Bjarni Benediktsson framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins segir þörf á samtali og samstöðu atvinnulífs og launþega í ljósi nýjustu verðbólgumælinga. Verði kjarasamningar endurskoðaðir í haust verði húsnæðismálin undir.
Vilhjálmur Birgisson formaður Starfsgreinasambandsins segir ljóst að forsendur kjarasamninga séu brostnar.
Fátt virðist geta komið í veg fyrir að verðbólga, sem nú mælist 5,3% verði yfir 4,7% viðmiði kjarasamninganna, svokallaðra Stöðugleikasamninga, þann 1. september þegar heimild er til að endurskoða þá.
Myndin smám saman að teiknast upp
Staðan sem upp er komin kemur Bjarna Benediktssyni, framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins lítið á óvart. „Það hefur smám saman verið að teiknast upp sú mynd að það forsenduákvæði, sem vísar til verðbólgunnar, myndi ekki halda í kjarasamningunum,“ segir Bjarni.
Það sama segir Vilhjálmur Birgisson, formaður Starfsgreinasambandsins. „Þetta kom mér svosem ekki á óvart miðað við spár greiningadeildanna. En vissulega eru þetta mikil vonbrigði.“
Verður ekki leyst með launahækkunum
Bjarni segir að laun hafi hækkað umfram það sem gert var ráð fyrir við gerð síðustu kjarasamninga.
Kaupmátturinn hefur verið að skila sér. Þessi staða sem er komin upp núna verður aldrei leyst með því að fara í viðbótarlaunahækkanir. Það er alveg augljóst í mínum huga.
Mikil áhrif á verðtryggðar skuldir heimilanna
Vilhjálmur segir áhrif verðbólgunnar margvísleg, meðal annars á verðtryggðar skuldir heimilanna:
„Þessi hækkun milli mánaða nemur um sjö milljörðum sem verðtryggðar skuldir íslenskra heimila munu hækka um. Þannig að það er alveg ljóst í mínum huga að forsendur kjarasamninga eru brostnar. Enda er einungis ein mæling eftir og þá verður að koma í ljós hvernig verður brugðist við.“
Hvað heldurðu að gerist í haust? „Það er ákvörðun sem við í verkalýðshreyfingunni sem gerðum þessa kjarasamninga verðum að taka ákvörðun um. En því miður, þeir einu sem öxluðu þessa ábyrgð, var verkafólkið.“
Samtöl í gangi
Vilhjálmur segir að forsvarsmenn stéttarfélaganna séu farnir að ráða ráðum sínum varðandi haustið.
„Ég hef heyrt í hluta af mínu fólki,“ segir hann. „Það verður að fara ígrundað ofan í hvernig við munum bregðast við og hvað SA vilja gera. Við skulum ekki gleyma ábyrgð stjórnvalda og sveitarfélaga hvað það varðar.“
Það er rúmur mánuður í 1. september, finnst þér líklegt að forsendur kjarasamningsins verði endurskoðaðar?
„Ég tel það nánast 100%. Forsendur kjarasamningsins eru brostnar.“
Vilhjálmur segir að ef allir leggist á eitt; ríki, vinnuveitendur og verslun og þjónusta - sé hægt að bjarga kjarasamningunum:
Ef þessir aðilar eru tilbúnir til að axla ábyrð sína ætla ég ekkert að útiloka að hægt verði að komast hjá átökum á íslenskum vinnumarkaði.
Húsnæðismálin þurfi að ræða
Bjarni segir að víða séu áhyggjur af stöðu húsnæðismála, sem séu eitt stærsta kjaramálið. „Það kæmi mér ekki á óvart að það yrði ákall eftir því í tilefni af þessum skoðunarpunkti sem er í haust þar sem stefnir í að verðbólga verði yfir þessu viðmiði. Það verði ákall eftir að staðan á húsnæðismarkaði verði rædd.“
Hafið þið hjá SA áhyggjur af því sem gæti gerst?
„Við viljum nálgast þessi mál með jákvæðum huga, það er hægt að vinna með þessa stöðu og ég hef trú á að við getum haldið áfram að vinna niður verðbólguvæntingar.“
Ekkert tilefni til uppnáms
Óttastu að það verði uppnám á vinnumarkaði í haust?
„Mér finnst ekki vera neitt tilefni fyrir neitt uppnám,“ segir Bjarni. „Staðan er í mörgu tilliti mjög góð, en útlitið er ekki alveg eins bjart. Þ.e.a.s. það er ennþá mjög sterkur kaupmáttur, en ójafnvægi á húsnæðismarkaðinum og verðbólguvæntingar eru enn of háar. Við eigum að geta betur til að ná verðbólguvæntingum niður. Það kallar á samtal og samstöðu.“
