Samþykki Íslendingar að hefja aðildarviðræður við Evrópusambdið á ný er talið að þær muni taka um 1,5 til 2 ár og muni kosta um 1,9 milljarða króna. Þetta kemur fram í meirihlutaáliti utanríkisnefndar sem afgreiddi þingsályktunartillögu utanríkisráðherra um ESB-viðræður úr nefnd í gær. Í svari utanríkisráðuneytisins til nefndarinnar segir þó að kostnaður vegna viðræðna sé háður nokkurri óvissu þar sem erfitt sé að segja nákvæmlega til um hversu langan tíma þær taka.
Það kostnaðarmat sem ráðuneytið lagði fram til nefndarinnar byggist á því að viðræður taki um tvö ár, þ.e. á tímabilinu 1. september 2026 til ársloka 2028.
Seinni umræða um um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu er á dagskrá Alþingis á morgun. Þingfundurinn hefst klukkan 15 og þetta er eini dagskrárliður hans utan óundirbúins fyrirspurnartíma.
Sjávarútvegur stærsta hagsmunamálið
Samkvæmt áliti meirihluta utanríkismálanefndar eru meginhagsmunir Íslands í hugsanlegum aðildarviðræðum trygging á sérstöðu landsins, forræði yfir auðlindum, sjálfbær nýting, vernd lykilatvinnugreina og öryggi, þar á meðal fæðu- og matvælaöryggi.
Í álitinu segir að Ísland innleiði og framkvæmi þegar verulegan hluta af löggjöf ESB í gegnum EES- samninginn. 21 af 35 samningsköflum mögulegra aðildarviðræðna falla undir EES-samninginn.
Sjávarútvegur er talinn stærsta einstaka hagsmunamál Íslands í viðræðunum. Markmið Íslands eru fullt forræði yfir fiskveiðiauðlindinni, sjálfstæð stjórnun veiða og skiptingar aflaheimilda og sjálfbær nýting sem byggir á vísindalegri ráðgjöf.
Talið er til dæmis að það gangi gegn þessum sjónarmiðum að Ísland lúti reglum ESB um brottkast eða að þær muni gilda innan íslenskrar fiskveiðilögsögu.
Leggja til sérstakt íslenskt fiskveiðistjórnunarsvæði
Afar mikilvægt er talið að hagsmunir Íslands séu tryggðir þegar kemur að nýtingu á deilistofnum. Deilistofnar eru flökkustofnar sem ferðast milli lögsagna og þar með veiðisvæða, til dæmis loðna, kolmunni, makríll og norsk-íslensk síld.
Meirihluti utanríkismálanefndar telur að raunhæf leið til að tryggja forræði Íslands yfir sjávarauðlindinni innan íslenskrar fiskveiðilögsögu sé að lögsagan verði til dæmis skilgreind sem sérstakt íslenskt fiskveiðistjórnunarsvæði.
Þannig myndist ekki réttindi fyrir erlend fiskveiðiskip til að veiða innan íslenskrar fiskveiðilögsögu.
Að mati nefndarinnar er það einnig grundvallaratriði að búið verði svo um að nýting auðlindarinnar og afrakstur hennar haldist áfram hér á landi. EES-samningurinn hefur tryggt Íslandi undanþágu frá meginreglu ESB um fjárfestingarfrelsi í tilviki sjávarútvegs. Talið er mikilvægt að árétta þær reglur.
