Sé tekið mið af stöðu jafnréttismála í heiminum núna eru enn 171 ár þar til jafnrétti kynjanna er náð. Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri skýrslu UN Women og Efnahags- og félagsmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna, Gender Snapshot.
Skýrslan kom út í dag og sýnir að þar sem konur hafa raunveruleg völd miðar betur á öllum sviðum í átt að heimsmarkmiðum um sjálfbæra þróun fyrir árið 2030. Það nær til loftslagsmarkmiða, almennrar menntunar, aðgerða gegn fátækt og fyrir friði.
Kerfisbundið grafið undan stofnunum sem sinna jafnréttismálum
Þó hefur á fáeinum árum kerfisbundið verið grafið undan þeim stofnunum sem áratugum saman hafa átt að efla jafnrétti kynjanna. Dregið hefur verið úr ákvörðunarvaldi einnar af þremur slíkum stofnunum, fjárframlög hafa minnkað til fjórðungs þeirra og ein af hverjum tíu hefur alveg tapað stjórn á eigin ráðstöfunarfé.
Fjárframlög til að auka kynjajafnrétti hafa ekki verið lægri síðan 2021 og hafa kvenréttindasamtök orðið hvað harðast úti. Ekki er því útlit fyrir að eitt einasta af markmiðum Sameinuðu þjóðanna um jafnrétti náist fyrir 2030 að mati skýrsluhöfunda.
Karlar enn í helstu leiðtogahlutverkum
Pólitísku valdi er enn mjög ójafnt skipt. Karlar gegna leiðtogahlutverki í sex af hverjum sjö löndum. Konur mæta enn kerfisbundnum hindrunum á öllum sviðum að sögn skýrsluhöfunda.
Kostnaður við framboð getur numið meira en hundraðföldum meðaltekjum á mann í viðkomandi landi sem útilokar margar konur frá því að gefa kost á sér. Allt að átta konur af hverjum tíu verða í sumum löndum fyrir ofbeldi í opinberu lífi og þeim er skipulega haldið frá þeim ráðuneytum sem fela í sér mestu völdin nái þær kjöri.
Nærri níu af hverjum tíu varnarmálaráðherrum heimsins og yfir átta af hverjum tíu fjármálaráðherrum eru karlkyns. Þessi mismunur tekur ekki aðeins til stjórnmálanna.
Aðeins sex prósent æðstu stjórnenda í fyrirtækjum eru kvenkyns á heimsvísu og tveir af hverjum tíu forsetum æðstu dómstóla eru konur. Það skilur ákvarðanir í viðskiptum að stórum hluta eftir í höndum karla og einnig hvað snertir löggjöf, þróun á vinnumarkaði og í raun allan efnahag heimsins.
Sima Bahous, framkvæmdastjóri UN Women, segir merkin augljós. Samfélög leidd af konum séu öflugri, efnahagurinn þrautseigari og allir hafi það betra. Samfélög þar sem konur eru kerfisbundið útilokaðar missi af tækifærum til fulls vaxtar.
„Jafnrétti næst ekki án jafns aðgangs að völdum, því jafnrétti án valds er alls ekki jafnrétti,“ segir Bahous. Li Junhua, hjá Efnahags- og félagsmálastofnuninni, segir gögnin ekki gefa nokkuð svigrúm fyrir efasemdir.
Þótt við blasi eins og staðan er núna að 171 ár kunni að líða uns fullu jafnrétti er náð, sé ekki útilokað að breyta því. Fjárfesta þurfi í jafnfrétti og þeim stofnunum og kerfum sem tryggi það. Slíkt sé ekki peningaeyðsla heldur fjárfesting í jafnfrétti til handa öllum.
Bakslag á ögurstundu fyrir fjölþjóðakerfið
Efnahags- og félagsmálastofnunin og UN Women kalla eftir því að brugðist verði við bakslaginu í jafnréttismálum og að völdum heimsins verði jafnar skipt.
Það þýðir að tryggja beri að raddir kvenna heyrist til jafns við karla og þær hafi sömu völd þegar teknar eru pólitískar og efnahagslegar ákvarðanir, um frið og öryggi, tækni og daglegt líf. Fjármagn þurfi að streyma að nýju til stofnana og samtaka sem stuðla að jafnrétti ásamt því að vernda beri kvenréttindafélög og borgaralegt rými.
Niðurstöður skýrslunnar eru birtar á mikilvægum tímamótum fyrir fjölþjóðakerfið. Leiðtogar heimsins koma saman á 81. þingi allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna í næstu viku um svipað leyti og undirbúið er kjör tíunda aðalframkvæmdastjóra þeirra.
Engin kona hefur gegnt því embætti í 80 ára sögu samtakanna. Á meðan ríki ræða framtíð fjölþjóðasamstarfs er því haldið fram í skýrslunni að engin framtíðarsýn fyrir heiminn sé trúverðug nema konur og stúlkur eigi jafnan hlut að völdum við mótun hennar.
Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun voru samþykkt af fulltrúum allra aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna í september árið 2015. Markmiðin, sem gilda á tímabilinu 2016 til 2030, eru 17 talsins með 169 undirmarkmið og taka bæði til innanlandsmála og alþjóðasamstarfs á gildistímanum.
Skýrslan Gender Snapshot er helsta gagnasafn heims varðandi kynjajafnrétti og heimsmarkmiðin 17 um sjálfbæra þróun. Hún byggir á gögnum frá meira en 100 aðilum og fylgst er með framförum í málaflokknum fyrir konur og stúlkur út frá öllum markmiðunum.
