Í júlí var sagt frá því að auðmaðurinn Björgólfur Thor Björgólfsson hefði flutt lögheimili sitt frá Bretlandi til borgarinnar Mílanó á Norður-Ítalíu. Í viðtali við fréttaveituna Bloomberg sagði Björgólfur Thor frá því að skattalegar ástæður væru fyrir þessum flutningi. Ástæðan er sú að Breski verkamannaflokkurinn hefur breytt skattkerfinu í landinu.
Nú er það þannig að alþjóðlegir fjárfestar eins og Björgólfur Thor þurfa að borga skatta þar af þeim tekjum sem verða til utan Bretlands. Þetta einkenni breska skattkerfisins á rætur sínar að rekja allt aftur til aldamótanna 1800. Þetta kerfi var kallað non-dom og fól í sér að alþjóðlegir fjárfestar voru með heimilisfesti í Bretlandi en bjuggu samt í öðrum löndum og nutu þessa skattahagræðis.
Fjallað er um viðtalið við Björgólf Thor í fréttaskýringaþættinum Þetta helst. Þáttinn má hlusta á hér:
Hluti af „yfirgefið London“
Björgólfur Thor hefur síðastliðin ár yfirleitt verið nefndur sem ríkasti Íslendingurinn og hefur verið á lista tímaritsins Forbes yfir auðugsta fólk í heimi. Hann hefur um 25 ára skeið verið einn þekktasti fjárfestir landsins og yfirleitt verið sagður ríkasti Íslendingurinn.
Vegna þessara breytinga á skattkerfinu í Bretlandi sem Björgólfur Thor vísaði til í viðtalinu hefur fjöldi fjárfesta sem verið hafa með skattalega heimilisfesti í Bretlandi ákveðið að flytja þaðan. Norður-Ítalía, Mílanó og svæðið í kringum Como-vatn hefur verið vinsæll áfangastaður fyrir þessa fjárfesta sem vilja sækja í þá flötu skatta með ákveðnu hámarksþaki sem eru á svæðinu.
Meðal þeirra eru ríkasti maður Egyptalands, Nassef Sawiris, og þekktir bankamenn og forstjórar stórfyrirtækja. Þetta kerfi á Ítalíu virkar þannig að fjársterkur einstaklingur sem er með tekjur af erlendum fjárfestingum greiðir í mesta lagi 300 þúsund evrur í skatta á ári af tekjum vegna þessara erlendu fjárfestingum. Tæplega 43 milljónir íslenskra króna. Þá skiptir engu máli hvort tekjurnar nema 5 milljónum evra, 50 eða 100.
Þessu flata skattkerfi var komið á á Ítalíu í forsætisráðherratíð Matteo Renzis árið 2017 en það er fyrst á síðustu árum, með skattkerfisbreytingum í Bretlandi og pólitískum óstöðugleika í Asíuríkjum sem auðmenn eru byrjaðir að flykkjast þangað.
Brottflutningur auðmanna eins og Björgólfs Thors frá Bretlandi til Norður-Ítalíu hefur verið í gangi í nokkurn tíma eftir að fyrir lá að skattkerfinu yrði breytt. Þessi flótti auðmanna frá Bretlandi er kallaður svuota Londra eða yfirgefið London, eðs tæmið London í kreðsum hinna ríku, samkvæmt erlendum fjölmiðlum. Mikið hefur verið fjallað um um þessa þróun í ítölskum fjölmiðlum síðasta árið. Þróunin er sú að auðmenn eru ekki aðeins að flýja Bretland til Ítalíu heldur líka lönd eins og Dubaí og koma til Norður-Ítalíu.
Lokun Novators í London
Í viðtalinu við Bloomberg talaði Björgólfur Thor hins vegar ekki aðeins um skatta og flutninginn frá London til Ítalíu. Í greininni var líka fjallað um að Björgólfur Thor væri að leggja niður starfsemi fjárfestingarfélags síns Novator í London og flytja starfsemina til borgarinnar Zurich í Sviss.
