Gísli Marteinn Baldursson, sjónvarpsmaður og fyrrverandi borgarfulltrúi í Reykjavík segir þær fullyrðingar rangar að Reykjavík, vegna smæðar sinnar, skipulags og landfræðilegrar stöðu sé ekki samanburðarhæf við höfuðborgir hinna Norðurlandanna. Hvergi sé minni aðför að einkabílnum og það þurfi að efla almenningssamgöngur með Borgarlínu sem sé alls ekki of dýr fyrir höfuðborgarsvæðið. Hann segir Hildi Björnsdóttur oddvita Sjálfstæðisflokksins hafa kúvent í afstöðu sinni til Borgarlínunnar og tali nú um hana gegn betri vitund.
Gísli Marteinn ræðir skipulagsmál tæpitungulaust í viðtali í hlaðvarpsþættinum Börn og bílastæði sem fjölmiðilinn Gímaldið heldur úti en það er Aðalheiður Ámundadóttir sem hefur umsjón með þættinum.
Gísli Marteinn segir það skýrt að eins og í efnahagsmálum gildi ekki önnur lögmál í skipulagsmálum á Íslandi en í öðrum löndum eins og marg oft hafi verið haldið fram:
„Veðrið er hvorki það frábrugðið öðrum stöðum að ekkert eigi við hér sem á við annars staðar. Sumar borgir eru miklu kaldari … aðrar eru miklu heitari. Sumar hafa meira rok … Aðrar eru með bongó alveg í sífellu. Allar þessar borgir eiga nokkurn veginn í sömu umræðum og við hérna núna.“
Minnist hann í því samhengi á hina miklu reiðhjólaborg Kaupmannahöfn þar sem séu miklir vinir einkabílsins, þar á meðal í borgarstjórn, sem fárist yfir aðförinni að einkabílnum daglega.
Lélegust
Umræðan sé því sú sama varðandi Reykjavík og aðrar borgir en þessi eina borg Íslands skeri sig þó úr að einu leyti:
„Við erum lélegust af öllum í aðförinni gegn einkabílnum.“
Reykjavík hafi verið skipulögð til að verða bílaborg og þess vegna hafi hún orðið að bílaborg. Ef það hefði verið ákveðið á síðustu öld að koma upp léttlestakerfi og öðrum víðtækum almenningssamgöngum þá væri borgin þannig í dag:
„Þá hefði verið erfiðara að vera á bílum.“
Fólk velji samgöngumáta fyrst og fremst út frá þægindum og þess vegna sé svona mikið um að íbúar í Reykjavík séu á bílum.
Borgarlínan
Gísli Marteinn segir strætósamgöngur í Reykjavík vera mjög góðar og hann noti strætó mikið en eins og í mörgum öðrum borgum séu þær skipulagðar fremur út frá miðjunni en úthverfum en strætó þurfi að efla. Það sé fjarstæða að Borgarlínan sé of dýr fyrir höfuðborgarsvæðið. Það séu borgir í svipaðri stærð erlendis með léttlestir sem séu dýrari en Borgarlínan:
„Borgarlínan er ekki umdeild af því að hún sé óhentug. Hún er bara umdeild af því að einhverjir menn ákveða að gera hana að skotspæni í menningarstríðinu sínu. En það er enginn með fullu viti sem getur verið á móti Borgarlínu af því að hún sé óskynsöm eða of dýr fyrir þá stærð af byggð sem höfuðborgarsvæðið er.“
Minnihluti
Gísli bendir á að meirihluti borgarstjórnar hafi undanfarin kjörtímabili viljað breyta skipulagi Reykjavíkur í þá átt að efla almenningssamgöngur og fjölga bíllausum svæðum og færa borgina meira í átt að því sem Íslendingar þekkja frá mörgum evrópskum borgum. Þeir sem séu á móti því hafi verið í minnihluta í borgarstjórn en farið hafi að bera meira á slíkum skoðunum undanfarin ár t.d. í Morgunblaðinu:
„Facebook er náttúrulega fullt af gömlum körlum sem skilja þetta ekki og hamast í þessu og þetta hefur haft áhrif vegna þess að meirihlutinn í Reykjavík hefur verið rosalega lélegur að svara þessu.“
Hann segir Einar Þorsteinsson fyrrum borgarstjóra hafa verið tekin inn í meirihlutann og þá þóst vera sammála þessum áherslum en síðan tekið upp aðrar skoðanir. Í umræðu um þessar áherslur heyrist oft fullyrðingar sem séu þvættingur.
