Aðalnámskrá grunnskóla er of viðamikil og viðfangsefnin of mörg, segir formaður Kennarasambands Íslands.
Meðal aðgerða sem stjórnvöld hafa boðað, til að bregðast við neikvæðum niðurstöðum PISA-könnunarinnar, er að einfalda aðalnámskrána og leggja meiri áherslu á kennslu kjarnagreina.
Frammistaða íslenskra nemenda hefur aldrei mælst verri í PISA og niðurstöður í öllum greinunum þremur; lesskilningi, stærðfræði og náttúruvísindum, eru verri en síðast þegar könnunin var lögð fyrir, árið 2022.
Rætt var við Magnús Þór Jónsson, formann Kennarasambands Íslands, í Speglinum.
Grunnhugmyndin var önnur en útkoman
Magnús Þór segir að gerð aðalnámskrárinnar sem er í gildi hafi byrjað 2008. Efnahagshrunið hafi tafið vinnuna og því hafi aðalnámskráin ekki tekið gildi fyrr en 1.ágúst 2011.
Í aðalnámskrá eru útskýrð markmið og fyrirkomulag skólastarfs á landsvísu.
Greinasviðin komu inn í aðalnámskrá 2013 og skiptast í níu kafla.
Í úttekt sem gerð var 2019 kom fram gagnrýni bæði kennara og skólastjórnenda á skort á eftirfylgni með þeim breytingum sem gerðar voru á hæfniviðmiðum aðalnámskrárinnar.
Í kjölfar úttektarinnar voru gerðar breytingar og endurbætt aðalnámskrá tók gildi haustið 2025.
Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, vill einfalda og skýra aðalnámskrána. Meðal annars til að tryggja samfellu í námi barna, þvert á skóla, um allt land.
Magnús Þór segir sögu aðalnámskrárinnar, og innleiðingarferli hennar, hafa leitt til þess að skólasamfélagið hafi ekki náð eins sterkum tökum á henni og vilji stóð til.
Mikil umræða hafi skapast um grunnþættina og þar hafi ákveðin yfirsýn tapast. Útkoman hafi orðið allt of stórt og mikið plagg sem nýtist í raun ekki við kennslu.
„Við þurfum að hafa námskrá sem virkar,“ segir Magnús Þór og bætir við að strax frá innleiðingu hafi komið fram gagnrýni.
Hvaða greinum á að fórna til að auka áherslu á kjarnagreinar?
Inga Sæland hefur talað um að til að bregðast við niðurstöðum PISA þurfi að auka áherslu á kjarnagreinarnar, lestur, stærðfræði og vísindi í skólum.
Væri það á kostnað annarra greina? Og hvaða greinar væru það þá?
Magnús Þór segir svokallaða viðmiðunarstundaskrá vera hluta af aðalnámskrá. Þar komi fram, sem dæmi, hve marga tíma eigi að kenna í hverri grein á viku.
Að mati Magnúsar Þórs þarf ekkert endilega að breyta þeirri stundaskrá til að auka áherslu á kjarnagreinarnar. Það ætti ekki að þurfa að fórna öðrum greinum til að bæta kennslu í lestri eða lesskilningi.
„Það getur farið mikið íslenskunám og lesskilningur í tveimur tímum af náttúrufræði.“
Magnús Þór segir að betra sé að skýra betur markmið kennslunnar frekar en að hætta að kenna myndmennt, handmennt eða íþróttir.
„Við erum ennþá með þannig samfélag að við viljum kenna ýmislegt.“
Hættulegt að eltast við meðaltöl í skólastarfi
Magnús Þór segist hafa áhyggjur af því að þegar niðurstöður PISA séu skoðaðar betur, og unnið með þær, að of mikið sé horft á meðaltalið.
„Ég hef áhyggjur af því að við séum ekki að horfa nóg til endanna,“ segir Magnús Þór og vísar þar til þeirra nemenda sem ná ekki hæfniviðmiðum og þeirra sem mælast með hæfni umfram viðmiðin.
„Við þurfum að horfa til þess að jöfnuðurinn má ekki vera til þess að við drögum úr kraftinum í skólastarfinu.“
Lausnin gæti verið, að mati Magnúsar Þórs, að vera með minni námshópa. Brjóta námshópana upp og gefa hverju barni meiri tíma.
Myndirðu þá getuskipta í þá hópa?
„Ég held að getuskipting ein og sér sé ekki svarið,“ segir Magnús Þór. Hann segir kennara fá til sín breiðan hóp nemenda og skapa þurfi þannig umhverfi að kennarar eigi möguleika á að gefa af sér til þess hóps sem á erfiðast. Og líka til þess hóps sem sýnir framúrskarandi hæfni.
„Þetta er eitt af þeim sóknarfærum sem við höfum til að verða betri.“
Magnús Þór segir að bætt meðaltal í næstu PISA-könnun megi ekki eitt og sér vera markmiðið.
„En ef okkur tekst að gera þetta vel þá á það að fylgja í leiðinni.“
