„Íslendingar hafa verið varaðir við því að aðild að ESB væri „risastórt skref í átt frá lýðræði“ og „versta viðskiptahugmynd“ sem upp hefur komið“, skrifar breska dagblaðið The Telegraph þar sem rætt er við Harald Ólafsson, prófessor við Háskóla Íslands:

Þjóðaratkvæðagreiðsla um hvort hefja eigi aðildarviðræður við framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, sem ítrekað hefur verið aflýst, verður haldin 29. ágúst næstkomandi.

En prófessor Haraldur Ólafsson, leiðtogi „nei“-herferðarinnar á Íslandi, sagði að Brexit væri viðvörun um hversu erfitt það væri að yfirgefa ESB ef land iðrast síðar aðildar.

Hann sagðist telja að landar hans myndu iðrast þess. Ísland hefur sína eigin viðskipta- og fiskveiðistefnu en er þegar hluti af sameiginlegum markaði ESB og því reglusett í Brussel.

Að afhenda Brussel frekar stjórn á fiskveiðum, viðskiptastefnu og gjaldmiðli sínum er tilgangslaust fyrir lítið land sem er háð innflutningi og hefur hagkerfi sem byggir á fiski og náttúruauðlindum, segir Haraldur.

Hann sagði við The Telegraph að kjörorð kosningabaráttu sinnar, „Haltu stjórninni“, væri innblásið af slagorði Útgönguherferðarinnar, „Take Back Control“, í Brexit-þjóðaratkvæðagreiðslunni fyrir áratug síðan.

Ísland hefur sína eigin viðskipta- og fiskveiðistefnu en það myndi breytast ef það gengi að ESB.

„Niðurstöðurnar sem við getum dregið af Brexit eru þær að það eigi ekki að yfirgefa ESB,“ sagði hann og bætti við að sambandið hefði aðeins leyft Bretlandi að yfirgefa ESB vegna þess að Frakkland og Þýskaland þyrftu á breska markaðnum að halda.

„Þeir myndu gera það eins erfitt og mögulegt er fyrir Ísland að komast út, og ef við hefðum evruna, myndi það breytast úr því að vera erfitt í að vera ómögulegt.

„Ég tel að það að gerast aðili að Evrópusambandinu sé versta viðskiptahugmynd sem Ísland gæti hugsað sér, og að vera aðili er stórt skref frá lýðræði eins og við þekkjum það.“

Hann lýsti yfir undrun sinni á því að Verkamannaflokksstjórnin væri að reyna að mynda nánari tengsl við ESB.

Ísland er aðili að Evrópska efnahagssvæðinu, samningi sem sameinar það, Noreg og Liechtenstein við 27 aðildarríki sameiginlega markaðinn í ESB.

Samkvæmt þessum samningi hefur Reykjavík stjórn á eigin fiskveiðistefnu en nýtur samt frjálsrar flæðis vöru, þjónustu, fólks og fjármagns innan sameiginlega markaðarins. Aðild að ESB myndi fella Ísland undir sameiginlega fiskveiðistefnu sína og neyða það til að afhenda hafsvæði sín til flota frá sambandinu.

Ísland, með 402.000 íbúa, væri minnsta landið í 450 milljóna íbúa álfunni.

Ísland flytur út eina til 1,4 milljónir tonna af sjávarafurðum á ári hverju. Árið 2023 nam útflutningur sjávarafurða um 2,2 milljörðum punda, sem er um 30 prósent af útflutningstekjum landsins.

Kvótar til að stöðva ofveiði yrðu settir á ESB-stigi frekar en á landsvísu, og áskoranir gegn stefnunni yrðu að lokum teknar fyrir dómurum ESB í Lúxemborg, sagði prófessor Ólafsson.

Hann sagði: „Við viljum ekki evrópskar reglur. Reglurnar eru aðlagaðar að þörfum stóru landanna á meginlandi Evrópu og sumar þessara reglna eru óhjákvæmilega mjög slæmar fyrir Ísland. Maður veit aldrei hvenær það getur orðið afar gagnlegt og mikilvægt að geta sett reglurnar í eigin landi.“

Ísland, með 402.000 íbúa, var í viðræðum um aðild að ESB en þeim var hætt eftir fjögurra ára samningaviðræður þegar ríkisstjórn sem var Evrópuskeptisk, tók við völdum árið 2013.

Núverandi ríkisstjórn boðaði til þjóðaratkvæðagreiðslu um að hefja viðræðurnar á ný, sem er fyrsti hluti tveggja þrepa ferlis sem gæti leitt til aðildar síðar á þessum áratug.

Bandalagið, undir forystu mið-vinstri Jafnaðarmannabandalagsins, brást við hótunum Donalds Trumps um að taka yfir Grænland, sem er ekki í ESB. Í þeirri kreppu vísaði Bandaríkjaforseti ranglega til sjálfstjórnarsvæðisins Dana á norðurslóðum sem „Ísland“.

