Þýski AfD-flokkurinn stefnir hraðbyri að sögulegum sigri í sambandslandinu Sachsen-Anhalt þar sem kosið verður til þings 6. september. Flokkurinn mælist nú með yfir 40 prósenta fylgi og hefur nær tvöfalt fylgi Kristilegra demókrata (CDU), sem hafa verið ráðandi afl í landinu.
Í nýrri könnun Pollytix, sem framkvæmd var dagana 3.-8. ágúst, mældist AfD með 43 prósent fylgi en CDU með 23 prósent. Könnunin var unnin fyrir samtökin Campact, sem hafa barist gegn AfD. Önnur nýleg könnun, frá INSA fyrir Bild, mældi AfD með 42 prósent og CDU með 22 prósent. Reuters greindi jafnframt frá því fyrr í vikunni að flokkurinn væri að mælast með um 41 prósent fylgi.
Til samanburðar fékk AfD aðeins 20,8 prósent atkvæða í síðustu þingkosningum í Sachsen-Anhalt árið 2021, þegar CDU vann kosningarnar með 37,1 prósent. Fylgi AfD hefur því í grófum dráttum tvöfaldast á einu kjörtímabili.
Leiðtogi AfD í kosningunum, Ulrich Siegmund, hefur ekki farið leynt með markmiðið. Flokkurinn vill ekki aðeins verða stærsti flokkurinn heldur stefnir að því að geta myndað ríkisstjórn einn og án samstarfs við aðra flokka.
„Við verðum að gera þetta sjálf,“ sagði Siegmund við Reuters fyrr á árinu og bætti við að AfD stefndi að einflokksstjórn.
Hvort það tekst ræðst meðal annars af því hversu mörg atkvæði falla á flokka sem ná ekki fimm prósenta þröskuldinum. Nýjustu kannanir tryggja AfD ekki sjálfkrafa meirihluta þingsæta, þótt staða flokksins sé fordæmalaust sterk.
Hvað gerist ef AfD tekur völdin?
Þýska ríkisútvarpið Deutsche Welle hefur nú beint sjónum að spurningunni um hvað AfD hyggist raunverulega gera komist flokkurinn til valda.
Í nýju myndbandi DW er farið yfir rúmlega 150 blaðsíðna stjórnarstefnu flokksins í Sachsen-Anhalt og rætt við bæði stuðningsmenn og forystumenn AfD.
Stefnuskráin sjálf skilur lítið eftir í óvissu. AfD boðar umfangsmiklar breytingar á innflytjendamálum, skólakerfinu, ríkisrekstri, fjölmiðlakerfi og orkustefnu.
„Task Force“ fyrir brottvísanir
Ein róttækasta breytingin snýr að brottvísunum útlendinga.
AfD hyggst stofna sérstaka „Task Force Abschiebungen“, eða brottvísunarsveit, sem á að samanstanda meðal annars af innanríkisráðherra, dómsmálaráðherra, lögregluyfirvöldum og fulltrúum sveitarfélaga.
Markmiðið er að hraða brottvísunarferlinu og auka samstarf milli sambandslanda. Flokkurinn vill einnig fjölga sérstaklega brottvísunarflugum frá Halle/Leipzig-flugvellinum.
Í DW-myndbandinu er Siegmund spurður hvort hugmyndin minni á starfsemi bandarísku útlendingaeftirlitsstofnunarinnar ICE. Hann hafnar því að um beina eftirlíkingu sé að ræða en segir að brottvísanir eigi að undirbúa með allt öðrum hætti en nú sé gert, meðal annars án þess að viðkomandi fái þær tilkynntar með löngum fyrirvara.
AfD vill jafnframt tífalda fjölda plássa í brottvísunarvarðhaldi.
Núverandi stjórnvöld hyggjast koma upp 30 slíkum plássum fyrir árið 2027. AfD segir það langt frá því að vera nægilegt og boðar að minnsta kosti 300 pláss.
Stefnuskráin gengur enn lengra. AfD vill skipa sérstakan „fulltrúa endurflutninga“ og breyta fjármagni sem nú fer til svokallaðra samþættingarfulltrúa þannig að það verði þess í stað notað til að aðstoða við brottflutning fólks.
Regnbogafáninn út – þýski fáninn upp
Skólakerfið er annar málaflokkur sem AfD hyggst breyta verulega.
Flokkurinn vill banna skólum að flagga regnbogafánanum opinberlega. Einstökum nemendum yrði þó áfram heimilt að nota táknið persónulega, til dæmis á skólatöskum.
Á sama tíma vill AfD að þýski þjóðfáninn verði dreginn að húni við opinbera skóla á hverjum einasta skóladegi.
Þá á sameiginlegur söngur þýska þjóðsöngsins að verða fastur liður við hátíðleg tækifæri í skólum. AfD vill einnig breyta lögum þannig að börn séu alin upp „í anda ástar á heimahögum sínum og þýsku þjóðinni“.
Flokkurinn lýsir þessu sem hluta af því að byggja upp sterkari þjóðarvitund meðal barna.
Ætlar strax í atlögu við almannaútvarpið
Fjölmiðlakerfið er einnig ofarlega á verkefnalistanum.
