Sjúkraliðafélag Íslands hefur sett verklagsreglur um meðferð gagnabeiðna sem kveða á um að fundargerðir félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar skuli ekki vera aðgengilegar félagsmönnum.
Reglurnar voru samþykktar 2. júlí síðastliðinn og ná til hvers kyns beiðna félagsmanna um gögn í vörslu félagsins. Þar eru sérstaklega taldar upp fundargerðir, fjárhagsupplýsingar, kostnaðaryfirlit, samningar, styrkir, gjafir og önnur rekstrargögn.
Í reglunum segir að fundargerðir félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar geti innihaldið upplýsingar um óafgreidd mál, innri umræður, trúnaðarmál, starfsmannamál, félagsmannamál, samningsmál og samskipti við þriðju aðila.
Niðurstaða félagsins er afdráttarlaus:
„Þær skulu því sem slíkar ekki vera aðgengilegar félagsmönnum.“
Allt að 170 þúsund krónur í félagsgjald á ári
Félagsmaður í Sjúkraliðafélagi Íslands, sem Nútíminn ræddi við, segir félagsgjaldið nema 1,4% af launum, þó að hámarki 170 þúsund krónum á ári.
Hlutfallið er tvöfalt hærra en hjá VR, þar sem félagsmenn greiða 0,7% af heildarlaunum í félagsgjald. Félagsgjald Verkfræðingafélags Íslands er til samanburðar föst fjárhæð, 45 þúsund krónur á ári.
Félagsmaður Sjúkraliðafélagsins sem greiðir hámarksgjaldið leggur því allt að 125 þúsund krónum meira til félagsins á ári en félagsmaður Verkfræðingafélagsins.
Þrátt fyrir þessa gjaldtöku fá félagsmenn samkvæmt nýju reglunum ekki aðgang að fundargerðum þeirra sem fara með stjórn félagsins og daglega framkvæmd þess.
Nútíminn hefur ekki fundið opinbera gjaldskrá á vef Sjúkraliðafélagsins sem staðfestir fjárhæðina. Upplýsingarnar um 1,4% gjald og 170 þúsund króna hámark eru því byggðar á upplýsingum félagsmannsins.
Víðtækar heimildir til að synja beiðnum
Reglurnar veita Sjúkraliðafélaginu einnig víðtækar heimildir til að synja um önnur gögn.
Félagið afhendir almennt ekki gögn sem varða innri vinnu félagsstjórnar, framkvæmdastjórnar, nefnda eða starfshópa. Sama á við um gögn sem tengjast viðskiptalegum eða fjárhagslegum hagsmunum félagsins eða samstarfsaðila þess.
Einnig er heimilt að halda gögnum frá félagsmönnum ef afhending þeirra er talin geta skaðað „hagsmuni félagsins eða félagsmanna“. Ekki er skilgreint nánar í reglunum hvaða hagsmunir geti fallið þar undir.
Drög, minnisblöð, umræðuskjöl, tölvupóstsamskipti, athugasemdir stjórnarmanna og starfsmanna og vinnuskjöl nefnda teljast almennt innri vinnugögn. Þau eru ekki afhent nema stjórn, framkvæmdastjórn eða formaður ákveði annað.
Stjórnin sker sjálf úr um vafatilvik
Skrifstofa félagsins á að meta hvort gagnabeiðni sé nægilega skýr, hvort gögnin séu þegar opinber og hvort afhending þeirra geti raskað hagsmunum félagsins, félagsmanna, starfsmanna eða samstarfsaðila.
Í vafatilvikum skal beiðninni vísað til félagsstjórnar. Stjórnin getur því sjálf komið að ákvörðun um hvort félagsmaður fái aðgang að gögnum sem varða störf hennar.
Ekki er kveðið á um sérstakan kærurétt eða óháða endurskoðun synjunar í reglunum.
Þá er félaginu heimilt að synja gagnabeiðni þegar sama beiðni hefur verið send ítrekað. Synjunin getur samkvæmt orðalagi reglnanna byggst á ítrekuninni einni saman.
Sjúkraliðar reiðir eftir ummæli í Bítinu á Bylgjunni – Segja lítið gert úr menntun sinni og starfi
Enginn bindandi lokafrestur
Skrifstofan skal staðfesta móttöku gagnabeiðni innan fimm virkra daga.
Félagið segist leitast við að svara almennum og afmörkuðum beiðnum innan 15 virkra daga. Afgreiðslan getur þó tekið lengri tíma ef beiðnin er umfangsmikil eða krefst persónuverndarmats, trúnaðarmats eða lögfræðilegrar yfirferðar.
Enginn bindandi hámarksfrestur á afgreiðslu er tilgreindur.
Önnur regla gildir um fulltrúaþingið
Fundargerðir fulltrúaþings eiga samkvæmt reglunum, eftir því sem við á, að vera aðgengilegar félagsmönnum. Heimilt er þó að afmá eða fjarlægja persónuupplýsingar og annað efni sem félagið telur ekki eiga erindi í almenna dreifingu.
Fulltrúaþing er æðsta ákvörðunarvald Sjúkraliðafélagsins. Þar eru meðal annars reikningar félagsins og sjóða þess teknir fyrir, félagsgjöld ákveðin og fjárhagsáætlun samþykkt.
Á vef Sjúkraliðafélagsins segir að félagið sé með „lýðræðislegt skipulag sem tryggir virk samskipti og sameiginlega ákvarðanatöku“. Þar segir jafnframt að félagsstjórnin eigi að tryggja virkt upplýsingaflæði milli svæðisdeilda og stjórna.