Endurskoðun
Gísli víkur aftur talinu að Borgarlínunni. Hún hafi oft verið endurskoðuð og bæjarstjórar úr Sjálfstæðisflokknum úr nágrannasveitarfélögum Reykjavíkur hafi stutt hana. Stjórnmálamenn sem segi að tími sé kominn til að endurskoða Borgarlínu séu líklega margir hverjir að tala gegn betri vitund:
„Að fara að tala um eins og ég heyrði Hildi Björnsdóttur segja um daginn að það væri nauðsynlegt að Borgarlínan væri ekki á sérakrein þar sem það að myndi taka pláss frá almennri umferð. Það er algjör kúvending á hennar afstöðu þar sem hún hafði sagt að Borgarlínan yrði að vera í sérrými til þess að hún gengi upp. Ég held að Hildur viti alveg betur og sé að tala sér þvert um geð núna. Kannski þá að reyna að jafna eitthvað sem að Miðflokkurinn er að segja um þetta líka.“
Í kjölfar pólitísks hráskinnaleiks hafi vinsældir Borgarlínunnar minnkað og sumir stjórnmálamenn ákveðið að hoppa á þann vagn.
Af hverju?
Rifjar Gísli upp að hann hafi búið í Edinborg þegar léttlestarkerfi var komið upp þar. Hörð andmæli hafi verið gegn kerfinu en það hafi reynst vel og notkun á því farið fram úr björtustu vonum. Hann segir að alltaf komi upp mótmæli gegn stóru verkefnum á sviði almenningssamgangna í borgum og umræðan um Borgarlínu sé ekkert einsdæmi:
„Þeim finnst þetta vera einhver ógn við sína stöðu í lífinu. Þetta er einhver svona framtíðarsýn sem að þeim hugnast ekki sem er alveg með ólíkindum vegna þess að það er ekki verið að gera Borgarlínu fyrir eitthvað fólk sem vill vera á inniskónum að drekka latte og borða croissant. Það er verið að gera Borgarlínuna til þess að borgin fúnkeri. Þannig að ef einhver flokkur kemst til valda með einhverja setjum Borgarlínuna í ruslið stefnu þá mun bara gerast það fyrir þann flokk að umferðarteppurnar verða verri og verri með hverju árinu og sá flokkur mun ekki hafa neinar lausnir, engar. Vegna þess að öll mislæg gatnamót heimsins munu ekki geta leyst þetta.“
Mögulegt sé að einhverjir stjórnmálamenn sem setji sig upp á móti Borgarlínu viti ekki betur eða séu mögulega að tala gegn betri vitund til að komast til valda. Viðkomandi sé þá sama þótt borgarbúar sitji fastir í umferðarteppum eða ætli sér að kenna öðrum um vandann. Þetta sé gagnstætt því sem allir samgöngusérfræðingar sem mark sé takandi á hafi verið að segja.
Hildur
Gísli Marteinn víkur aftur að því að Hildur Björnsdóttir tali nú á öðrum nótum um Borgarlínuna en hún gerði áður og í dreifingu sé fimm ára gömul grein eftir hana. Hún hafi þar gert grín að verkfræðingum sem vildu léttari útgáfu af Borgarlínu. Hildur hafi sagt í greininni eitthvað á þessa leið:
„Til þess að Borgarlínan virki verður hún að vera í sérrými og við verðum að veðja á hana og auðvitað verður það að einhverju leyti á kostnað bílsins. Það er leiðin fram á við.“
Gísli heldur því næst áfram að ræða um kúvendingu Hildar:
„Ég ætla ekki að leggja henni orð í munn en mér finnst vera dálítið annar tónn í henni núna. En það sem hún sagði fyrir fimm árum var bara rétt og ég myndi bara vilja fá þær skoðanir aftur. Make Hildur great again.“
Gísli fer annars yfir víðan völl um skipulagsmál borgarinnar í viðtalinu og segir meðal annars umræðuna um skort á bílastæðum í miðborginni eins og kall úr fortíðinni og enginn slíkur skortur sé til staðar. Hann segir að Reykjavík eigi að bera sig saman við höfuðborgir hinna Norðurlandanna enda eigi borgin að bjóða upp á sömu lífsgæði og þessar borgir frændþjóðanna.
Viðtal Gímaldsins við Gísla Martein þar sem óhætt er að segja að hann tali tæpitungulaust er hægt að hlýða á hér fyrir neðan.