Mynd sem Hvíta húsið birti með gervigreind af Trump gangandi með mörgæs á Grænlandi, landi utan ESB sem hann hefur hótað að taka yfir.

Skoðanakannanir hafa einnig sýnt að stríðið í Úkraínu og hækkun framfærslukostnaðar hafi aukið stuðning við aðild að ESB.

En Haraldur sem er eðlisfræðingur og prófessor í lofthjúpsvísindum við Háskóla Íslands, afgreiðir ógn Trumps sem ekkert annað en „leikhús“ og segir að það væri alvarleg mistök að ganga í ESB.

„Evrópusambandið hefur margra hagsmuna að gæta og hagsmunir íbúa á Íslandi verða aldrei ofarlega á forgangslista Evrópusambandsins,“ sagði hann.

Fræðimaðurinn lýsti einnig ótta sínum við að Ísland þyrfti að fórna krónunni og taka upp evruna, sem hefði haft enn hörmulegri afleiðingar en alvarlega bankakreppan í landinu árið 2008.

Gengið féll í gengi krónunnar, sem þýddi að fólk tapaði miklum peningum, en það þýddi líka að Ísland gæti náð sér tiltölulega hratt, sagði hann.

Evruríkið Grikkland stóð hins vegar frammi fyrir verulegum vandamálum vegna þess að það gat ekki fellt gengi gjaldmiðils síns.

Að útvista stjórn á viðskiptastefnu Íslands til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins væri heldur ekki skynsamlegt, sagði hann. „Það var mjög auðvelt fyrir Ísland að gera fríverslunarsamning við Kína. Evrópusambandið hefur ekki fríverslunarsamning við Kína.

„Ég trúi ekki alveg þeirri röksemdafærslu að til þess að hafa fríverslun þurfi eitt land að taka upp lög einhvers annars. Þannig gerum við ekki hlutina við Kína og Norður-Ameríku, Japan eða restina af heiminum. Hvers vegna ættum við að gera það svona við Þýskaland og Frakkland?“

Haraldur stýrir tvíflokka kosningabaráttu, með stuðningsmönnum sjálfstæðis Íslands bæði frá vinstri og hægri.

Honum var varpað fram í sviðsljósið vegna þess að hann var leiðandi í Heimssýn hreyfingunni, sem þýðir „heimssýn“, þegar þjóðaratkvæðagreiðslan var boðuð.

Hann er sannfærður um að Ísland muni ekki ganga í ESB, ekki síst vegna þess að friðarsinnaðir Íslendingar eru kvíðnir fyrir endurvopnunarátaki Evrópubúa í ljósi árásar Rússa.

„Það er ótrúlega alvarlegt að afhenda ríkisvaldið til Þýskalands og Frakklands. Ekki margir á Íslandi vilja vera þegnar fransk-þýsks hernaðarsambands,“ sagði hann.

Harldur Ólafsson, prófessor.

Ísland yrði minnsta landið í 450 milljóna íbúablokk. Fyrir ESB gerir stefnumótandi staðsetning þess og rík fiskimið það að aðlaðandi frambjóðanda, þó að Brussel hafi gætt þess að láta ekki sjá sig í kosningabaráttu fyrir atkvæðagreiðsluna.

Fjármálaráðherra Íslands sagði að aðild að ESB myndi hjálpa til við að efla hagkerfið, standa gegn stærri viðskiptafélögum og standast samkeppni á norðurslóðum.

„Ég tel að bæði efnahagslegir hagsmunir okkar og öryggishagsmunir séu vel þjónaðir með aðild,“ sagði Daði Már Kristófersson, fjármálaráðherra sem flokkur hans mælir með já-atkvæðagreiðslu, við Reuters.

„Kjarnagildi lítils opins hagkerfis verða alltaf frjáls viðskipti og reglubundin skipan, því við höfum ekki getu til að verja hagsmuni okkar með valdi.“

Mótmæli á Grænlandi eftir að Bandaríkjaforseti hótaði að taka yfir landið.

Eina NATO-ríkið án fastahers situr á einum mikilvægasta hernaðarlega óeirðastað Norður-Atlantshafsins. Hann sagði að hótanir Trumps um að eignast Grænland hefðu breytt öryggisútreikningum eyjarinnar að einhverju leyti.

Ísland er dýrasta land í heimi, samkvæmt greiningu Visku, stærsta háskólasambands Íslands. Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri, nefndi nýlega lægri viðskiptakostnað, meiri samkeppni og lægri vexti sem kosti við upptöku evrunnar, en varaði við því að umskiptin gætu verið verðbólguhvetjandi og að djúpstæðar umbætur á vinnumarkaði yrðu nauðsynlegar óháð því.

Í maí sagði utanríkisráðherra Íslands við The Guardian að landið hennar stæði frammi fyrir „Brexit-augnabliki“ fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna, þar sem viðvaranir um rangfærslur voru.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði að Ísland væri að verða fyrir barðinu á rangfærslum og orðræðu „úr leikbók Nigels Farage og Reform“.

Greinin er þýdd frá The Telegraph.