Björn Leví Gunnarsson, fyrrverandi þingmaður, telur að vitrun frambjóðanda Miðflokksins um að húsnæðisskortur í Reykjavík sé viljaverk til að koma fleirum í óhagnaðardrifið leiguhúsnæði, eigi sér ekki stoð í gögnum.
Hlédís Maren Guðmundsdóttir, frambjóðandi Miðflokksins í Reykjavík, fékk vitrun á pallborði Leigjendasamtakanna um helgina. Samfylkingin í borginni hafi ekki gert nein mistök heldur hafi alltaf verið stefnt að húsnæðisskorti.
Hlédís skrifar í færslu á samfélagsmiðlinum X að Heiða Björg Hilmisdóttir borgarstjóri hafi fengið spurningu um jafnvægi milli framboðs og eftirspurnar í borginni og svarað því til að lengi hafi borginni verið stjórnað af hægri öflum sem létu markaðinn ráða og þá hafi byggst upp mikið af húsnæði. Samfylkingin hafi síðustu ár reynt að snúa þessari þróun við með því að byggja óhagnaðardrifið húsnæði. Hlédís skrifar:
„En næringarplan Samfylkingarinnar er 25-35% félagslegt húsnæði í húsnæðiskerfi sem þjáist af framboðsskorti. Það eru lausnir fyrir fáa sem aðrir greiða fyrir en leysa ekki undirliggjandi vanda. Ef planið er ekki að stórauka framboð af húsnæði verður niðurstaðan aldrei hagkvæm fyrir alla.
Ef borgin gerði ekki mistök í uppbyggingu húsnæðis þá hlýtur planið allan tímann að hafa verið: húsnæðisskortur, veiking séreignarstefnunnar og sífellt fleiri þegnar sem eru háðir yfirvöldum um félagslegt leiguhúsnæði. Heiða sagði það sjálf og gögnin sýna það sama.
Þeir voru heppnir sem keyptu fyrir fimm árum, þegar fermetraverð í Reykjavík var 60% lægra en það er í dag. En samkvæmt Heiðu vill fólk í dag frekar gera “skemmtilega hluti” en að fjárfesta í fasteignum. Látum vera að 22 milljónir af hverri 60 fm eign renna beint til borgarinnar. Ungt fólk kemst ekki á fasteignamarkað en fær að leigja óhagnaðardrifið húsnæði af Samfylkingunni. Svo megum við sannfæra sjálf okkur um að það hafi einmitt verið það sem við vildum allan tímann.“
Ég var slegin af skyndilegri vitrun á pallborði Leigjendasamtakanna í gær: Samfylking hefur ekki gert nein mistök í borginni. Þetta var alltaf planið.
Aðspurð um jafnvægi milli framboðs og eftirspurnar í borginni sagði Heiða Björg að Reykjavíkurborg hafi lengi vel verið stýrt… pic.twitter.com/hT5fRVAmCI
— Hlédís Maren Guðmundsdóttir (@HledisMaren) May 3, 2026
Mýta um lóðaskort og uppbygging umfram áætlanir
Björn Leví Gunnarsson, fyrrverandi þingmaður Pírata, vekur athygli á skrifum Hlédísar í sinni eigin færslu, en hann telur frambjóðandann hunsa mikið af gögnum og draga rangar ályktanir. Fyrir það fyrsta sé það mýta að það sé lóðaskortur í borginni. Mun fleiri lóðir séu í boði heldur en húsnæðisþörfin krefur. Vandinn sé að framkvæmdaaðilar telji lóðirnar ekki hentugar.
„Og hentugleikinn snérist um að fá lóðirnar eins ódýrar og hægt væri án þess að það þýði að húsnæðisverð til kaupenda lækki á nokkurn skapaðan hátt.“
Næst víkur þingmaðurinn fyrrverandi máli sínu að þéttingu byggðar. Það sé óumdeilt að rétt rúmur helmingur borgarbúa sé á móti þéttingu og að engu að síður hafi meirihlutinn í borginni haldið áfram að þétta, en á sama tíma hafi meirihlutinn aukið á áherslur víðar á Reykjavíkursvæðinu. Þétting er hagkvæm fyrir rekstur borgarinnar þar sem dreifð byggð er dýr byggð hvað innviði varðar.
Björn bendir næst á að borgin hafi lagt sitt af mörkum til að leysa húsnæðisvandann og undanfarin ár byggt á bilinu 28,9-35,1 prósent íbúða. Þetta hlutfall hafi haldist stöðugt hjá borginni og væri hlutfallið hærra ef ekki hefði verið fyrir átak sem nágrannasveitarfélög réðust í á tímabilinu.
Húsnæðisvandinn hafi byrjað að gera vart við sig í kringum 2017 en fyrri ríkisstjórn ákvað að setja þá stefnu að koma til móts við neikvæða íbúaþróun á landsbyggðinni. Þ.e. það átti ekki að fjölga hlutfallslega á höfuðborgarsvæðinu umfram fjölgun á landsbyggðinni.
„Það þýðir bókstaflega að það á að byggja a.m.k. jafn mikið (hlutfallslega) á landsbyggðinni og í höfuðborgarsvæðinu. Sem gerðist ekki.“
Reykjavík hafi á endanum byggt hlutfallslega meira en áætlanir ríkisstjórnarinnar gerðu ráð fyrir, að hluta til þar sem greining borgarinnar um fólksfjölgun var betri. Hefði sama magn af húsnæði verið byggt annars staðar á landinu þá væri vandinn ekki lengur til staðar.
„Þessi vitrun er bara fáránleg“
Loks segir Björn að það sé gott að fá vitranir, en betra sé að þær eigi sér stoð í gögnum.
„Þannig að það er frábært að fá „vitrun“ – og vitrunin er rétt. En hún er bara gagnvart röngum aðila. Fyrri ríkisstjórn tókst ekki að áætla rétt né framkvæma sína áætlun. Þeim var nær að því að takast það en ekki af því að meira var byggt í Reykjavík en áætlanir ríkisstjórnarinnar gerðu ráð fyrir. Uppbyggingin hefði náð upp í áætaðan skort á húsnæði ef önnur sveitrfélög hefðu byggt jafn mikið og Reykjavík á öllu þessu tímabili. Nágrannasveitarfélög Reykjavíkur fóru á átak og náðu Reykjavík á tímabili og rúmlega það – sem var nauðsynlegt.
Ég fékk þessa „vitrun“ líka fyrir nokkrum árum. Þá hentaði húsnæðisskortur og hækkun á húsnæðisverði efnhagsreikningum svakalega vel. Þeir þýddu að skuldahlutfall heimila hrundi (bara út af hækkun íbúðaverðs) og þannig leit hagkerfið betur út. Ég skoðaði hins vegar gögnin til þess að athuga hvort þau pössuðu saman við tilgátuna. Þessi vitrun er bara fáránleg, miðað við gögnin. Ég nenni ekki stjórnmálamönnum sem bara „finnst“ hvað er rétt. Ekki hvað gögnin segja okkur.“
