Tveir menn hafa verið dæmdir fyrir að sprengja heimagerða sprengju í Múlagöngum 2021. Annar þeirra hlaut 6 mánaða dóm og hinn 5 mánaða, báðir komast undan fangelsisvist ef þeir halda skilorð næstu tvö árin.
Sprengjan var sú stærsta sinnar tegundar sem sprengd hafði verið á Íslandi og olli milljóna króna tjóni í göngunum milli Ólafsfjarðar og Dalvíkur.
Dómurinn var uppkveðinn í Héraðsdómi Norðurlands eystra í apríl, fimm árum eftir sprenginguna, og urðu þær tafir báðum mönnum til refsiminnkunar. Í dómnum segir að rannsókn, útgáfa ákæru og meðferð málsins fyrir dómi hafi dregist úr hófi af ástæðum sem mönnunum tveimur verði ekki kennt um. Fyrir brot af þessu tagi hefði verið hægt að dæma mennina til allt að sex ára fangelsisvistar.
Dómurinn var birtur nýverið eftir athugasemdir frá fréttastofu um tafir á birtingu dóma hjá Héraðsdómstólnum á Akureyri.
Sprengjan búin til úr stjörnuljósum, flugeldum og súrefniskúti
Mennirnir voru ákærðir fyrir stórfelld og sérstaklega vítaverð eignaspjöll fyrir að hafa í mars 2021 komið heimagerðri sprengju fyrir undir tæknirými og nærri spennistöð ganganna. Sprengingin var kraftmikil, olli milljóna tjóni á búnaði og sló rafmagni út í göngunum.
Viðbúnaður var mikill, sérsveit ríkislögreglustjóra kom að aðgerðum á vettvangi ásamt sprengjusérfræðingum. Lögreglan á Norðurlandi eystra fór þó með rannsóknina og handtók fljótlega fjóra eftir húsleitir á Ólafsfirði. Tveir þeirra voru látnir þegar ákæra var gefin út.
Annar tveggja sem var dæmdur hefur langan sakaferil og hefur nokkrum sinnum setið inni, hann hefur til dæmis hlotið dóma fyrir vopnalagabrot og líkamsárás.
Á vettvangi fannst mikið tættur súrefniskútur og var það niðurstaða rannsóknar að sprengjan hefði verið heimagerð. Púðurleifum úr flugeldum eða stjörnublysum hafi verið komið fyrir í súrefniskútnum, búinn til þráður og svo eldur borinn að.
Kastaðist aftur þegar sprengjan sprakk
Framburður vitna í málinu var heldur óskýr, báðir mennirnir neituðu sök fyrir dómi en sögðust hafa verið viðstaddir þegar sprengjan sprakk og annar þeirra viðurkenndi sök við skýrslutökur. Hinn sagðist hafa kastast til í göngunum þegar hún sprakk en varð svo tvísaga um atburðarásina.
Í dómnum, sem er 13 blaðsíður, er meðal annars fjallað um skýrslu byggingaverkfræðings með sérþekkingu í bruna- og áhættuverkfræði. Sá taldi ljóst að gífurlegt afl hefði myndast í sprengingunni og eyðileggingarmáttur hennar hefði verið mikill.
Gámurinn tók megnið af högginu
„En ljóst er að mestur hluti aflsins í sprengingunni í Múlagöngum fór í að lyfta og
hreyfa til þungan gám, í að skapa gýg í jörðina undir gámnum og að valda
skemmdum á gámnum og innihaldi hans. Lítill hluti þrýstibylgjunnar og
sprengiaflsins, fór undan gámnum, fremst skammhliðunum, og út í göngin, en sá
hluti aflsins var þó það mikill að meintur gerandi kastaðist til þegar hann hljóp í
burtu eftir að hafa tendrað kveikjuþráðinn“, er haft eftir matsmanni dómstólsins. Sprenging sem þessi hefði geta valdið skaða í tuga eða jafnvel hundrað metra fjarlægð.
Hann bætir við að þá hafi að sumu leyti verið heppilegt að gerandi hafi ákveðið að sprengja kútinn undir gámnum, þó að það hafi orðið af því mikið eignatjón.
Segir DV hafa rangt eftir sér:“ Svo sprengdi ég göngin og eitthvað“
Í dómnum er fjallað um að annar hinna dæmdu hafi sagt blaðamanni DV að hann hafi „sprengt göngin og eitthvað“, sem lögregla gerði upplýsingaskýrslu um. Þá frétt er ekki lengur að finna á vef DV og dæmdi neitaði að hafa sagt það við blaðamann.
Í lögregluskýrslu neitar hann ítrekað að hafa sprengt sprengjuna, en segist þó einu sinni hafa sprengt sprengju í kaffikönnu heima hjá sér og bætir við að hann væri alltaf að sprengja eitthvað. Eftir athugasemd verjanda hafi hann þó skýrt að seinni ummælin hafi verið kaldhæðni.
