Grindavík og Hveragerði teljast í mesta hættuflokki í nýbirtu mati Veðurstofu Íslands á hraunavá á Reykjanesi og á höfuðborgarsvæðinu. Hættumatinu er ætlað að kortleggja hvar hættur geta skapast í ljósi gossögu svæðisins.
Efsta hættustigið nær til um tíu prósenta svæða þar sem samanlögð hætta vegna gosupptaka og hraunflæðis er mest. Grindavík er eina þéttbýlið sem er útsett bæði fyrir mjög miklum líkum á gosupptökum og hraunflæði. Hluti Hafnarfjarðar er einnig berskjaldaður, Vellirnir og iðnaðarsvæði í Kapelluhrauni eru á svæðum þar sem líkurnar eru metnar töluverðar til miklar.
Í Garðabæ teljast Kauptún og hlutar Urriðakotsholts vera á svæðum með nokkrar líkur á hraunflæði. Í Kópavogi á það við um óbyggt uppland í Bláfjöllum og á Sandskeiði sem er mjög berskjaldað. Þá eru Norðlingaholt og Breiðholtsbraut í Reykjavík á svæðum með nokkrar líkur.
Meirihluti byggðar ekki í hættu
Meirihluti byggðar á svæðinu sem rannsakað var, sem teygir sig frá Reykjanestá í vestri að Ölfusá í austri og Hvalfirði í norðri, telst vera á svæðum þar sem líkur á hraunflæði eru metnar mjög litlar eða litlar.
En nokkuð af lykilinnviðum er á viðkvæmum slóðum. Fjórar virkjanir: Reykjanes, Svartsengi, Hellisheiði og Nesjavellir, eru á efsta hættustigi. Það kemur þó ekki endilega á óvart þar sem þessar virkjanir byggja á jarðvarma.
Vatnsból Hafnfirðinga í Kaldárbotnum og vatnsból Hvergerðinga í Selhæðum eru einnig á efsta hættustigi.
Röskun á starfsemi þessara lykilinnviða getur haft víðtækar afleiðingar og segir í skýrslunni að unnið sé að því að auka rekstrarþol þeirra. Einkum eru vatnsbólin viðkvæm, því hraun getur runnið yfir þau en mengun frá gosi getur einnig spillt bólunum. Almennt eru vatnsból sem taka vatn nálægt yfirborði í meiri hættu en þar sem djúpt er borað.
Yfir 60 km af Suðurstrandarvegi eru á efsta hættustigi, en vegurinn var að hluta lokaður vegna gosa á Reykjanesi. Hlutar Hringvegar 1 yfir Hellisheiði og Grindavíkurvegur eru í mikilli hættu. Stórar raflínur, Sogslínur 2 og 3 sem og Búrfellslína 3, þvera háskasvæði. Og þá er höfnin í Grindavík á efsta hættustigi.
Fyrsti hluti af stóru verkefni
Skýrslur Veðurstofunnar sem komu út í dag eru tvær en einungis fyrsti hluti verkefnis sem stofnuninni var falið að ráðast í. Í haust koma út skýrslur um aðra hluta svæðisins. Tilgangurinn er að veita heildstætt hættumat, byggt á jarðsögu og 47.000 hermunum. Ekki er tilgangurinn að svara því hvar gýs næst og hvenær heldur líta til lengri tíma og veita til þess bærum yfirvöldum upplýsingar til að taka ákvarðanir um framtíðarskipulag byggðar. Ekki er lagt mat á hvað telst ásættanleg áhætta en vinnan á að veita forsendur fyrir samtali um þá áhættu.
Samhliða birtingu fyrstu skýrslnanna verður opnaður vefur, www.eldfjallava.is, þar sem hægt er að skoða nákvæm kort sem sýna glöggt hvar finna má sprungur og sögulegt hraun, hvar líkur benda til hættu og fleira.
