Engin sérstök úttekt hefur verið gerð á þeim fjölda torfhúsa sem finna má á Íslandi.
Þetta er meðal þess sem kemur fram í svari Jóhanns Páls Jóhannssonar, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, við fyrirspurn Heiðbrár Ólafsdóttur, varaþingmanns Miðflokksins, um torfhúsaarf Íslendinga.
59 torfhús í Skagafirði
Í svari ráðherrans segir að varðveislu torfhúsa sé fyrst og fremst sinnt af byggðasöfnum og Þjóðminjasafni Íslands en í húsasafni Þjóðminjasafnsins er aðeins að finna níu torfhús, fimm torfkirkjur, auk annarra mannvirkja.
Vönduð skráning og rannsókn hafi þó verið gerð á uppistandandi torfhúsum í Skagafirði og var skráningarskýrsla gefin út árið 2024. Voru þar 59 torfhús skráð.
Safnkostur Þjóðminjasafnsins hefur að mestu einskorðast við stór höfuðból og kirkjur en síður alþýðuhús og útihús.
Mikilvægt að húsunum sé haldið við
Þá segir ráðherra í svari sínu að mikilvægt sé að viðhalda þekkingunni sem liggi að baki torfhúsagerð en þar sem skráning á torfhúsum á landsvísu hafi ekki verið framkvæmd sé óvíst hve mörg þeirra hafi hrunið á síðastliðnum árum.
Engu að síður megi ætla að niðurstöður rannsóknar Byggðasafns Skagfirðinga á torfhúsum gefi mynd af stöðu torfhúsa á landsvísu.
Í rannsókninni voru afdrif 37 torfhúsa sem skráð voru á tímabilinu 1989–2021 könnuð.
Af þessum húsum voru 62% horfin eða orðin að tóftum, 5% voru hálffallin en 33% voru enn uppistandandi.
