Sigling skemmtiferðaskipsins MV Hondius hingað til lands síðar í mánuðinum er ekki áhyggjuefni. Þetta segir Magnús Gottfreðsson, prófessor í smitsjúkdómalækningum við læknadeild Háskóla Íslands. „Ég gef mér það að það verði brugðist við með viðeigandi hætti áður en það kemur til Íslands,“ segir hann.
Þrír farþegar eru látnir úr veirusýkingu sem kom upp um borð. Heilbrigðisyfirvöld í Suður-Afríku hafa staðfest hanta-veirusmit í einum hinna látnu. Grunur er um að fimm til viðbótar hafi smitast af hanta-veiru. Veikindi fóru að gera vart við sig um borð þegar skipið var á leið frá Argentínu til Grænhöfðaeyja. Þar hefur það legið fyrir akkeri í um sólarhring. Skipið á að sigla hingað til lands síðar í mánuðinum.
Alþjóðaheilbrigðisstofnunin segir að brugðist hafi verið skjótt við og að samstarf sé hafið við ríki um stuðning við læknismeðferð, brottflutning, rannsóknir og mat á lýðheilsuáhættu.
Ekkert bóluefni til við hanta-veiru
Magnús segir að það séu yfir 40 tegundir eða afbrigði af hanta-veiru. Þær finnast í Asíu, Evrópu og Norður- og Suður-Ameríku. Veiran getur valdið allt frá einkennalausum sýkingum og yfir í alvarlegar sýkingar. Þær geta haft í för með sér öndunarbilun og áhrif á blóðrás og nýru.
„Í þeim tilvikum þá getur dánartíðnin verið mjög há, allt að áttatíu prósent,“ bendir Magnús á. Þegar veikindi eru komin á það stig er aðeins hægt að veita stuðningsmeðferð því ekkert bóluefni eða veirulyf er til.
Dæmi um smit manna á milli
Algengast er að fólk veikist eftir að hafa komist í snertingu við saur eða þvag nagdýra. Magnús segir það yfirleitt gerast þar sem mikið er af úrgangi, hann þyrlist upp og veiran verði því loftborin og berist þannig í menn.
„Það er þó ekki algilt. Það eru til dæmi um smit manna á milli, allavega með ákveðinni tegund hanta-veiru þar sem það hefur verið nánast algjörlega staðfest. Það er þá í þeim tilvikum þar sem fólk er í tiltölulega náinni snertingu og alveg í kannski svolítinn tíma.“
Magnús segir það óljóst hvort fólkið hafi smitast um borð eða í landi. Meðgöngutími sýkingar getur verið allt frá einni viku og upp í sjö.
„Við þurfum að skilja betur hvað gerðist þarna í þessu skipi, hvort það var mikill rottugangur eða mýs í skipinu eða hvort þetta barst með farþegum,“ segir Magnús. Hann segir ýmsar spurningar vakna um hverja farþegarnir umgengust, hvar þeir sváfu og hvort veikindin tengist sameiginlegri uppsprettu.
Veiran líklega vangreind á heimsvísu
Magnús segir að breytileiki veirunnar sé þó nokkur og því geti verið erfitt að greina hana. Hann veit ekki til þess að veiran hafi fundist hér á landi.
„Á heimsvísu er hún væntanlega mjög vangreind, það eru til rannsóknir sem sýna það að fólk getur verið með mótefni gegn einhverjum afbrigðum af veirunni án þess að það sé beinlínis saga um veikindi. Við þekkjum það auðvitað úr þessum fræðum að það eru ekki allir sem veikjast jafn illa. Það hafa komið upp dularfull tilfelli þar sem fólk kannski finnst látið eða það hefur verið á ferðalagi og veikist síðan heiftarlega og það kemur ekki í ljós fyrr en löngu, löngu síðar að menn fara að leiða hugann að þessari skýringu að veiran finnst.“
Eiginkona Hackmans lést af völdum hanta-veiru
Nokkur tilfelli hafa ratað í heimsfréttirnar, nú síðast í fyrra eftir dularfullt andlát Gene Hackman og Barböru Arakawa. Hún lést af völdum hanta-veiru. Gene Hackman dó af náttúrulegum orsökum, líklega um viku á eftir eiginkonu sinni. Talið er að hann hafi ekki áttað sig á andláti eiginkonu sinnar en leikarinn var með Alzheimer-sjúkdóminn.
Magnús nefnir annað dæmi frá tíunda áratug síðustu aldar. „Þá voru nokkrir göngumenn á ferðalagi í Bandaríkjunum sem höfðu sofið í bjálkakofum sem að allir smituðust og urðu gríðarlega veikir. Ég held að það hafi verið 80 prósent í þeim hópum sem að hreinlega létust eftir að hafa fengið alvarlegar líffærabilanir.“
Magnús segir þetta hópsmit áminningu um að með breyttum ferðavenjum þá verði erfiðara að greina sýkingar sem þessar.
„Það sem vinnur hins vegar með okkur er að greiningartæknin er orðin betri. Þannig að það er orðið aðeins auðveldara, ef maður lætur sér detta þetta í hug, að finna sýkingar af þessum toga.“
