Evrópumálaráðherrar aðildarríkja ESB eru gagnrýnir á það sem þeir kalla seinagang Íslands og annarra EES-ríkja við að taka upp og innleiða reglugerðir og tilskipanir sem snúa að málefnum innri markaðsins.
Þetta kemur fram í yfirliti ráðherraráðsins yfir virkni innri markaðsins og samskipti og samvinnu Evrópusambandsins við þau ríki í vesturhluta Evrópu sem ekki eru aðildarríki.
Yfirlitið var samþykkt án umræðu á fundi ráðherranna fyrr í þessari viku sem þýðir að þar kemur fram sameiginleg afstaða allra aðildarríkja ESB.
Meðal ríkjanna sem gagnrýnin beinist að eru Ísland, Noregur og Lichtenstein. Í skjalinu er þó einnig fjallað um Færeyjar, Sviss, Andorra, San Marínó og Mónakó.
Almennt er talað á jákvæðum nótum um samstarfið við þessi ríki, þar á meðal EES-ríkin, til dæmis samvinnu í öryggis- og varnarmálum, en við annan tón kveður þegar rætt er um upptöku laga og reglugerða og fiskveiðimál.
Samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið eiga EES-ríkin þrjú að taka upp og innleiða þær reglugerðir og tilskipanir (gerðir) Evrópusambandsins sem varða innri markaðinn og virkni hans. Þó hefur oft orðið dráttur á upptöku; stundum af pólitískum ástæðum en einnig vegna þess að gerðirnar eru í mörgum tilfellum flóknar og snerta jafnvel svið sem falla ekki að EES-samningnum.
Á þessu er ítrekað tæpt í yfirliti ráðherraráðsins þar sem tekið er fram að styrkurinn sem felist í efnahagslegri samþættingu hvíli á virðingu fyrir fjórfrelsi innri markaðsins sem tryggi jafna stöðu og örugg ferli til að leysa vandamál.
The Council reiterates that the strength of our economic integration depends on full respect for the four freedoms of the internal market, based on a balance of rights and obligations, ensuring a level playing field and robust mechanisms to ensure a quick and effective response to challenges in mutual relations...Non-members of the Union that do not assume the same obligations as members cannot enjoy the same rights and benefits as members.
Ráðherraráðið bendir einnig á að ríki sem standa fyrir utan Evrópusambandið og uppfylla ekki þau skilyrði sem aðildarríkjum eru sett geti ekki vænst þess að njóta sömu réttinda og hagsbóta.
Fordæma samning um makríl
Í yfirliti ráðherraráðsins er áberandi gagnrýni á ákvarðanir Íslands, Noregs og Færeyja, um stjórn fiskveiða í Norður-Atlantshafi og óánægja með að Evrópusambandið var ekki haft með í samningum um kvóta síðasta vetur kemur ljóslega fram.
Ráðið harmar þannig (e. deplores) að íslensk stjórnvöld hafi samþykkt skiptingu makrílkvóta án þess að heildarsamkomulag hafi verið gert við öll viðkomandi strandríki og án aðkomu Evrópusambandsins.
The Council deplores the decision of Iceland to agree on mackerel quota allocations outside a comprehensive and inclusive Coastal States sharing arrangement and without the participation of the European Union.
Sama orðalag er reyndar einnig í köflunum um Færeyjar og Noreg. Ekki er ljóst hvaðan þessi afstaða kemur en búast má við að fulltrúar strandríkja innan Evrópusambandsins hafi ráðið miklu um það.
Tónninn í þessu skjali hvað varðar makríl ætti þó ekki að koma á óvart miðað við viðbrögð framkvæmdastjórnar ESB þegar samningurinn lá fyrir í vetur.
Áður hafa verið höfð hörð orð innan ráðherraráðsins um fiskveiðar á norðurslóðum, og reyndar einnig á vettvangi Evrópuþingsins. Í þeim umræðum voru fulltrúar frá Írlandi og Spáni áberandi.
Gagnrýni á hvalveiðar
Rétt eins og í yfirliti ráðherraráðsins um þennan ríkjahóp frá 2024 sér ráðið ástæðu til að leggja að stjórnvöldum á Íslandi og í Noregi að láta af andstöðu við alþjóðlegt bann við hvalveiðum og samþykkja skráningu hvala og annarra sjávarlífvera á CITES-listann yfir dýrategundir í útrýmingarhættu.
Reaffirming its strong support for the internationally agreed moratorium on commercial whaling established under the International Whaling Commission (IWC) and for the listing of cetaceans and other marine species under the Convention on International Trade in Endangered Species (CITES), the Council urges Iceland to lift its objection to the moratorium and to withdraw its reservations under CITES for these and other marine species.
Ráðherraráðið fjallar einnig um komandi þjóðaratkvæðagreiðslu á Íslandi og í skjalinu kemur fram að ráðið sé tilbúið að taka aftur upp aðildarviðræður verði það niðurstaðan.
