Diljá Mist Einarsdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokksins segir Ísland á eftir hinum norrænu löndunum þegar kemur að því að safna saman og birta mikilvægar upplýsingar um innflytjendur og aðlögun þeirra.
Morgunblaðið birti í maí viðtal við Margréti Valdimarsdóttur afbrotafræðing þar sem rýnt var í áhugaverðar tölur í nýju mælaborði lögreglunnar þar sem m.a. er hægt að greina afbrotatölfræði eftir því hvort erlendir eða íslenskir ríkisborgarar áttu í hlut og benda tölurnar til þess að tíðni afbrota sé hlutfallslega mun hærri hjá fyrrnefnda hópnum.
Að mati Diljár þarf tölfræðin að vera mun ítarlegri og áríðandi að hafa gögn sem varpað geta ljósi á hvort munur sé á aðlögun og árekstrum innflytjenda eftir upprunalandi þeirra:
„Norðurlöndin leysa þetta misvel en Finnar hafa staðið sig einna best og Danir sömuleiðis. Ekki þarf aðeins að safna afbrotatölfræði heldur er líka áríðandi að vakta þætti á borð við atvinnuþátttöku og atvinnuleysi, menntun fólks, tekjur og félagslegar bótagreiðslur. Það væri líka æskilegt að geta séð skiptingu eftir sveitarfélögum auk þess að geta séð hvernig innflytjendum gengur að læra málið,“ segir Diljá og bætir við að líkt og í Danmörku þyrftu þessi gögn að ná yfir bæði fyrstu og aðra kynslóð innflytjenda.
Dugar ekki að loka augunum
Diljá hefur lagt fram bæði þingmál og -fyrirspurnir um hvernig megi safna betur þessum gögnum og birta þau á aðgengilegu formi, en hún kveðst hafa orðið vör við feimni við að rýna svona ítarlega í þennan málaflokk.
Diljá leggur á það ríka áherslu að markmiðið sé ekki að draga upp neikvæða mynd af innflytjendum heldur þvert á móti að geta komið tímanlega auga á vandamálin þar sem þau kunna að vera til staðar svo að megi grípa inn í með viðeigandi hætti.
„Vandamálin hverfa ekki við það að við lokum augunum fyrir þeim, og við getum ekki brugðist við vandamálunum ef okkur tekst ekki að bera kennsl á þau.“
Að sögn Diljár sýnir reynslan frá hinum norrænu löndunum að aðlögun innflytjenda gengur misvel eftir bakgrunni þeirra og aðstæðum og eru sterkar vísbendingar um að tilteknum hópum vegni mun verr en öðrum.
„Ýmsar skýringar hafa verið nefndar til sögunnar, s.s. að um sé að ræða fólk sem kemur úr verulega erfiðum aðstæðum, og það eigi við um alla óháð ríkisfangi og bakgrunni að geta átt erfitt uppdráttar með þannig veganesti,“ segir hún og bætir við að mun betri gögn þurfi til að megi fullyrða um hvort það sama eigi við á Íslandi. „Og þá verðum við um leið að geta tekið afstöðu til þess hvaða bolmagn við höfum til að taka á móti fólki með þannig bakgrunn.“
Nóg komið af afsökunum
Diljá bendir einnig á að með öflun og birtingu nákvæmra gagna megi líka uppræta neikvæðar ranghugmyndir og koma í veg fyrir að afmörkuð neikvæð tilvik eða sögusagnir liti umræðuna um hópa fólks. „Ég hef t.d. orðið vör við mikla ánægju með tillögur mínar hjá Pólverjum á Íslandi einmitt vegna þess að þeir vita að norræna tölfræðin sýnir að pólskum innflytjendum gengur mjög vel að aðlagast norrænum samfélögum og að þeir bæði taka virkan þátt í sínu samfélagi og leggja mikið af mörkum,“ segir hún.
Að mati Diljár myndi bætt öflun og miðlun gagna nýtast til að móta skýra og heildstæða framtíðarsýn í málefnum innflytjenda og hælisleitenda en hún undirstrikar að íslenskur almenningur eigi tilkall til að þessar upplýsingar séu gerðar aðgengilegar. „Því miður hefur borið á því að fólk sem tekið er alvarlega í umræðunni um innflytjendamál á Íslandi ýmist afneiti staðreyndum eða tíni til allar heimsins afsakanir þegar blasir við að aðlögun er erfiðari fyrir suma hópa en aðra,“ segir hún.
„Ég held að almenningur sé kominn með nóg af þessum afsökunum, orðið flestum augljóst að sumir sem vilja setjast að á Íslandi taka t.d. með sér allt önnur menningarleg viðhorf um stöðu og atvinnuþátttöku kvenna, eða hafa tamið sér allt aðra vinnumenningu.“