Ekki útskýrt hvaða hagsmunum lokunin þjónar
Í verklagsreglunum er ekki útskýrt sérstaklega hvaða hagsmunum það þjónar að félagsmenn fái ekki aðgang að fundargerðum félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar, jafnvel eftir að persónuupplýsingar og annað trúnaðarefni hefur verið afmáð.
Reglurnar ganga lengra en að vernda viðkvæmar upplýsingar, samningsstöðu eða óafgreidd mál. Þær kveða á um að fundargerðirnar „sem slíkar“ skuli ekki vera aðgengilegar félagsmönnum.
Þær svara heldur ekki þeirri spurningu hvers vegna ekki sé hægt að afhenda fundargerðirnar að hluta, með sömu aðferð og heimiluð er þegar fundargerðir fulltrúaþings innihalda upplýsingar sem eiga að fara leynt.
Félagsmenn geta þannig greitt allt að 170 þúsund krónur á ári til félagsins án þess að fá að sjá fundargerðir þeirra sem fara með stjórn þess og daglega framkvæmd.
Reglurnar voru samdar af framkvæmdastjórn félagsins, rýndar af lögmanni og rekstrarstjóra og samþykktar af Söndru B. Franks, formanni Sjúkraliðafélags Íslands.
Skjalið sýnir ekki eitt og sér fram á að félagið hafi brotið lög. Það sýnir hins vegar skýra ákvörðun um að almennir félagsmenn skuli ekki fá aðgang að fundargerðum félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar.
Uppfært kl 15:00
Formaður Sjúkraliðafélags Íslands vildi koma eftirfarandi á framfæri:
Vegna fréttar Nútímans í morgun, 27. september 2026, undir fyrirsögninni „Sjúkraliðafélagið lokar fundargerðum stjórnar fyrir félagsmönnum“ óskar Sjúkraliðafélag Íslands eftir að eftirfarandi skýringar félagsins verði birtar með fréttinni.
Sjúkraliðafélag Íslands starfar eftir verklagsreglum um meðferð gagnabeiðna. Reglurnar eru hluti af gæðahandbók félagsins og eru jafnframt birtar á heimasíðu félagsins. Tilgangur þeirra er að tryggja samræmda, faglega og rekjanlega meðferð gagnabeiðna, stuðla að gagnsæi og tryggja jafnframt rétta meðferð persónuupplýsinga, trúnaðargagna og óafgreiddra mála.
Rétt er að samkvæmt verklagsreglunum eru fundargerðir félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar ekki afhentar félagsmönnum sem slíkar. Ástæða þess er að þær geta innihaldið upplýsingar um óafgreidd mál og innri umræður, starfsmanna- og félagsmannamál, samningsstöðu félagsins, lögfræðilega ráðgjöf og trúnaðarsamskipti við þriðju aðila.
Það þýðir hins vegar ekki að upplýsingar um störf og ákvarðanir félagsins séu almennt lokaðar félagsmönnum. Við afgreiðslu gagnabeiðna er metið hvort unnt sé að veita upplýsingar úr gögnum að hluta, meðal annars eftir afmáun persónu- eða trúnaðarupplýsinga. Verklagið leggur jafnframt áherslu á að félagsmenn hafi aðgang að almennum upplýsingum um starfsemi, ákvarðanir, fulltrúaþing og stefnumótandi mál félagsins.
Fulltrúaþing fer með æðsta ákvörðunarvald í málefnum félagsins. Þar eru meðal annars lagðir fram reikningar félagsins og sjóða þess og fjárhagsáætlanir og þar eru félagsgjöld ákveðin. Fundargerðir fulltrúaþings eru aðgengilegar félagsmönnum á Mínum síðum.
Ársreikningar félagsins og sjóða þess eru endurskoðaðir af löggiltum endurskoðanda, lagðir fyrir fulltrúaþing og birtir á heimasíðu félagsins. Framkvæmdastjórn ber ábyrgð á að gæta fjárreiðna og eigna þess og fá stjórnarmenn þær fjárhags- og bókhaldsupplýsingar sem nauðsynlegar eru til að sinna eftirlits- og ábyrgðarhlutverki sínu. Rekstrarstjóri annast undirbúning, framsetningu og miðlun fjárhagsupplýsinga til stjórnar.
Félagsgjöld eru ákveðin af fulltrúaþingi. Samkvæmt ákvörðun fulltrúaþings var félagsgjaldið ákveðið 1,4% af launum, og hámarksgreiðsla félagsgjalda taki mið af sömu fjárhæð á árinu 2025, 159.000 kr., og hækki í samræmi við þróun launavísitölu
Sjúkraliðafélag Íslands leggur áherslu á gagnsæi og ábyrga upplýsingagjöf gagnvart félagsmönnum. Gagnsæi þarf jafnframt að fara saman við skyldu félagsins til að vernda persónuupplýsingar, viðkvæm félagsmannamál, starfsmannamál, samningsstöðu og önnur mál sem eðli sínu samkvæmt krefjast trúnaðar. Það er því mikilvægt að greint sé á milli þess að fundargerðir félagsstjórnar og framkvæmdastjórnar séu ekki afhentar sem slíkar og þess að upplýsingar um starfsemi, ákvarðanir og fjárreiður félagsins séu almennt lokaðar félagsmönnum. Hið síðarnefnda lýsir ekki verklagi Sjúkraliðafélags Íslands, enda eru ársreikningar birtir á heimasíðunni.
Við óskum eftir að þessar skýringar verði birtar með frétt Nútímans þannig að afstaða og verklag félagsins komi skýrt fram.
