Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku og loftslagsráðherra, segir að samstarf um framkvæmd þriðju djúpnýtingarholu Iceland Deep Drilling Project sé ekki aðeins mikilvægt fyrir íslenska hagsmuni heldur hafi það mögulega þýðingu fyrir orkuskiptin á heimsvísu.
„Þetta er verkefni sem má í raun rekja allt aftur til aldamóta. En nú eru mjög spennandi skref framundan. Þetta snýst í grunninn um það að bora niður í jörðina, bora dýpra heldur en tíðkast hefur, til þess að beisla ofurheitan jarðvarma og vinna raforku úr honum. Þá er í raun veðmálið að með þessu sé hægt að skila margfalt meiri orkugetu úr hverri holu heldur en gengur og gerist í svona týpískri háhitanýtingu,“ segir Jóhann Páll í viðtali við fréttastofu.
Ráðherrann, Orkuveitan, Landsvirkjun og HS Orka undirrituðu í gær samstarfssamning um undirbúning og framkvæmd þriðju djúpnýtingarholunnar í Iceland Deep Drilling Project-verkefninu sem boruð verður á Nesjavöllum í árslok. Greint er frá samstarfssamningnum á vef Stjórnarráðs Íslands.
„Þetta er risastórt nýsköpunar-, þekkingar- og tækniverkefni sem ég bind miklar vonir við og mér finnst mikilvægt að stjórnvöld komi að,“ segir Jóhann Páll.
„Þetta er eitt af þeim verkefnum þar sem við komumst ekkert áfram nema við séum tilbúin að taka áhættu, gera mistök, læra af mistökunum, reyna aftur. Þetta er risastórt nýsköpunarverkefni en um leið liggur alveg fyrir að þessi ofurheiti jarðvarmi er þarna, þetta er bara verkfræðileg áskorun að beisla hann og vinna raforku úr honum. Við höfum gríðarlega trú á þessu þriðja djúpnýtingarverkefni,“ segir ráðherrann.
Nýr samningsrammi um verkefnið leggur áherslu á að þriðja djúpnýtingarholan verði sameiginlegur vettvangur fyrir rannsóknir, prófanir og þekkingarsköpun. Verkefnið hlaut nýverið 310 milljóna króna styrk úr Loftslags- og orkusjóði.
Á vef Stjórnarráðsins segir að tvær fyrri tilraunaholur IDDP hafi skilað mikilvægari þekkingu og fært íslenskan jarðhitageira nær því að geta hagnýtt ofurheitan jarðhita, þar sem hiti fer yfir 350-400 stig.
„Nú er stefnan sett á að bora þriðju holuna, IDDP-3, á Nesjavöllum í góðu samstarfi við Grímsnes- og Grafningshrepp, þar sem markmiðið er að prófa nýjar tæknilausnir og kanna hvernig megi nýta ofurheita gufu á öruggan og hagkvæman hátt til framtíðar.“
Tækifæri til að styrkja stöðu Íslands sem leiðandi afl í sjálfbærum orkulausnum
Jóhann Páll telur óhætt að fullyrða að hvergi í heiminum leiki jarðhiti eins veigamikið hlutverk og á Íslandi. Níu af hverjum tíu heimilum á Íslandi séu kynt með jarðhita, sem sé einstakt á heimsvísu.
„Það sem við erum að gera núna, og það sem ríkisstjórnin er staðráðin í að gera, er að verja ekki bara það sem áunnist hefur, verja ekki bara þennan gríðarlega árangur og þessa samkeppnishæfni Íslands á þessu sviði, heldur líka sækja fram og hugsa lengra og feta ótroðnar slóðir.“
Því sé ríkið að koma að djúpnýtingarverkefninu, Iceland Deep Drilling Project.
