Halldór Jörgen Olesen skrifar:
Síðustu vikuna las ég málefnaskrár allra ellefu framboðanna sem bjóða sig fram til borgarstjórnar Reykjavíkur 16. maí. Ég fór líka yfir öll viðtöl við oddvitana í RÚV, mbl.is, Vísi og Heimildinni frá mars fram á maí, og rýndi í Facebook-síður framboðanna. Ég var ekki að leita að loforðum um leikskóla eða Borgarlínu. Ég var að leita að einu orði: gervigreind.
Niðurstaðan kom mér á óvart. Sjö af ellefu listum nefna orðið ekki einu sinni. Þrír nefna það en án nokkurrar útfærslu. Aðeins einn, Framsóknarflokkurinn, er með áþreifanlega tillögu í stefnuskrá.
Aðeins einn — Framsókn
Í stefnuskrá Framsóknar í Reykjavík stendur: „Innleiða gervigreind markvisst í starfsemi borgarinnar til að nýta betur fjármagn og mannauð borgarinnar.“ Það er ekki löng setning, en hún er sú eina sinnar tegundar í allri kosningabaráttunni. Einar Þorsteinsson, oddviti Framsóknar, hefur rætt þetta nánar í hlaðvarpi þar sem hann segir að borgin geti sparað í stjórnsýslukostnaði með því að sjálfvirknivæða ferli sem í dag krefjast handvirkrar vinnslu.
Hvort tillagan sé raunhæf eða ekki er önnur umræða. En hún er til. Hún er á blaði. Það er meira en hægt er að segja um 91% af framboðunum.
Þeir þrír sem nefndu en sögðu ekkert
Sjálfstæðisflokkurinn nefnir gervigreind, Hildur Björnsdóttur skrifaði í Viðskiptablaðið 2. maí: „Mikil tækifæri eru fólgin í því að bjóða út sorphirðu borgarinnar og nýta gervigreind í auknum mæli við stafræna umbreytingu borgarinnar.“ Falleg setning. Engin útfærsla.
Píratar, sem hafa lengi verið kenndir við tæknisinnaða pólitík, láta sér nægja eina setningu frá Kristni Jóni Ólafssyni í RÚV-viðtali 24. mars: að gervigreind „brenni á ungu fólki“ vegna áhrifa á atvinnutækifæri. Engin tillaga.
Okkar borg, nýtt framboð undir forystu Sigfúsar Aðalsteinssonar, hefur notað gervigreind til að búa til kosningalag og til að safna gögnum um „brotastarfsemi“ í borginni. Áhugaverð aðferðafræði. Stefna er það ekki.
Samfylkingin, Viðreisn, Vinstrið, Flokkur fólksins, Sósíalistar, Miðflokkurinn og Góði dagurinn nefna orðið ekki á neinum stað. Hvorki í stefnuskrá, viðtali né á Facebook-síðu.
Þögnin er í sjálfu sér frétt
Hvers vegna er ekki minnst á þetta? Ég sé þrjár tilgátur.
Sú fyrsta: sveitarstjórnarmál snúast um leikskóla, malbik og sorp. Gervigreind er „landsmál“ í huga oddvitanna. Það er svolítil furða þegar maður veit að Helsinki birti AI-stefnu fyrir borgina 2020, Barcelona er með opinbera algoritma-skrá frá 2021 og Amsterdam hefur sett upp algoritma-eftirlit sem nær yfir hverja deild borgarinnar. Þessar borgir eru ekki að ræða gervigreind sem landsmál. Þær eru að nota hana í barnaverndarmati, byggingarleyfum og sorphirðu og það núna í dag.
Sú önnur: oddvitarnir óttast að hljóma „elítískir“ eða „silíkondalskir“. Að tala um gervigreind í Vesturbænum gæti orðið túlkað sem að maður sé á rangri hlið stéttabaráttunnar. Þetta er skiljanlegt en það er líka uppgjöf. Þau borgaryfirvöld sem ekki taka afstöðu til gervigreindar á næstu fjórum árum munu enda með að nota hana bara án þess að nokkur hafi tekið eftir því. Stefnuleysið er ákveðin áhætta sem ekki ber að taka.
Sú þriðja: enginn í kjarnaembættismannastéttinni á Höfða hefur ýtt þessu inn á borð pólitíkusanna. Algoritmar sem nú þegar eru í notkun við leikskólaúthlutun, biðlistastjórnun og umsóknarferli eru ekki ræddir opinberlega, og því taka oddvitar ekki afstöðu til þeirra. Það er stjórnsýsla á autopilot. Eiginlega stjórnleysi.
Það sem ég ætla að spyrja á síðasta kosningafundi
Mig langar að ljúka með þremur spurningum sem mér þætti vænt um að yrði borin upp á síðustu kosningafundunum í þessari viku, og sem mér finnst að hver kjósandi ætti að spyrja:
Eitt: Hvaða algoritmar eru þegar í notkun á Höfða? við leikskólaúthlutun, fjárhagsaðstoð, leyfismál og er hægt að fá lista yfir þá?
Tvö: Á næsta kjörtímabili mun borgin sjálfvirknivæða einhver ferli sem í dag eru handvirk. Hver hefur ákvörðunarvaldið um hvaða ferli, og hver ber ábyrgð þegar algoritminn gerir mistök?
Þrjú: Greiðir Reykjavík erlendum skýjaþjónustum fyrir AI-þjónustu eða er möguleiki að borgin nýti íslenska nýsköpun á þessu sviði?
Þetta eru ekki háleitar spurningar. Þetta eru spurningar sem hver borgarbúi á rétt á að fá svar við áður en hann/hún greiðir atkvæði eftir sex daga. Að spyrja þeirra er ekki að krefjast loforða um allt. Það er að krefjast þess að umræðan eigi sér stað fyrir 16. maí, ekki eftir.
Á verdbolga.net/kosningar má sjá öll 98 loforðin og nákvæma flokkun gervigreindarumfjöllunar hjá hverju framboði. Síðan verður uppfærð ef einhver tekur upp símann og svarar.
Höfundur stýrir Verðbólguvaktinni (verdbolga.net), sjálfstæðri úttekt á verðlagi og stjórnmálum á Íslandi.