AfD segir í stefnuskránni að eitt af fyrstu embættisverkum nýrrar ríkisstjórnar verði að segja upp ríkjasamningum sem liggja til grundvallar þýska almannaútvarpskerfinu.
Flokkurinn vill jafnframt afnema skyldugjaldið sem þýsk heimili greiða fyrir almannaútvarpið, nú 18,36 evrur á mánuði.
Í staðinn vill AfD koma á takmarkaðra grunnkerfi almannaútvarps. Afþreying og íþróttir gætu síðan meðal annars verið fjármagnaðar með valfrjálsum áskriftum.
Flokkurinn segir núverandi kerfi vera orðið þungt, dýrt og pólitískt hlutdrægt.
Tíu prósent niður í öllum ráðuneytum
AfD boðar einnig verulegan niðurskurð í hinu opinbera.
Flokkurinn vill skera útgjöld allra ráðuneyta niður um að minnsta kosti tíu prósent, fækka ráðuneytum og leggja niður opinber fyrirtæki og stofnanir sem flokkurinn telur óþarfar.
Sérstaklega er boðað að leggja niður Landesverwaltungsamt, millistjórnsýslustofnun sambandslandsins, og færa verkefni hennar til ráðuneyta eða sveitarfélaga.
AfD setur einnig það markmið að heildarumsvif hins opinbera í Sachsen-Anhalt verði að hámarki 45 prósent af vergri landsframleiðslu.
Það er þó umdeilt hvort fjárhagsáætlun flokksins gangi upp. IWH-hagfræðistofnunin í Halle hefur metið hluta stefnuskrárinnar og telur að tekju- og útgjaldaloforð sem hægt sé að verðmeta gætu skilið eftir um 2,2 milljarða evra gat á fjárlögum árlega.
Vill rússneska gasið aftur
AfD hyggst einnig gera grundvallarbreytingu á stefnu Þýskalands gagnvart Rússlandi.
Flokkurinn vill að Sachsen-Anhalt beiti sér á landsvísu fyrir því að orkutengdum refsiaðgerðum gegn Rússlandi verði aflétt og viðskiptasamband ríkjanna normalíserað.
Stefnuskráin kveður beinlínis á um að gera eigi við skemmda hluta Nord Stream 1 og Nord Stream 2 og hefja þegar í stað innflutning rússnesks gass um þann legg Nord Stream 2 sem enn er heill.
AfD vill einnig stöðva fyrirhugaða útfösun kola og hefja undirbúning að endurkomu kjarnorku í þýska orkukerfið.
Vill draga úr greiðslum til Úkraínumanna
Úkraínskir flóttamenn eru sérstaklega nefndir í stefnuskránni.
AfD vill beita sér fyrir því að Úkraínumenn fái ekki lengur svokallað Bürgergeld heldur lægri greiðslur samkvæmt kerfi hælisleitenda.
Flokkurinn segist vilja skapa fjárhagslegan hvata til heimferðar og undirbúa sérstakt endurkomuátak fyrir Úkraínumenn sem nú búa í Sachsen-Anhalt.
Enn fremur vill flokkurinn þrýsta á sambandsstjórnina um að Úkraínumenn verði ekki lengur sjálfkrafa meðhöndlaðir sem stríðsflóttamenn, heldur verði þeim sem koma frá átakasvæðum beint til öruggari hluta Úkraínu.
„Viljum færa landið aftur á fæturna“
Í DW-myndbandinu má heyra bæði forystumenn AfD og kjósendur tala um þjóðernisvitund og þá tilfinningu að Þýskaland hafi misst stjórn á þróun síðustu ára.
„Við viljum hvorki meira né minna en að skrifa sögu,“ segir einn ræðumanna í upphafi myndbandsins.
Síðar segir að markmiðið sé að koma „föðurlandinu aftur af höfðinu og á fæturna“.
Siegmund segir síðan um innflytjendastefnuna að ekki sé lengur hægt að halda áfram á sömu braut og frá árinu 2015. Hann segir þróunina vera að keyra landið „á vegg“ og eyðileggja sjálfsmynd þess.
Gagnrýnendur AfD sjá málið með öðrum augum. AfD-deildin í Sachsen-Anhalt er flokkuð af stjórnarskrárverndaryfirvöldum sambandslandsins sem staðfest öfgahægrihreyfing, meðal annars vegna þess sem yfirvöld segja vera kynþáttahyggju og orðræðu sem gangi gegn lýðræðislegri stjórnskipan. AfD hafnar þeirri flokkun og segir hana pólitískt vopn gegn flokknum.
Það virðist þó ekki hafa dregið úr fylgi flokksins.
Þegar þrjár vikur eru til kosninga mælist AfD með á bilinu 41 til 43 prósent fylgi og hefur um 20 prósentustiga forskot á CDU í nýjustu könnunum.
Kosningarnar 6. september gætu því markað tímamót í þýskum stjórnmálum – og í fyrsta sinn sett AfD í aðstöðu til að reyna að hrinda umfangsmikilli stjórnarstefnu sinni í framkvæmd í einu af sambandslöndum Þýskalands.
