Atvinnuleysi er að aukast og fréttir af uppsögnum verða tíðari. Reykjavíkurborg sagði upp 50 manns í hópuppsögn í vikunni og hefur lagt niður 130 stöðugildi síðan í vor. Vinnubrögð við uppsagnirnar hafa sætt gagnrýni en hvernig er hægt að standa að slíkum aðgerðum þannig að skaðinn verði sem minnstur?
Kastljós ræddi við Ragnhildi Bjarkadóttur, sálfræðing og sérfræðing í vinnuvernd og einn eiganda stofunnar Auðnast. Hún segir uppsagnir eðli málsins samkvæmt alltaf sársaukafullar. Góður undirbúningur, heiðarleiki og stuðningur geti þó hjálpað fólki að vinna úr þeim.
Þá þurfi að þjálfa þau sem flytja starfsfólkinu tíðindin.
„Hér þurfum við að kenna fólki að miðla mjög sársaukafullum upplýsingum, því það er erfitt að vera í þessum aðstæðum.“
Fólk fái tækifæri til að kveðja
Ragnhildur segir mikilvægt að starfsfólk upplifi heiðarleika og sanngirni. Viðbrögðin geti þó verið ólík enda ógni uppsögn öryggi fólks.
Spurð hvort nauðsynlegt sé að fólk yfirgefi vinnustaðinn umsvifalaust eftir uppsögn, eins og dæmi eru um, segir hún það fara eftir eðli starfseminnar, meðal annars hvort þar sé unnið með viðkvæmar upplýsingar. Jafnframt þurfi þó að tryggja fólki tækifæri til að kveðja samstarfsfólk og vinnustaðinn.
„Ímyndum okkur að við séum búin að vinna á einhverjum vinnustað í áratug og allt í einu færðu uppsögn. Þú ert að kveðja annað heimilið þitt. Við þurfum að fá tækifæri til að kveðja með reisn.“
Ragnhildur tekur ekki afstöðu til þess hvernig staðið hafi verið að uppsögnunum hjá Reykjavíkurborg, enda þekki hún ekki forsendurnar. Það sé þó eðlilegt að allur tilfinningaskalinn sé undir þegar fólki séu færð slík tíðindi.
Hún þekkir hins vegar dæmi þar sem ekki var staðið vel að uppsögnum. Afleiðingar þess geti varað lengi og haft áhrif á heilsu og líðan fólks.
Léttir getur vikið fyrir sektarkennd
Ragnhildur segir að bæði þurfi að styðja þau sem missa vinnuna og líka starfsfólkið sem situr eftir. Þau síðarnefndu geti fyrst fundið fyrir létti en síðan taki við samviskubit, sektarkennd og sorg yfir missi samstarfsfélaga.
„Og annað sem við sjáum líka er að jafnvel þó það sé búið að gefa til kynna að það verði ekki fleiri uppsagnir, að um hver einustu mánaðarmót í langan tíma á eftir er fólk að endurupplifa það eða fara í kvíðaviðbragð við það hvað gæti gerst núna.“
Ragnhildur segir rannsóknir sýna að fjarvistir geti aukist eftir uppsagnir ef ekki sé nægilega hugað að starfsumhverfi og starfsskilyrðum þeirra sem eftir eru. Bæði missir samstarfsfólks og aukið álag geti tekið á.
Leyfa sér að líða og sækja stuðning
Fyrstu ráð Ragnhildar til þeirra sem missa vinnuna eru að gefa tilfinningunum rými og leita stuðnings.
„Í fyrsta lagi að leyfa sér að líða. Það er bara það sem er mikilvægast.“
Mikilvægt sé að geta rætt líðan sína við einhvern í nærumhverfinu eða fagaðila og fengið stuðning við næstu skref. Aðstoðin geti einnig verið hagnýt, svo sem við gerð ferilskrár og skipulagningu daglegs lífs.
Dragist atvinnuleitin á langinn skipti sérstaklega miklu máli að viðhalda virkni, reglu og rútínu.
