Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra og þingmaður, segir þekkingar- og reynsluleysi Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra í utanríkismálum stefna samskiptum Íslands við Bandaríkin í óvissu og geta haft afdrifaríkar afleiðingar.
Í nýlegum pistli gagnrýnir Björn ríkisstjórnina harðlega og segir hana standa að baki því sem hann kallar „furðulega tilraun“ til að sannfæra þjóðina um að öryggis- og varnarmálum Íslands stafi hætta af Bandaríkjunum, en að öryggistrygging frá Evrópusambandinu sé vænlegri kostur.
Björn rifjar upp að í sumar séu 85 ár liðin frá því að Bandaríkin tóku að sér hervarnir Íslands, þegar þau leystu af hólmi breska herinn sem hafði hertekið landið árið 1940, snemma í síðari heimsstyrjöld. Hann segir þetta hafa markað fyrsta formlega skref Bandaríkjanna í því að tryggja öryggi á Norður-Atlantshafi og að Íslendingar hafi notið þess „að segja má iðngjaldalaust“ allar götur síðan.
Björn talar um „glórulaust rangmat“
Í pistlinum segir Björn stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar byggðan á alvarlegu misskilningi á alþjóðlegri stöðu.
„Við þessar aðstæður kemst til valda ríkisstjórn á Íslandi þar sem þrír flokkar gera með sér stjórnarsáttmála sem er reistur á glórulausu rangmati á stöðu og þróun alþjóðlegra öryggismála. Höfuðmarkmið utanríkisstefnunnar er að fara á svig við Bandaríkin og tvíhliða tengslin við þau með því að leiða Ísland inn í yfirþjóðlegt ríkjasamband Evrópu,“ skrifar hann.
Björn er ekki einn um að hafa varað við breytingum á utanríkisstefnu stjórnvalda. Meðal þeirra sem hafa lýst yfir áhyggjum af stefnu ríkisstjórnarinnar eru Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra, og Gunnar Pálsson, fyrrverandi sendiherra Íslands hjá NATO og Evrópusambandinu.
„Opinn gluggi“ til ESB
Björn gerir einnig athugasemdir við orð Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra um að nú sé „opinn gluggi“ til að semja við Evrópusambandið og að það sé ein af forsendum þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst.
Að mati Björns gefa þau orð til kynna að ríkisstjórnin telji þetta hentugan tíma til að endurmeta stöðu Íslands gagnvart Bandaríkjunum og færa landið nær Evrópusambandinu.
Hann segir jafnframt að ráðherrar ríkisstjórnarinnar hafi farið undan í flæmingi þegar bent sé á að samskipti íslenskra og bandarískra ráðamanna hafi verið lítil sem engin undanfarna mánuði.
Segir orð Kristrúnar standast illa söguna
Á Alþingi fyrr í vikunni var samskiptaleysi ríkisstjórnarinnar við Bandaríkin rætt að frumkvæði Diljár Mistar Einarsdóttur, þingmanns Sjálfstæðisflokksins.
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra sagði í umræðunni að hún ætlaði ekki að kasta rýrð á samskipti Íslands og Bandaríkjanna og lagði áherslu á mikilvægi góðra samskipta. Þá sagði hún einnig að það hefði „að jafnaði“ ríkt eining á Alþingi þegar kæmi að utanríkismálum.
Björn segir þau orð bera vott um skort á sögulegri þekkingu.
„Hafi einhver varpað skipulega rýrð á samskiptin við Bandaríkin undanfarið er það sjálfur utanríkisráðherrann. Að halda því fram að bragurinn í þingsalnum hafi ‘að jafnaði’ einkennst af einingu í utanríkismálum staðfestir ótrúlega vanþekkingu. Það er einmitt hún ásamt reynsluleysinu sem grefur nú undan samskiptunum við Bandaríkin.“
Björn bendir á að saga lýðveldisins sýni glögglega að utanríkismál hafi sjaldnast verið sameiningarmál á Alþingi. Deilur um NATO-aðild, varnarsamninginn, herstöðina á Keflavíkurflugvelli, landhelgismálin og síðar EES-samninginn og Evrópusambandsaðild hafi um áratugaskeið verið meðal umdeildustu mála íslenskra stjórnmála.
Að mati Björns standast því orð forsætisráðherra um að jafnan ríki eining um utanríkismál illa sögulega skoðun.
