„Sakarefnið er að valda siglingahættu, fara ólöglega, án heimildar, inn í íslenska lögsögu, sigla án þess að gefa upp staðsetningar, veita mótþróa þegar leitað er eftir möguleikum til þess að koma til borðs í skipið. Þannig að sakarefnin eru fjölmörg,“ segir Georg Lárusson forstjóri Landhelgisgæslunnar.
Aðgerðir Paul Watson-samtakanna við Ísland í sumar eru ekki í fyrsta skipti sem Paul Watson, umdeildur umhverfisverndar- og aðgerðasinni, beinir sjónum sínum að Íslandi. Hann hefur lengi barist gegn hvalveiðum.
Aðgerðir samtakanna í sumar voru boðaðar undir yfirskriftinni „Operation 86“ eða aðgerð 86. Markmið þeirra er að reyna að stöðva veiðar Hvals hf. í sumar.
Heiti aðgerðarinnar vísar til atburðar í nóvember árið 1986 sem vakti heimsathygli. Þá laumuðust tveir liðsmenn Sea Shepherd (samtaka sem Paul Watson stofnaði), þeir Rod Coronado og David Howitt, inn í hvalstöðina í Hvalfirði og eyðilögðu tölvur og vélar með sleggjum.
Rod Coronado er leiðangursstjóri aðgerðar 86.
Hér er sjónvarpsfrétt RÚV um aðgerðir Sea Sheperd 1986.
Alexander Kristjánsson fréttamaður tók viðtal við Georg Lárusson, forstjóra Landhelgisgæslunnar, við Bandero fyrir skömmu. Hér er viðtalið í heild sinni.
Hér koma ljósmyndir af Bandero.
„Þarna skiptir engu máli hvað mönnum finnst um hvalveiðar þetta eru íslenskir hagsmunir, þetta er íslensk lögsaga, þetta eru íslenskir sjómenn,“ segir Georg.
Hann segir óljóst hvort skipverjar verði hnepptir í gæsluvarðhald. Landhelgisgæslan hafi afhent lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu málið. Þeir taki ákvarðanir um hvort einhverjir verði handteknir og færðir í land.
Aðspurður hvert sakarefnið sé segir Georg þau fjölmörg, meðal annars að valda siglingarhættu, fara ólöglega og án heimildar inn í íslenska lögsögu, sigla án þess að gefa upp staðsetningar og sýna mótþróa þegar leitast var eftir því að komast um borð í skipið.
Georg kveðst ekki vita til þess að mál sem þetta hafi áður komið upp.
Átök hafi verið við Green Peace árið 1979 en málinu hafi lyktað þannig að lögbann hafi fengist á siglingar þeirra í efnahagslögsögunni og þeir farið.
Þetta segir Georg um aðgerður Landhelgisgæslunnar og sérsveit ríkislögreglustjóra. Aðgerðin hafi gengið vel.
„Þessi mannskapur vann eins og einn maður að þessu verki.“
Georg Lárusson segir að hætta hafi verið á ferðinni í gær.
„Þeir köstuðu netatrossum ítrekað fyrir skrúfu skipsins og það er mjög varasamt. Þeir voru með ógnandi tilburði og sigldu hratt að hvalbátnum þannig að það var ekkert annað að gera en að grípa þarna inn í. Þarna skiptir engu máli hvað mönnum finnst um hvalveiðar þetta eru íslenskir hagsmunir, þetta er íslensk lögsaga, þetta eru íslenskir sjómenn,“ segir Georg.
„Okkur ber að halda uppi lögum og reglum á hafsvæðinu og verna líf og limi okkar manna.“
Áhöfn Bandero er enn um borð.
Verður þeim haldið þar áfram?
„Það er lögregla sem tekur ákvörðun um það. Nú er þetta mál til rannsóknar hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu og lögreglan tekur ákvörðun um hvernig þeir haga þeim málum og hverjum þeir sleppa lausum og hverjum ekki.“
Georg Lárusson, forstjóri Landhelgisgæslunnar, segir Gæsluna hafa þurft að fara um borð í skipið á ferð. Það hafi verið skuggalegt að sjá.
„Skipverjar Bandero sýndu mótþróa. Þeir neituðu öllum fyrirmælum. Skipstjórinn var ítrekað beðinn um að stöðva ferð skipsins. Hann svaraði engu og sinnti engum fyrirmælum. Þannig þeir héldu fullri ferð þannig að okkar menn þurftu að fara um borð í skipið á rúmsjó.“
„Landhelgisgæslunni ber að gæta fullveldi Íslands á sjó og við fengum fregnir af því að erlent skip væri að ógna íslenskum sjómönnum, væri komið inn fyrir 12 mílna landhelgislínu okkar án heimildar og án þess að gefa upp staðsetningar. Þarna var um hættuástand að ræða þannig að við ákváðum að grípa inn í og settum í gang þá aðgerð sem er komin að bryggju núna,“ segir Georg Lárusson, forstjóri Landhelgisgæslunnar.
Þetta var í fyrsta sinn sem Landhelgisgæslan veit til þess að Bandero hafi farið inn fyrir landhelgi Íslands.
„Það var alveg án heimilda og í ljósi þess hvers konar yfirlýsingar hafa verið gefnar um áætlanir og fyrirætlanir þá var ekki talið bjóðandi annað en að grípa inn í þessa atburðarás.“
Erlend skip þurfa að fá heimild til að sigla inn í landhelgina. Landhelgisgæslan synjaði beiðni Bandero um slíka heimild fyrir nokkrum dögum.
