Utankjörfundaratkvæðagreiðsla fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna um aðildarviðræður að Evrópusambandinu hefst eftir viku, þann 27. júlí. Undirbúningur og framkvæmd atkvæðagreiðslunnar er í höndum Landskjörstjórnar.
„Þá verður hægt að kjósa utan kjörfundar á skrifstofum sýslumanna og hjá sendiráðum og ræðismönnum erlendis. Ætli það sé ekki um 50 staðir hér á landi og 130 erlendis,“ segir Ástríður Jóhannesdóttir, framkvæmdastjóri Landskjörstjórnar.
Þjóðaratkvæðagreiðslan verður 29. ágúst en utankjörfundaratkvæðagreiðsla er hugsuð fyrir þá kjósendur sem geta ekki kosið á kjördag.
Allir kjósendur á kjörskrá, það eru íslenskir ríkisborgarar sem eru eldri en 18 ára, mega kjósa utan kjörfundar. Þá verða einnig kosningar inni á ákveðnum stofnunum eins og sjúkrahúsum, fangelsum og dvalarheimilum aldraðra. Sýslumaður auglýsir hvar og hvenær hægt er að kjósa á viðeigandi stöðum.
Síðasta þjóðaratkvæðagreiðsla fór fram á Íslandi árið 2012 þegar atkvæði voru greidd um tillögur stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá en þá var kjörsókn aðeins 48,9 prósent.
Í undanförnum kosningum hafa fleiri kosið utan kjörfundar.
„Við kosningar undanfarin ár hefur utankjörfundaratkvæðagreiðslan verið 15 til 20 prósent. Ég held að það sé ekki óvarlegt að áætla að það verði svipað þó að við getum ekki alveg vitað það. Við höfum ekki mikla reynslu af því að halda kosningar á þessum árstíma, svona í lok sumars, þannig það verður eiginlega bara að koma í ljós.“
Stutt frá síðustu kosningum
Þingsályktunartillaga um að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu var samþykkt á Alþingi í lok maí og landskjörstjórn hófst strax handa við undirbúning.
„Við erum auðvitað í ágætis þjálfun þar sem sveitarstjórnarkosningum er nýlokið í rauninni þannig að það hefur gengið vel en auðvitað er þetta sprettur, sérstaklega núna þegar það er sumarleyfistími.“
Ástríður segir að framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslunnar sé að mestu leyti eins og í forsetakjöri. „Að því frábrugðnu að það eru ekki neinir frambjóðendur heldur tveir valkostir sem gefnir eru á kjörseðlinum, nei eða já.“
Landskjörstjórn sér í fyrsta sinn um að útbúa sérstakt kynningarefni fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu. „Stærsta verkefnið sem er öðruvísi núna er hlutverk landskjörstjórnar að kynna málefnið sem er verið að greiða atkvæði um.“
Sérstakur kosningavefur var opnaður í byrjun mánaðar á kosning.is – þar er finna upplýsingar um framkvæmd kosninganna og um málefnið sem kosið er um. Þá vinnur Landskjörstjórn að kynningarbæklingi sem verður dreift á öll heimili eftir verslunarmannahelgi.
„Það tekur einhvern tíma að dreifa þeim um allt landið en um miðjan ágúst verða flest heimili búin að fá bækling heim til sín,“ segir Ástríður.
