Árið 2004 lenti ein skærasta sjónvarpsstjarna Póllands, Martyna Wojciechowska, í hræðilegu bílslysi við Varmahlíð. Einn félagi hennar lést og hún sjálf slasaðist alvarlega. Hefur hún barist við samviskubit allar götur síðan.
Martyna rifjar slysið upp í viðtali við pólska tímaritinu Twój Styl sem birt var fyrir skemmstu.
Martyna er 51 árs gömul í dag en hefur verið sjónvarpskona hjá TVN síðan árið 1998. Meðal annars hefur hún framleitt ferðaþætti og fréttaþætti af ýmsum toga, skrifað bækur og leikið í kvikmyndum. Hún er líka mikil ævintýrakona, hefur klifið Everest fjall og keppt í Dakar rallinu.
Myndatökumaður lést
Martyna var að taka upp þátt á á Íslandi, í seríunni „Mission Martyna“, þegar hún og þrír aðrir samstarfsmenn hennar lentu í skelfilegu slysi skammt frá Varmahlíð í Skagafirði þann 17. október árið 2004.
Jeppi þeirra valt í hálku við bæinn Brekku rétt fyrir miðnætti og var fólkið flutt á gjörgæslu Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Einn farþeginn lést, myndatökumaðurinn Lukaszewicz Rafal Maciej, fæddur 1970, en hin slösuðust mismikið.
Önnur fjölskylda
Í viðtalinu lýsir Martyna, sem einnig var farþegi í bílnum, því að hafa dottað aðeins. Þegar hún vaknaði var heimurinn allt annar og ömurlegri. Auk þess að hafa misst samstarfsfélaga og vin þá voru meiðsli hennar mjög alvarleg. Hún hafði brotnað á hrygg og útlit fyrir flókinn mænuskaða. Læknarnir voru hreinskilnir og sögðu að það væru litlar líkur á því að hún myndi ná fullum bata.
Þrátt fyrir að meira en tveir áratugir séu liðnir frá slysinu hugsar Martyna enn þá til vinarins sem hún missti. Stuttu eftir slysið sór hún þess eið að styðja ávallt við bakið á ekkju hans, Aliciju, og börnunum þeirra þremur, Juliu, Jakub og Urzulu. Með tíð og tíma hafi þau orðið eins og hennar eigin fjölskylda. Á hverju ári minnist hún Rafal á dánardegi hans.
Sektarkennd hinna eftirlifandi
En slysið hafði einnig mjög mikil andleg áhrif á Martynu allar götur síðan. Lýsir hún því að hafa barist við það sem kallað er samviskubit hinna eftirlifandi. Það er samviskubit þeirra sem lifðu af slys sem aðrir létust í.
„Ég féll niður á hnén og vissi ekki hvernig ég ætti að standa upp aftur,“ segir Martyna. „Ég barðist við sektarkennd, jafn vel þó að ég hafi einnig aðeins verið farþegi í bílnum, ég var ekki sú sem olli slysinu og ég sjálf slasaðist mikið. En ég lifði af og leið eins og ég væri ósanngjörn við Rafal.“
Leitaði í sjálfsskaða
Martyna var algjörlega ófær um að takast á við og greina þessar tilfinningar. Hún féll í þunglyndi og gat vart farið fram úr rúminu. Þá beitti hún sjálfa sig skaða, ómeðvitað eða meðvitað, svo sem með því að leita í aðstæður sem voru henni erfiðar.
„Í dag veit ég að margir þeirra sem lifa af slys upplifa eitthvað svipað og ég var sennilega mjög þunglynd. Ég vissi það ekki á þeim tíma þannig að ég breytti hegðun minni og lét líkama minn undirgangast öfgafullar aðstæður. Margoft olli ég sjálfri mér sársauka. Ég hætti líka í langtíma sambandi mínu. Ég leyfði mér ekki að vera hamingjusamri,“ segir Martyna.
Ótrúlegur bati
Þar að auki var hún að kljást við gríðarlega alvarleg líkamleg meiðsli. En hún náði merkilega góðum bata af þeim. Kom það læknunum á óvart þegar hún náði fullri virkni. Aðeins tveimur árum eftir slysið kleif hún Everest, hæsta tind heims.
„Alla leiðina upp á Everest, allt frá því að ég fékk hugmyndina að klifrinu þangað til ég náði á toppinn, var ég að reyna að bæta fyrir þá sem ég hafði misst. Með þessum Himalaya leiðangri reyndi ég að sigra sjálfa mig. Það var eins og ég tryði því ekki að ég væri lifandi þangað til að ég gerði eitthvað öfgafullt, þangað til að ég fyndi líkamlegan og andlegan sársauka og endimörk úthalds míns,“ segir hún.
