Fjármálaráðherra, Daði Már Kristófersson, hafnar því að spilling sé útbreidd á Íslandi og segir hana ekki sambærilega við stöðuna í Namibíu. Ummælin lét hann falla í samtali við danska miðilinn Berlingske, þar sem hann lýsti stöðunni í Namibíu sem „hræðilegri“ hvað varðar spillingu.
Ummæli ráðherrans hafa vakið viðbrögð, meðal annars frá Kristni Hrafnssyni ritstjóra Wikileaks, sem segist ósammála mati hans og telur spillingu vera til staðar á Íslandi, þó í annarri mynd en þekkist í Namibíu.
Ráðherra: Ekki sambærilegt við Namibíu
Tilefni umfjöllunar Berlingske er fréttaflutningur RÚV undanfarin ár um meintar mútugreiðslur Samherji í Namibíu. Umfjöllunin hófst árið 2019 og leiddi til sakamálarannsókna bæði á Íslandi og í Namibíu.
Engin ákæra hefur verið gefin út á Íslandi vegna málsins. Í Namibíu standa hins vegar yfir réttarhöld yfir embættis- og stjórnmálamönnum vegna fjármálamisferlis. Enginn Íslendingur eða íslenskt fyrirtæki sætir þar ákæru.
Í viðtalinu lagði ráðherrann áherslu á að mikilvægt væri að gera greinarmun á aðstæðum í löndunum tveimur og gaf til kynna að umfang og eðli spillingar væri ekki sambærilegt.
Uppruni Namibíumálsins rifjaður upp
Meðal þeirra sem komu að fyrstu umfjöllun málsins voru Kristinn Hrafnsson og Helgi Seljan, auk annarra blaðamanna. Umfjöllunin byggði meðal annars á upplýsingum frá uppljóstraranum Jóhannesi Stefánssyni.
Í bókinni Ekkert að fela – á slóð Samherja í Afríku er fjallað um tilurð málsins og samstarf þeirra sem komu að miðlun upplýsinganna.
Í viðtali árið 2019 lagði Kristinn áherslu á mikilvægi þess að vinna úr gögnum og setja þau í samhengi svo almenningur gæti metið alvarleika málsins. Sagði hann að fjölmiðlar yrðu að ,,matreiða og verka“ umfjöllun um spillingu til að þeim væri trúað.
Kristinn ósammála – bendir á aðrar birtingarmyndir spillingar
Í viðbrögðum sínum á samfélagsmiðlum sagðist Kristinn vera ósammála mati ráðherrans og taldi að skilningur hans á hugtakinu spilling væri of þröngur.
„Spilling er sannarlega til staðar á Íslandi, þó að hún birtist ekki endilega með sama hætti og í Namibíu,“ skrifaði hann.
Í færslunni voru ekki tilgreind dæmi um einstök mál, en umræða um umfang og eðli spillingar á Íslandi hefur verið reglulega til umræðu í kjölfar Namibíumálsins.
Ágreiningur um skilgreiningu
Ummæli ráðherrans og viðbrögð Kristins endurspegla áframhaldandi ágreining um það hvernig skilgreina eigi spillingu og hversu víðtæk hún sé talin vera á Íslandi. Málið hefur verið eitt umdeildasta stjórnmála- og fjölmiðlamál síðustu ára og virðist áfram vekja sterk viðbrögð.