuve. Þetta eru tvær kvikmyndir sem voru myndaðar hérna á síðasta ári,“ segir Leifur. Hann bætir því við að árin 2012 og 2019 hafi einnig verið mikið af stórum kvikmyndaverkefnum með viðkomu hérlendis.
„Það hafa verið allt upp í fjórar stórmyndir skotnar á einu ári eins og þegar við gerðum Oblivion, Noah, [The Secret Life of] Walter Mitty og Thor: The Dark World.“
Allar þessar kvikmyndir voru frumsýndar árið 2013 að undanskilinni kvikmynd Darrens Aronofskys um örkina hans Nóa sem kom út ári síðar. Stórmyndin Stjörnuflakk: Á dimmum slóðum (Star Trek: Into Darkness) sem var skotin hér að hluta var reyndar einnig frumsýnd 2013.
Stórbrotið landslag, frábært starfsfólk og há endurgreiðsla
Leifur segir að það séu fyrst og fremst þrjú atriði sem laða erlendar framleiðslu til landsins: Íslenska landslagið og hve aðgengilegt það er, þekking og gæði íslensks kvikmyndagerðarfólks og endurgreiðslur til framleiðenda.
„Sem er 25 og 35%. Í dag, til þess að Ísland geti verið samkeppnishæft til þess að ná í þessar stóru myndir, verðum við að vera með 35%,“ segir Leifur. „Við myndum ekki fá eins margar myndir til okkar, eins og við erum búin að vera að sjá eða í þessu magni, nema við værum með þessa endurgreiðslu og Ísland myndi bjóða upp á hana. Það er bara lykilatriði.“
Ef ekki væri fyrir endurgreiðsluna væri sennilega einungis komið hingað í svokallaðar plate-shoots sem þýða má sem plötutökur. Það eru kvikmyndatökur þar sem efni er skotið, einkum landslag, sem síðar meir verður unnið með í eftirvinnslu og er gjarnan notað sem bakgrunnur. Fyrir slíkar tökur koma ekki allir sem tengjast framleiðslu verkefnisins til landsins, til dæmis leikarar.
„Þetta væri einhver bakgrunnur og einhverjir fimm manns myndu koma að utan og vera í fimm daga og fara í burtu. En ekki sko fimm hundruð manns sem koma og eru í tvær, þrjár vikur að meðaltali.“
Leifur segir íslenskt starfsfólk talið með því betra í heiminum.
„Það skiptir líka sköpum í þessu að það er gott aðgengi að tökustöðum,“ segir Leifur.
„Þú finnur ekki svona fjölbreytileika neins staðar í heiminum á einum og sama staðnum. Við erum með stórbrotið landslag og náttúru sem fólk sem fólk hefur ekki séð annars staðar og íslensk birta hjálpar líka til. Af hverju Ísland? Jú, þetta er svo aðgengilegt. Við komumst að þessum stöðum. Það er ekkert grín að fara með þrjú hundruð manns eða fimm hundruð manns eða þúsund manns á suma af þessum tökustöðum sem væri ekki hægt annars staðar.“
„Auðvitað er stórbrotin náttúra annars staðar í heiminum en þar hefurðu ekki þetta aðgengi. Við höfum þessa svörtu sanda. Við höfum þessi grænu fjöll í contrast [til mótvægis]. Uppi á hálendinu, hjá Drekavatnaleið og norður að Veiðivötnum, erum við með svarta í rauninni eyðimörk. Þetta eru meira að segja staðir sem margir Íslendingar hafa ekki komið á sjálfir. Það er aðgengið að þessum, hvað skal segja, furðulegu náttúrustöðum.“
Er mikið af erlendum verkefnum á döfinni, þá jafnvel af stórum verkefnum sem eru víðtækari en plötutökur?
„Já, sem betur fer. Það er ýmislegt í pípunum. Það er búið að vera frekar mikil þurrð, fyrstu sex mánuði ársins það er að segja, þegar kemur að kvikmyndatökum en það er ýmislegt búið að vera í undirbúningi. Mér sýnist vera svona bjartara framundan en það sem helst í hendur er að dollarinn þarf að vera sterkur, það er að segja veik íslensk króna, og endurgreiðslan verður að vera til staðar. Þá eigum við séns og getum haldið áfram vegna þess að ég held að fólk sé ekkert búið að fá neitt leið á Íslandi eða neitt slíkt. Ef eitthvað þá vilja þeir koma hingað í miklu meira mæli.“
Inntur eftir því hvaða verkefni séu væntanleg sem hafa verið skotin á Íslandi nefnir Leifur þáttaröðina um Hringadróttinssögu, Töfrahringina (The Rings of Power), og ónefnda þáttaröð sem gerist í heimi Stjörnustríðs. Það hlýtur að vera önnur sería af þáttaröðinni Ahsoka en engar aðrar Stjörnustríðsþáttaraðir, sem ekki eru teiknimyndaðar, eru væntanlegar.
Þetta er fjarri því að vera í fyrsta skipti sem Ísland er nýtt fyrir Stjörnustríð. Íslensku landslagi bregður einnig fyrir í kvikmyndunum Rogue One, Mátturinn vaknar (The Force Awakens) og Disney+ þáttaröðinni Mandalórinn (The Mandalorian).