„Þeir tóku sér það bessaleyfi að sigla þarna inn fyrir og setja á odd léttbáta og ógna íslenskum sjómönnum og þess vegna þurftum við að grípa til ráðstafana.“
Talsmaður áhafnar Bandero sem er við Sundabakka segir Landhelgisgæsluna hafa tekið síma og önnur raftæki af áhöfninni eftir að hún tók yfir skipið í gærkvöldi. Paul Watson hefur einmitt greint frá því að hann hefur ekki heyrt frá áhöfninni síðan.
Landgöngubrú er komin við skipið og útlit fyrir að það styttist í að lögregla flytji áhafnarmeðlimi frá borði. Hér koma fleiri ljósmyndir frá Sundabakka.
Rætt var við Alexander Kristjánsson fréttamann í beinni í 10 fréttum útvarps.
„Landgöngubrúin er komin niður. Við gerum ráð fyrir því að það eigi að ferja skipverjana af skipinu og í land. Við höfum samt ekki fengið staðfest að þeir séu um borð en allur viðbúnaður bendir til þess.“
Hér koma nokkrar ljósmyndir eftir Ragnar Visage ljósmyndara RÚV af aðgerðum við Sundabakka.
Hér má sjá tvö myndskeið sem Paul Watson-samtökin deildu í gær frá aðgerð Landhelgisgæslunnar með aðstoð sérsveit Ríkislögreglustjóra.
Þá birtu samtökin þessa mynd af sérsveitarmanni um borð í Bandero.
Fréttamaður RÚV er á vettvangi og segir hóp lögreglumanna og þungvopnaðra sérsveitarmanna um borð í skipinu. Skipstjóri Bandero hefur verið handtekinn en ekki liggur fyrir hvað verður um aðra í áhöfninni.
Áhöfn Bandero er um borð í skipinu. Magnús Pálmar Jónsson, staðgengill upplýsingafulltrúa Landhelgisgæslunnar, staðfestir þetta. Hann vill ekki tjá sig um hvort fleiri úr áhöfn hafi verið handteknir en skipstjóri Bandero.
„Heilt yfir hefur þetta gengið mjög vel og mjög gott samstarf á milli lögreglunnar og Landhelgisgæslunnar,“ segir Magnús Pálmar.
Ásgeir Þór Ásgeirsson, aðstoðarlögreglustjóri, segir lögregluna á höfuðborgarsvæðinu enn ekki hafa tekið við málinu af Landhelgisgæslunni.
Skipinu Bandero var lagt að höfn á lokuðu svæði við Sundabakka. Það er hafnarbakki í Sundahöfn við Vatnagarða við Viðeyjarsund.
Hér má sjá lögreglu fylgja Bandero til hafnar.
Í myndbandi sem Paul Watson-samtökin deildu á Facebook í morgun líkir Paul Watson aðgerðum Landhelgisgæslunnar við milliríkjadeilu. Skipið Bandero siglir undir fána Panama.
„Við erum stödd í alþjóðlegu deilumáli eftir friðsamleg afskipti af ólöglegum hvalveiðum sem eru siðferðislega rangar og hafa skaðleg áhrif á vistkerfið,“ segir Watson.
„Þetta gefur okkur gott tækifæri til að nýta handtökurnar, mögulegar fangelsanir og réttarhöld til að beina kastljósinu að ólöglegum hvalveiðum Kristjáns Loftssonar.“
Bandero kom til hafnar fyrir örfáum mínútum.
Alexander Kristjánsson fréttamaður er í Vatnagörðum. Hann segir að skipið hafi lagt að bryggju á afgirtu svæði skipafélaganna.
Engir viðbragðsaðilar eru sjáanlegir á vettvangi en í morgunfréttum útvarps kom fram að lögreglan á höfuðborgarsvæðinu taki nú við málinu.
Góðan daginn. Ég heiti Guðmundur Atli Hlynsson og mun í dag fylgjast með aðgerðum sem tengjast yfirtöku Landhelgisgæslunnar á skipinu Bandero.
Skipið Bandero er að leggjast að bryggju á lokuðu hafnarsvæði í Reykjavík. Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku yfir stjórn skipsins og handtóku skipstjóra þess í gærkvöld eftir atvik við hvalveiðiskipið Hval 9.
Þegar Bandero kemur til hafnar færist málið frá Landhelgisgæslunni yfir til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu sem tekur það til rannsóknar.
Skipið er á vegum Paul Watson-samtakanna sem halda því fram að það hafi siglt utan í Hval 9 í gærkvöldi og stöðvað það frá því að vera á hvalveiðum. Landhelgisgæslan segir skipið hafa nálgast Hval 9 og reynt að trufla för þess en hefur að öðru leyti ekki staðfest frásögnina.
Paul Watson-samtökin hafa ítrekað hótað hvalveiðiskipum Hvals hf. og sagst ætla að binda enda á hvalveiðar á Íslandi.
Þegar Bandero kom á Íslandsmið í júní sagði Ron Coronado leiðangursstjóri samtökin vera friðsöm og að öllum leiðum yrði beitt til að stöðva hvalveiðar án þess að beita ofbeldi. Coronado er einn tveggja sem sökktu hvalveiðiskipunum Hval 6 og 7 í Reykjavíkurhöfn árið 1986.
Málið er í þróun. Þegar fréttastofa náði tali af Ásgeiri Þór Ásgeirssyni, aðstoðarlögreglustjóra á höfuðborgarsvæðinu, sagðist hann lítið geta tjáð sig um málið og að hann hefði ekki upplýsingar um hver sakarefnin væru.