„Ef okkur tekst þetta, að virkja þennan ofurheita kraft í jörðinni og framleiða raforku úr honum, þá yrðu það risastór tíðindi fyrir ekki bara orkukerfi Íslands, ekki bara fyrir jarðhitanýtingu og tengda verðmætasköpun hérna á Íslandi, heldur líka fyrir orkuskiptabyltinguna í heiminum og fyrir loftslagsaðgerðir og svo framvegis. Þannig það er mikið í húfi.“
Íslendingar séu í einstakri stöðu til þess að ná árangri. Hér sé öflugur mannauður og hugvit.
„Þetta verkefni snýst einmitt um það, að beisla og vinna saman, stjórnvöld og stóru orkufyrirtækin og auðvitað háskólasamfélagið og til dæmis ÍSOR sem er nú í eigu ríkisins.“
Þá segir Jóhann Páll mikilvægt að sú þekking sem hér verði til geti nýst í öðrum löndum.
„Ég hitti einmitt núna síðast á COP orkumálaráðherra Nýja-Sjálands. Þeir eru í mjög svipaðri vegferð og að glíma við sams konar áskoranir og við. Við undirrituðum einmitt viljayfirlýsingu um samstarf á þessu sviði,“ segir Jóhann Páll.
„Þetta eru svipaðar áskoranir hjá jarðhitaþjóðunum sem eru að prófa sig áfram með þetta. Við getum lært hvert af öðru. En þá er einmitt svo mikilvægt að stjórnvöld vaki yfir verkefninu og tryggi að einkaleyfin skili sér og arðurinn og ávinningurinn skili sér, ýmist með beinum eða óbeinum hætti, til almennings. Þess vegna erum við með í þessu og viljum að stjórnvöld leiki ákveðið hlutverk.“
Orkufyrirtækin spennt fyrir möguleikunum
Á vef Stjórnarráðsins er haft eftir Heru Grímsdóttur, framkvæmdastýru Rannsókna og nýsköpunar hjá Orkuveitunni, að IDDP-3 sé lykilskref í djúpnýtingarvegferð Orkuveitunnar.
„Verkefnið snýst ekki bara um eina borholu heldur að þróa þá tækni og þekkingu sem þarf til að virkja ofurheitan jarðhita á næstu árum. Með öflugu samstarfi við stjórnvöld og önnur orkufyrirtæki getum við hraðað þessari vegferð og styrkt stöðu Íslands sem leiðandi afl í sjálfbærum orkulausnum á heimsvísu.“
Haft er eftir Bjarna Pálssyni, framkvæmdastjóra Vinds og jarðvarma hjá Landsvirkjun, að þrátt fyrir virka samkeppni á íslenska raforkumarkaðnum hafi jarðhitageirinn staðið saman að fjölmörgum rannsóknar- og þróunarverkefnum til að styðja við framþróun.
„Íslenska djúpborunarverkefnið, sem staðið hefur yfir í um aldarfjórðung, er eitt besta dæmið um slíkt samstarf. Fyrsta holan í rannsóknarsamstarfinu, hola IDDP-1 sem Landsvirkjun boraði í Kröflu árið 2009, er enn heitasta jarðhitaholan sem boruð hefur verið í heiminum. Orkufyrirtæki þjóðarinnar ætlar áfram að leggja sitt af mörkum í þessu mikilvæga samstarfi,“ segir Bjarni.
Lilja Magnúsdóttir, framkvæmdastjóri auðlinda hjá HS Orku, segir að með áframhaldandi rannsóknum á ofurheitum jarðhita skapist tækifæri til að auka bæði afköst og verðmætasköpun.
„Verkefnið byggir á góðum árangri IDDP-2, sem boruð var á jarðhitasvæði HS Orku á Reykjanesi, þar sem í fyrsta sinn tókst að staðfesta ofurkrítískar aðstæður í jarðhitakerfi. Sá áfangi markaði tímamót og skapaði dýrmæta þekkingu og reynslu hér á Íslandi sem nú er nýtt markvisst við IDDP-3 til að þróa tæknina enn frekar,“ er haft eftir Lilju.