Samkvæmt tilkynningu í bresku hlutafélagaskránni var Novator afskráð þar í mars á þessu ári. Með þessu lauk rúmlega 20 ára sögu Novator í London. Fjárfestingafélagið hafði verið með aðsetur í Mayfair-hverfinu þar til í fyrra en þá var heimilisfanginu breytt. Brottflutningur Novator frá London hefur því verið í undirbúningi um nokkra hríð.
Inn í þessa sögu spilar væntanlega líka að helstu samstarfsmenn Björgólfs Thors í Novator létu af störfum hjá fjárfestingafélaginu fyrir allnokkru. Þetta eru þeir Andri Sveinsson, sem hafði starfað með Björgólfi Thor frá því rétt eftir aldamótin síðustu, og Birgir Már Ragnarsson sem sömuleiðis hafði unnið lengi með honum. Andri Sveinsson hætti hjá Novator árið 2021 og sagðist hann ætla að einbeita sér að eigin fjárfestingum. Björgólfur Thor keypti hann þá út úr fjárfestingarverkefnum Novators. Birgir Már Ragnarsson hætti svo hjá Novator um vorið 2024.
Í dag eiga þeir Andri og Birgir Már fjárfestingarfélagið Omega ehf. sem er afar umsvifamikið og hagnaðist meðal annars ævintýralega á sölunni á Kerecis fyrir nokkrum árum. Í fyrra vakti athygli að þegar þremenningarnir seldu fasteignina Grósku í Vatnsmýri í Reykjavík til fasteignafélagsins Heima, og fengu greitt að hluta með hlutabréfum í Heimum, en þeir Birgir Már og Andri keyptu Björgólf Thor strax út úr Heimum.
Allt þetta sýnir til hvernig starfsemi Novators og samstarf þessara þriggja fjárfesta hefur smám saman verið skalað niður síðustu ár eftir að þeir Birgir Már og Andri höfðu um árabil verið eins og hægri og vinstri hönd Björgólfs Thors, líkt og þeir voru stundum kallaðir í fjölmiðlum.
Varkár vegna gervigreindarbúbblu
Annað atriði sem Björgólfur Thor nefndi í viðtalinu við Bloomberg var að fjárfestingafélag hans Novator myndi ekki ráðast í neinar nýjar fjárfestingar fyrr en það kæmi til einhvers konar leiðréttingar á hlutabréfamörkuðum í heiminum út af uppgangi gervigreindarfyrirtækja og fjáraustri í þau.
Orðrétt sagði hann um þetta: „Við förum ekki út í neinar nýjar fjárfestingar fyrr en það kemur til einhvers konar leiðréttingar á þessum markaði.“ Björgólfur Thor líkti búbblunni í kringum gervigreindina nú við dot.com búbbluna um síðustu aldamót en hún sprakk með látum árið 2000. Fjölmargir aðrir heimsþekktir fjárfestar eins og Michael Burry, sem einhverjir muna kannski eftir sem sögupersónu í kvikmyndinni The Big Short, Ray Dalio og Paul Tudor Jones hafa talað með svipuðum hætti.
Viðtal Bloomberg við Björgólf Thor Björgólfsson fól því í eiginlega í sér þrjár fréttir. Flutning hans frá London til Mílanó, lokun Novator í London og opnun fjárfestingarfélagsins í Sviss og svo loks viðhorf hans til gervigreindarbúbblunnar og að Novator færi ekki í neinar nýjar fjárfestingar að sinni vegna hennar.
Þetta helst óskaði eftir viðtali við Björgólf Thor Björgólfsson um flutning hans frá London til Ítalíu og tengd mál. Björgólfur Thor afþakkaði hins vegar viðtal við fréttastofu RÚV í gegnum samskiptafulltrúa.
