Bjarni Reynarsson, skipulagsfræðingur og ritstjóri þriggja aðalskipulagsáætlana hjá Reykjavíkurborg á árunum 1980 til 2000, telur tímabært að endurskoða samgöngustefnu höfuðborgarsvæðisins, hraða framkvæmdum við Sundabraut og hefja uppbyggingu nýrra íbúðahverfa austan núverandi byggðar í Reykjavík.
Bjarni skrifar grein í Morgunblaðið í dag þar sem hann gagnrýnir núverandi stefnu í skipulags- og samgöngumálum borgarinnar og segir ærin verkefni bíða nýrrar borgarstjórnar við að draga úr umferðartöfum og móta breytta samgöngustefnu til framtíðar.
Vanþekking á sögu borgarinnar
Í grein sinni segir Bjarni að umfjöllun um skipulag og samgöngur hafi oft einkennst af vanþekkingu á sögu borgarinnar. Hann bendir á að mikill húsnæðisskortur hafi ríkt eftir stríð og að aukin velmegun og fjölgun einkabíla hafi mótað stefnu Aðalskipulags Reykjavíkur 1962 til 1983.
„Samhliða þessari þróun fækkaði farþegum strætisvagna. Á þessum grunni byggðist stefnumótun Aðalskipulags Reykjavíkur 1962-1983 (AR 1962) og lagt var til að byggð yrðu stór úthverfi (Breiðholt og Árbær) austan Elliðaárvogar og húsnæðisvandinn þannig leystur,“ skrifar hann.
Bjarni gagnrýnir þá stefnu að þrengja að einkabílnum og segir hættu á að umferð leiti inn í íbúðahverfi þegar stofnbrautir teppast.
„Sú hætta er fyrir hendi að þegar stofnbrautirnar teppast af umferð leiti bílstjórar leiða í gegnum íbúðahverfin, með aukinni slysahættu,“ skrifar hann og bætir við að þetta hafi einmitt gerst á síðustu árum. Kallar hann eftir því að að bæta þurfi við akreinum á umferðarþyngstu stofnbrautunum og þau rök að þær muni strax fyllast af bílum haldi ekki vatni.
„Þetta minnir á söguna af gamla kaupmanninum sem var hættur að kaupa inn ákveðna vöru því hún seldist strax upp.“
Umferðartafir kosta mikið
Bjarni segir að fáir séu mótfallnir góðum almenningssamgöngum en spurningin sé aðeins hvernig þær eru útfærðar, notaðar og hversu mikinn umferðarvanda þær leysa. Ekki séu allir sannfærðir um að núverandi útfærsla borgarlínu leysi þann vanda sem hún á að leysa.
Þá bendir hann á að kostnaður vegna umferðartafa á höfuðborgarsvæðinu sé mikill og telur mikilvægt að flýta framkvæmdum við Sundabraut, meðal annars til að bæta umferðarástand í Ártúnsbrekku og draga úr umferð í gegnum Mosfellsbæ.
Hann segir góða samgöngustefnu þurfa að nýta kosti allra samgöngumáta, þar á meðal almenningssamgangna, einkabílsins, gangandi og hjólandi.
Bjarni kemur í grein sinni einnig inn á þéttingu byggðar í Reykjavík og segir nýja þéttingarreiti oft einkennast af háum og þéttskipuðum fjölbýlishúsum með takmörkuðum útivistarsvæðum. Segir hann að þétting byggðar eigi sér langa sögu í Reykjavík en talsverður munur sé á eldri þéttingarverkefnum og þeim sem byggð hafa verið upp á síðustu árum. Að hans mati hafi núverandi stefna leitt til einsleitni á húsnæðismarkaði.
„Samkvæmt gildandi aðalskipulagi er miðað við að 90% nýrrar íbúðabyggðar séu innan núverandi byggðar. Þetta hefur leitt til mikillar fábreytni í framboði af íbúðarhúsnæði,“ skrifar hann.
Ný hverfi austan núverandi byggðar
Bjarni segir mikilvægt að ráðast í uppbyggingu nýrra hverfa á jaðri borgarinnar og bendir á að margir vilji búa nærri náttúru fremur en í þéttum fjölbýlishúsahverfum.
„Mikilvægt er á nýju kjörtímabili að hefja uppbyggingu nýrra hverfa austan núverandi byggðar í Reykjavík, eftir tveggja áratuga hlé,“ segir hann.
Í lok greinarinnar leggur Bjarni áherslu á að skipulag borga verði að byggjast á samráði við íbúa og atvinnulíf. „Varast ber óþarfa forsjárhyggju með því að þröngva hugmyndafræði upp á borgarbúa sem þeir eru ekki sáttir við,“ skrifar hann að lokum.
