Tíu dagar eru þar til þjóðin gengur að kjörborðinu og greiðir atkvæði um það hvort aðildarviðræður við Evrópusambandið verði hafnar að nýju. Fréttastofa óskaði nýverið eftir spurningum frá almenningi um mögulegar aðildarviðræður og margir svöruðu kallinu.
Spurningarnar voru fjölbreyttar og nokkrar þeirra sneru að stöðu fríverslunarsamninga. Til að mynda þessi: „Ísland gerði fríverslunarsamning við Kína á undan öllum öðrum Evrópuríkjum. Hvað verður um hann og aðra EFTA-samninga þegar sameiginleg viðskiptastefna ESB tekur við?“
Ísland er í dag aðili að víðtæku neti fríverslunarsamninga. Sá umfangsmesti og í raun mun víðtækari en hefðbundinn fríverslunarsamningur, er samningurinn um evrópska efnahagssvæðið. Að auki er Ísland aðili að 39 fríverslunarsamningum við 53 ríki í gegnum EFTA og gerðir hafa verið tvíhliða samningar við Færeyjar, Grænland og Kína. Þetta net nær til á níunda tug ríkja.
Í stuttu máli falla allir þessir samningar niður fari svo að Ísland gangi í Evrópusambandið. Á sama tíma gengur Ísland inn í þá fríverslunarsamninga sem Evrópusambandið hefur gert. Það net er ekki svo frábrugðið því sem Ísland býr við núna en þó ívið umfangsmeira og nær til um það bil 100 ríkja að innri markaðnum meðtöldum sem Ísland verður vitaskuld áfram hluti af.
Stóra undantekningin er fríverslunarsamningurinn við Kína en enginn samningur er í gildi milli Kína og ESB. Sá samningur hefur liðkað til fyrir miklum innflutningi frá Kína. Netverslun frá Kína, meðal annars í gegnum Temu, Shein og Ali Express, hefur stóraukist en útflutningur frá Íslandi til Kína aðeins aukist lítillega.
Á móti kemur að Evrópusambandið er með gildandi fríverslunarsamning við Japan sem Ísland hefur ekki, auk þess sem samningur ESB við Bretland er víðtækari en sá sem Ísland býr við núna.
Langflestir fríverslunarsamningar Íslands hafa verið undir hatti EFTA. Innan ESB eru það hins vegar stofnanir sambandsins sem fara með framkvæmd stefnunnar í utanríkisviðskiptum og þær sjá um að gera viðskiptasamninga við ríki eða ríkjahópa utan sambandsins.
