Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, segir að hún muni uppræta klám í kennslu hjá ungum börnum komist hún að því að slíkt efni sé notað. Hún biður um ábendingar um skóla þar sem slíkt efni kunni að vera notað. Hörð orðaskipti brutust út í Facebook-hópnum Skólaþróunarspjallinu eftir að Eldur Smári Kristinsson birti frásögn sína af fundinum og sagði að ráðherrann hefði fengið „vægt áfall“.
Samtalið náðist á myndbandi. Að sögn Elds fór það fram á borgarafundi Flokks fólksins í Hafnarfirði á mánudagskvöld. Þar spurði hann Ingu hvort hún hygðist endurskoða skyldur um jafnréttis- og kynjafræðslu og hvernig hún ætlaði að efla lestur, skrift og aðra grunnfærni.
„Þá mun ég náttúrulega uppræta það“
Eldur hóf spurningu sína á því að fagna því sem hann hefði heyrt Ingu svara skólastjóra um endurskoðun aðalnámskrár og einkunnagjöf. Hann sagði vaxandi áherslu hafa verið á kynjafræði og kenningar um félagslega mótun kyngervis í íslensku menntakerfi og vísaði í því sambandi til laga um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna og aðalnámskrár.
Hann sagði að námsárangri íslenskra nemenda hefði hrakað verulega í alþjóðlegum samanburði og tók fram að hann ætti þar við PISA. Samhliða hefði tilkynningum um vanlíðan barna fjölgað. Hann gagnrýndi hugmyndir um kyn og sjálfsvitund með þessum orðum: „Bábiljur um kyn og sjálfsvitund og þær eru kenndar börnum sem um staðreyndir séu að ræða.“
Eldur sagði einnig að í kynfræðslu undanfarinna ára hefði verið farið yfir mörk barna, ungmenna og foreldra. Nú væri jafnvel talað fyrir því að ræða við börn um klám á yngsta skólastigi. Hann sagði þetta valda vanlíðan og særindum í samfélaginu, sérstaklega meðal barna sem væru ekki í stakk búin til að verja sig sjálf í skólunum.
Hann spurði hvaða aðgerða ráðherra hygðist grípa til svo skólakerfið setti velferð barna og grunnfærni „í forgang fram yfir umdeildar félagsfræðikenningar“. Þar taldi hann upp lestur, skrift, bókmenntir og ljóð, stærðfræði, jafnvel kristinfræði, líffræði sem byggðist á raunvísindum og örvun gagnrýninnar hugsunar. Hann spurði jafnframt hvort fyrirhugað væri að endurskoða skyldur um jafnréttis- og kynjafræðslu með tilliti til verndar barna og námsárangurs þeirra.
Inga hóf svarið á þessum orðum: „Þetta var voðalega létt. Þetta var voða létt. Og þetta var líka frábært.“ Hún talaði um að tengja jafnvel leikskóla inn í „svokallaða farsæld“ og sagði börnin vera á sínum snærum frá leikskóla til 18 ára aldurs.
Hún vildi ekki einu sinni nefna myndina sem hún sagðist hafa séð skömmu áður. „Það eru sumir viðkvæmir hér inni, jafnvel þó þau séu ekki sex ára,“ sagði hún.
Inga sagðist hafa heimsótt nokkra skóla og rætt við allnokkra skólastjóra. „Ég hef aldrei séð neitt viðlíka því sem þið voruð að sýna mér áðan,“ sagði hún. Hún bað fundarmenn að láta sig vita ef þeir vissu um skóla þar sem slíkar myndir væru sýndar. Hún sagði að það ætti aldrei að eiga sér stað að börnum væru sýndar slíkar myndir og bætti við: „Ég veit ekki orðin.“
Eldur vísaði þá til 210. gr. hegningarlaga, eftir að hafa fyrst nefnt 205. gr. „Ég held að það brjóti í bága við tvö hundruð og fimm, tvö hundruðasta og tíundu grein hegningarlaga,“ sagði hann.
