Páll Vilhjálmsson skrifar:

Einn af örfáum raunsæismönnum í röðum ESB-sinna, ef ekki sá eini, Pawel Bartozek, tekur vara á að Íslendingar geri innanlandsófrið vegna Trump-landakortsins. Kortið sýndi vesturhvel jarðar bandarískt, frá norðurpól til miðbaugs. Grín-kortið gerir Ísland að austasta hluta Trump-ríkisins.

Skammhlaup varð í heilabúi þekktustu ESB-sinna landsins, Þorgerðar Katrínar utanríkis og Dags B. þingmanns Samfylkingar með ráðherradraum. Skötuhjúin létu eins og innrás Bandaríkjahers væri yfirvofandi og vildu endurvekja ESB-umsóknina á núll einni. Líklega þar sem hervarnir Evrópusambandsins séu svo ógnarsterkar. Pawel, þingmaður Viðreisnar, blæs á rökleysu félaga sinna í fagnaðarerindinu og segir tíu daga gamalt nei gilda. Þó nú væri.

Grimmdin ein ræður ferðinni óttist stórveldi öryggi ríkisins. Spyrjið bara Kúbumenn og Selenskí og félaga í Kænugarði ef þið haldið annað. Íslenska þjóðin forðaði utanríkispólitísku stórslys með nei-i á höfuðdaginn. Burtséð frá fullveldi og forræði eigin mála er litlum ríkjum og meðalstórum (Kúba og Úkraína) hollast að derra sig ekki gagnvart stórveldum. Íslensk stjórnvöld, með utanríkisráðherra í broddi fylkingar, skilja ekki að bandalagsdagar kalda stríðsins eru löngu liðnir. Í ofanálag ímynda þeir sé að ESB-Evrópa sé á pari við stórveldin Bandaríkin, Kína og Rússland. Svo er ekki. ESB-Evrópa er afurð kalda stríðsins og fótar sig illa eða alls ekki í hörðum heimi stórvelda. ESB-Evrópu bíður það hlutskipti að finna lífvænlega sambúð með sterku Rússlandi.

Alvaran í Trump-kortinu er að Bandaríkin líta herfræðilega á þrjú lönd, Grænland, Ísland og Bretland, og hafsvæðið á milli þeirra, sem ytri þjóðaröryggismörk bandaríska ríkisins. Herverndarsvæðið er kallað GIUK-hliðið. Ný bresk tillaga er að löndin þrjú, auk Færeyja, efni til varnarmálasamstarfs sín á milli í samvinnu við Bandaríkin. Himinn og haf er á milli bresku tillögunnar og fáránleikans í hugmyndum Þorgerðar Katrínar um að ESB-ríkin Þýskaland og Finnland verði samstarfsaðilar Íslands um varnar- og öryggismál á Norður-Atlantshafi. Breska tillagan nefnir Evrópusambandið ekki á nafn.

Bandaríkin munu aldrei útvista öryggis- og varnarmálum til annarra ríkja. Stórveldi haga sér ekki þannig. Samstarf GIUK-ríkja, auk Færeyja, gæti á hinn bóginn slegið á rétta strengi í Washington. Evrópusambandið yrði ekki með sem slíkt. Aðeins þyrfti að ráðgast við eitt ESB-ríki, Danmörku, sem hefur forræði á fullveldi Grænlendinga og Færeyinga. Breska tillagan er viðleitni að gefa Bretlandi færi á hlutdeild í þróun alþjóðamála á norðurslóðum. Hvort tillagan lukkist er alfarið í höndum Bandaríkjanna.

Íslenska Trump-upphlaupið og skilningsvottur Pawels er tilefni til að segja upphátt stöðu íslensku ESB-umsóknarinnar eftir afhroð ríkisstjórnarinnar 29. ágúst. Stjórnin gerði þau reginmistök að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu án þingmeirihluta fyrir umsókn. Frumforsenda ESB-aðildar Íslands er sterkur þingmeirihluti með umboð kjósenda fyrir viðræðum. Það gerist ekki nema að í þingkosningum sé málið rætt og niðurstaðan ESB-meirihluti. Þá, en ekki fyrr, væri hægt að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu.

Ríkisstjórn Kristrúnar hafði endaskipti á hlutunum. Þjóðaratkvæðagreiðsla fyrst en síðan átti að hafa áhyggjur af þingmeirihluta. Kosningin og tap stjórnarinnar á höfuðdaginn skapar tvöfalt fordæmi.

Engin ríkisstjórn í fyrirsjáanlegri framtíð hrindir úr vör aðildarumsókn nema að baki sé traustur þingmeirihluti fyrir aðild að Evrópusambandinu.

Áður en alþingi sendir umsókn til Brussel þarf að bera tillögu þess efnis undir þjóðina.

Tilgangur ESB-sinna með þjóðaratkvæðinu á höfuðdaginn var líklega ekki sá að torvelda aðild Íslands að Evrópusambandinu. En sú varð raunin.