Páll Vilhjálmsson skrifar:

Jón Sigurðsson lagði grunninn að sjálfstæðisbaráttu Íslendinga með ritgerðinni Hugvekja til Íslendinga í Nýjum félagsritum árið 1848. Ritgerðin er í einn stað greining á pólitískum réttindum Íslendinga eftir afnám einveldis í Danmörku. Sá hluti vísar í Gamla sáttmála frá 13. öld er Ísland gekk konungi á hönd - en varð hvorki hluti Noregs né Danmörku.

Í annan stað tekur ritgerðin til þeirra valkosta sem Íslendingar standa frammi fyrir um miðja 19. öld og eru ískyggilega hliðstæðir þeim pólitísku kostum sem ríkisstjórnin leggur fyrir þjóðina 29. ágúst. Spurningin þá og nú er hvort forræði íslenskra mála verði hér heima eða í útlandinu.

Danmörk var um miðja 19. öld fjölþjóðaríki, líkt og ESB er fjölþjóðasamband í dag. Auk eylandanna á Norður-Atlantshafi, Íslandi, Grænlandi og Færeyjum, voru undir Danaveldi Þjóðverjar í hertogadæmum suður af Jótlandi. Ráðandi sjónarmið í Danmörku var að Íslendingar sendu fulltrúa á ríkissamkomu og ættu þar samtal við útlendinga um Íslands gagn og nauðsynjar. Undir þeim formerkjum yrði alþingi ráðgjafaþing, það hafði verið endurreist 1845, en tögl og hagldir íslenskra mála yrðu áfram í Danmörku.

Jón, sem var orðinn öllum hnútum kunnugur í stjórnsýslu Dana, áttaði sig á að útlendir embættismenn gerðu Íslendingum verra en ekki neitt. Í Hugvekjunni segir:

Þjóðin er ekki til handa embættismönnum sínum, heldur eru þeir handa henni; hún á því með að krefja þá reikningsskapar fyrir stjórn þeirra, og þeir eiga að svara; en hér verður  þjóðin öldungis þýðingarlaus, nema ef það gæti verið embættismönnum til æfingar, að stjórna viljalausum skepnum, og sýna þeim hversu miklir þeir væri. Þar sem þjóðirnar taka sjálfar þátt í stjórn sinni eru þessu öðruvísi farið. (feitletr. pv)

Velferð og hagsæld íslensku þjóðarinnar verður útlendum embættismönnum aldrei forgangsmál, jafnvel þeim vel meinandi. Erlent yfirvald er ávallt með þann meinbaug að þekkja ekki land og þjóð er undir yfirvaldið heyrir. Útlegging Jóns á sígildri stjórnspeki er jafn sönn og rétt í dag hún var fyrir bráðum 200 árum. En alltaf skulu einhverjir tilbúnir í hlutverk viljalausra skepna í von um ölmusu frá útlöndum.

Hugmyndin að senda fulltrúa Íslands á ESB-þingið, afsakið, dönsku ríkissamkonuna, var Jóni ekki að skapi. Hann sagði að þá:

verðum vér að senda fulltrúa að tiltölu á ríkissamkomuna, og þeir eiga að sjá um réttindi landsins eins og hinir dönsku og þýsku menn; en þá yrði alþíng oss að öllu ónýtt. (feitletr. pv)

Skýrara getur það ekki verið. Sé yfirvaldið útlent er alþingi marklaus stofnun. Eftir Gamla sáttmála á 13. öld komu útlendir embættismenn með lög og tilskipanir til Íslendinga. Loðinn Leppur var þeirra frægastur. Hann sagði á alþingi að búkarlar skyldu ekki gera sig digra þegar útlent valdboð væri annars vegar. Landsmenn skyldu játast tilskipun háyfirvaldsins en biðja síðan um undanþágur.

Þorgerður Katrín, Kristrún og félagar ætla með íslenska fjölskyldusilfrið til Brussel. Er kvenpeningurinn kemur heim verður sendur tölvupóstur frá stjórnarráðinu til embættismanna þar eystra. Spurt verður hvort ekki mætti senda tilbaka eins og eina silfurskeið - á undanþágu - til minningar um veröld sem var.

Samtíðarmaður Jóns Sigurðssonar, Þjóðverji að nafni Karl Marx, kjarnaði sögulegan vanþrifnað tveggja ríkisstjórna með konur í forsæti, Jóhönnu og Kristrúnu. Sagan endurtekur sig, fyrst sem harmleikur síðan sem farsi.