„Mér sýnist þetta bara brjóta í bága,“ svaraði Inga og bætti við: „Bara alveg frá öllu og grafalvarlegt.“ Hún sagðist ekki einu sinni treysta sér til að setja þetta fyrir framan börn á sex ára aldri. Hún ítrekaði að hún yrði að vita um slíkt og spurði: „Hvað erum við að gera?“
„Ef að ég veit um eitthvað klám inn í skólunum hjá litlum börnum, þá mun ég náttúrulega uppræta það,“ sagði Inga. Hún bætti við að hún þyrfti að vita hvar hún ætti að leita og hefði hingað til hvergi séð klám í skólunum. Af myndbandinu verður ekki ráðið hvaða mynd hún var að vísa til.
Inga sagðist jafnframt ætla að leggja meiri áherslu á lestur, gagnrýna hugsun og raunvísindi. Hún sagðist vilja koma börnunum inn í raunvísindagreinar, „svokallaðar STEM-greinar“, og sagði þau vera „gjörsamlega aftur … aftur úr öllum öðrum löndum“.
Hún talaði um „gagnreindar aðferðir“. Eitt heitið kemur fyrir sem „PALM“ í skjátexta myndbandsins. Þá nefndi hún eitthvað sem heitir „Kveikja neistann“ og sagðist ætla að blanda þessu saman.
Ráðherrann sagðist ætla að taka burt „alls konar aukaálag“ í fyrstu bekkjum skólans og lýsti því sem hún vildi leggja til grundvallar með þessum orðum: „Ég vil koma gleði, söng, lestri, íþróttir, góðri hugsun, vellíðan. Þetta verður algjör grunnur.“
Hún sagðist ekki ætla að „klína dönsku á tíu ára gömul börn“ og vildi að þau næðu fyrst valdi á íslensku og yrðu læs. „Ég ætla ekki að kenna þeim hitt og þetta og alls konar dótarí áður en þau eru búin að ná valdi á íslenskri tungu og áður en þau eru orðin læs,“ sagði hún.
Í lok samtalsins bauðst Eldur til að hitta ráðherrann og fara yfir málið með henni. „Þá áttu bandamann í mér og ég skal eiga fund með þér og við getum farið þá yfir þessi mál endilega,“ sagði hann. „Ókei,“ svaraði Inga.
Deilt um PISA, kynfræðslu og grunnfög
Kristín I. Pálsdóttir deildi færslu Elds í Skólaþróunarspjallinu á þriðjudagskvöld. Hún kvaðst vona að Eldur lýsti viðbrögðum Ingu ekki rétt. Hún kallaði málflutning hans rangfærslur og skrifaði að greinilega væri hægt að „nota Pisa-grýluna í fjölbreyttum tilgangi“.
Ummælin urðu fljótt persónuleg. Einn þátttakandi kallaði málflutning Elds „þvælu og viðbjóð“ og sagðist vona að konan sem tók til máls væri hvergi að kenna. Íris Edda Thompson varði rétt Elds til að leggja námsgögnin fyrir ráðherra. Hún sagði að ef námsefni þyldi ekki að það væri sýnt opinberlega og rætt þyrfti að skoða það sérstaklega.
Monika Gabriela Bereza sagði að fræðsla um virðingu, mannréttindi og fjölbreytileika ætti að hæfa aldri barnanna og mætti ekki taka tíma frá grunnfögunum. Pétur Ólafur Aðalgeirsson spurði hvaða fræðsla ætti að víkja og hvort hún tæki í reynd tíma frá grunnfögunum. Að hans mati gæti hún stutt við kennsluna með því að bæta samskipti nemenda.
Big Mouth horfið af miðstigslistanum
Nútíminn greindi frá því 6. nóvember að Netflix-þættirnir Big Mouth væru á lista Jafnréttisskóla Reykjavíkur yfir mögulegt kynfræðsluefni fyrir miðstig.
Borgin tók eldri síðuna niður og vísaði á nýrri verkfærakistu þar sem þættirnir voru enn skráðir, þá með athugasemd um aldursviðmið. Þættirnir sjást nú ekki á miðstigslistanum.
Í sama Facebook-hópi kynnti Jafnréttisskólinn nýverið kynfræðsluspilið Spíral fyrir ungmenni frá 13 ára aldri. Nútíminn greindi frá kynningunni á mánudag. Samkvæmt kynningunni eiga borgarreknir grunnskólar í Reykjavík að fá spilið og stefnt er að því að það verði tilbúið fyrir Viku6 í febrúar.
