Lögreglustjórinn á Suðurnesjum segir afar ólíklegt að rafbyssa, sem lögregla beitti á mann sem hafði hellt yfir sig bensíni, hafi orðið til þess að það kviknaði í honum.
Lögregla var kölluð til í Keflavíkurkirkjugarð vegna mannsins, sem var talinn vera í miklu ójafnvægi. Hann var ekki samvinnuþýður, að sögn lögreglu, og því var rafbyssu beitt á manninn sem hafði hellt yfir sig bensíni. Í tilkynningu í gær sagði lögregla frá því að maðurinn hefði í kjölfarið borið að sér eld.
Það getur kviknað eldur þegar rafvopni er beitt þar sem bensín er, er hugsanlegt að það hafi orðið til þess að það kviknaði í manninum?
„Við getum ekki séð það það sé svoleiðis. Drægnin var ekki með þeim hætti að við teljum það mögulegt. Svo vil ég líka bæta við að rafvarnarvopni er að sjálfsögðu aldrei beitt nema meðalhófs sé gætt og að það sé talið vera aðstæðunum fyrir bestu,“ segir Margrét Kristín Pálsdóttir, lögreglustjóri á Suðurnesjum.
Maðurinn, sem lögregla hafði afskipti af í gær, var fluttur á Landspítala töluvert brenndur um allan líkamann. Sjónarvotti, sem tekið hafði atvikið upp á síma sinn, var gert að eyða myndefninu. Gunnar Ingi Jóhannsson hæstaréttarlögmaður sagðist í hádegisfréttum telja að með því hefði lögregla farið út fyrir sínar valdheimildir.
Margrét telur fyrirmælin réttlætanleg í ljósi aðstæðna.
„Það voru gefin fyrirmæli á vettvangi. Þau voru gefin til að vernda einstaklinginn og hans friðhelgi sem aðgerðin beindist að. Það var ekki gert til að verja störf lögreglu enda eru þau skráð og eru til á myndbandi úr fjölda búkmyndavéla og enn fremur á rafvarnarvopninu sjálfu,“ segir hún.
Málinu hefur verið vísað til nefndar um eftirlit með lögreglu, sem fær öll gögnin. „Við bíðum bara eftir þeirri skoðun,“ segir Margrét Kristín sem segir lögregluna ekki yfir gagnrýni hafna.
Hluti af þjálfun að meta aðstæður
Frá því að lögregla hóf að nota rafbyssur í september 2024 og til ársloka 2025 var rafbyssu beitt 11 sinnum. Mun oftar voru þær dregnar úr slíðri til að ógna, en ekki beitt, eða 100 sinnum.
Til þess að lögreglumaður megi beita rafbyssu þarf hann að ljúka tveggja daga námskeiði, bóklegu og verklegu. Birna Blöndal Sveinsdóttir, lögreglufulltrúi hjá Mennta- og starfsþróunarsetri lögreglu, segir að taka þurfi tillit til ýmissa þátta þegar rafbyssu er beitt, meta þurfi stöðuna hverju sinni.
„Þetta eru sekúndubrot sem lögreglumenn hafa til þess að taka ákvörðun og velja hvaða valdbeitingarvopn þeir ætla að nota. Þjálfunin snýst svolítið um það líka hjá okkur, við erum að þjálfa þá í þessari ákvarðanatöku,“ segir Birna.
Eldfimur vökvi eitthvað sem „gæti þurft að varast“ við notkun rafbyssu
Hún segir engar reglur um að ekki megi beita rafbyssu í návígi við eldfiman vökva.
„Að sjálfsögðu sjálfsögðu förum við yfir það að það er eitthvað sem við gætum þurft að varast í beitingu á taser en aftur, þarna komum við aftur inn á það að lögreglumenn þurfa að að vega og meta aðstæður hverju sinni,“ segir Birna.
„Maður sem er búinn að hella yfir sig eldfimum vökva getur verið mjög hættulegur lögreglumanni. Sérstaklega ef hann er með eitthvert tæki í höndunum til þess að kveikja í sér bál og það er líka eitthvað sem lögreglumenn verða að hafa í huga.“
Birna segir að í slíkum aðstæðum séu valdbeitingartæki sem geri lögreglumönnum kleift að halda fjarlægð jafnvel hentugri en önnur.
