Virka efnið í Viagra virðist geta truflað aðgang krabbameinsfrumna að kólesteróli og þannig dregið úr getu þeirra til að mynda meinvörp. Vísindamenn telja niðurstöðurnar geta opnað leið að nýrri notkun hins þekkta lyfs, en leggja áherslu á að frekari rannsóknir á fólki séu nauðsynlegar.
Viagra gæti í framtíðinni gegnt allt öðru hlutverki en lyfið er þekktast fyrir í dag.
Ný rannsókn bendir til þess að sildenafil, virka efnið í Viagra, geti hamlað getu krabbameinsfrumna til að dreifa sér um líkamann og mynda meinvörp.
Rannsóknin var birt í hinu virta vísindatímariti Cancer Research 14. júlí og var unnin af vísindamönnum við Weizmann-vísindastofnunina í Ísrael, bandarísku Krabbameinsstofnunina, NCI, Clalit-heilbrigðisþjónustuna og fleiri rannsóknarstofnanir.
Sveltir krabbameinsfrumurnar af kólesteróli
Vísindamennirnir komust að því að sildenafil virðist takmarka aðgang krabbameinsfrumna að kólesteróli.
Kólesteról er ekki eingöngu efni sem tengt er við hjarta- og æðasjúkdóma. Það er einnig mikilvægur byggingarhluti frumuhimna og gegnir lykilhlutverki í orkuframleiðslu og starfsemi frumna.
Krabbameinsfrumur þurfa sérstaklega á kólesteróli að halda þegar þær losna frá upprunalega æxlinu, ferðast um líkamann og ráðast inn í önnur líffæri.
Sildenafil hindrar ensím sem nefnist PDE5 og hækkar þannig magn boðefnisins cGMP inni í frumum. Það er þessi verkun sem veldur meðal annars auknu blóðflæði og gerir lyfið áhrifaríkt gegn ristruflunum.
Rannsakendurnir fundu hins vegar að aukið magn cGMP hafði einnig áhrif á prótein sem nefnist NPC1. Próteinið flytur kólesteról úr litlum geymsluhólfum frumunnar, svonefndum leysikornum, svo fruman geti nýtt það.
Þegar sildenafil hafði truflað þessa flutninga varð kólesterólið innilokað í leysikornunum. Krabbameinsfrumurnar áttu þá erfiðara með að nýta það til að hreyfa sig, framleiða orku og mynda meinvörp.
Dró úr meinvörpum í tilraunum
Áhrifin komu fram í nokkrum mismunandi líkönum krabbameins, bæði í músum og krabbameinsfrumum úr mönnum.
Samkvæmt niðurstöðum rannsóknarinnar dró sildenafil úr hreyfanleika krabbameinsfrumna og getu þeirra til að mynda meinvörp. Krabbameinsfrumurnar virtust jafnframt viðkvæmari fyrir truflunum á flutningi kólesteróls en heilbrigðar frumur.
Vísindamennirnir prófuðu einnig að sameina sildenafil og statín, algeng lyf sem notuð eru til að lækka kólesteról.
Lyfin virtust vinna saman á tvennan hátt. Sildenafil lokaði inni kólesteról sem þegar var til staðar í frumunum en statín drógu úr getu þeirra til að framleiða nýtt kólesteról.
Samsetningin hafði meiri áhrif gegn myndun meinvarpa en hvort lyfið um sig.
Skoðuðu gögn fimm milljóna einstaklinga
Rannsóknarteymið studdist ekki eingöngu við tilraunir á frumum og músum.
Einnig voru greind heilbrigðisgögn sem safnað hafði verið á tveimur áratugum frá um fimm milljónum skjólstæðinga ísraelsku heilbrigðisþjónustunnar Clalit.
Greiningin sýndi að krabbameinssjúklingar sem höfðu notað sildenafil voru að meðaltali með betri lifun en sjúklingar sem ekki höfðu notað lyfið. Ávinningurinn virtist enn meiri hjá þeim sem höfðu einnig tekið statín.
Tengslin urðu jafnframt sterkari eftir því sem notkun lyfjanna var meiri, samkvæmt útdrætti rannsóknarinnar.
Þetta sannar þó ekki að sildenafil hafi sjálft valdið betri lifun sjúklinganna.
Um var að ræða afturskyggna greiningu á sjúkraskrám en ekki klíníska tilraun þar sem krabbameinssjúklingum var af handahófi gefið sildenafil eða lyfleysa.
Aðrir þættir gætu því skýrt hluta af muninum á hópunum.
Þarf að prófa meðferðina á fólki
Niðurstöðurnar þýða ekki að Viagra sé orðið viðurkennt lyf gegn krabbameini eða að krabbameinssjúklingar eigi að hefja töku þess að eigin frumkvæði.
Ekki hefur enn verið sýnt fram á í stórri, slembiraðaðri klínískri rannsókn að sildenafil geti komið í veg fyrir meinvörp eða lengt líf krabbameinssjúklinga.
Rannsóknin sýnir hins vegar mögulega líffræðilega skýringu á því hvers vegna sildenafil gæti haft áhrif á útbreiðslu krabbameins. Hún skapar því grundvöll fyrir klínískar rannsóknir þar sem kannað yrði hvort hægt sé að nota lyfið sem viðbótarmeðferð við hefðbundna krabbameinsmeðferð.
Kosturinn er sá að sildenafil hefur verið notað af milljónum manna í áratugi. Verkun þess, aukaverkanir og öryggi eru því mun betur þekkt en hjá nýjum lyfjum sem eru þróuð frá grunni.
Ayelet Erez, prófessor við Weizmann-vísindastofnunina og einn stjórnenda rannsóknarinnar, segir vísindamennina hafa fundið nýja líffræðilega leið sem tengir boðefnið cGMP við stjórnun kólesteróls í frumum.
Niðurstöðurnar sýni hvernig hægt gæti verið að nýta þessa leið til þess að trufla getu krabbameinsfrumna til að mynda meinvörp.
Hvort Viagra geti í raun orðið vopn í baráttunni gegn útbreiðslu krabbameins kemur þó ekki í ljós fyrr en lyfið hefur verið prófað með markvissum hætti á krabbameinssjúklingum.
