„Þetta hefur verið einna sárasta óréttlætið í raforkukerfinu hérna á Íslandi, hvað það er mikill munur eftir því hvar fólk á landinu býr,“ segir Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, í viðtali við fréttastofu.
Í síðasta mánuði voru á Alþingi samþykktar breytingar á lögum um jöfnun kostnaðar við dreifingu raforku. Þær fela í sér að jöfnun kostnaðar við dreifingu raforku milli dreifbýlis og þéttbýlis eykst úr 60% í tæp 90%. Breytingin tók gildi 1. júlí.
„Eðli málsins samkvæmt felur jöfnun í sér að það er örlítil hækkun í þéttbýli til þess að fjármagna mjög stórfellda lækkun í dreifbýli,“ segir Jóhann Páll. Hækkun raforkureiknings í þéttbýli geti numið allt að 180 krónum á mánuði fyrir meðalheimili.
„En fyrir heimili í dreifbýli þá er þetta þúsund króna lækkun.“
Á vef Stjórnarráðs Íslands segir að nýju lögin séu liður í stefnu ríkisstjórnarinnar um að jafna stöðu heimila og fyrirtækja óháð búsetu og styrkja stoðir atvinnulífs og búsetu í dreifðum byggðum. Áhrifin eigi eftir að koma einna sterkast fram í landbúnaði. Þar segir að fyrir óniðurgreitt rafhitað húsnæði geti lækkunin numið rúmum 8 þúsund krónum á mánuði.
Heimili í dreifbýli og á köldum svæðum og landbúnaður meðal þeirra sem njóta góðs af
Með lagabreytingunum er innleidd þrepaskipting jöfnunargjalds raforku.
„Þetta felst í því að við erum að innleiða sérstaka þrepaskiptingu þannig að notkun undir 1000 megavattstundum á ári beri hærra gjald heldur en notkun umfram það mark. Það er sérstaklega gert til þess að til þess að verja til dæmis þær garðyrkjustöðvar sem eru á þéttbýlistaxta. Þetta er í fyrsta skipti sem verið er að hækka jöfnunargjaldið en beita svona ívilnun sérstaklega,“ segir Jóhann Páll.
Áður hafi breytingar á jöfnunargjaldinu orðið til þess að hækka raforkureikninginn hjá garðyrkjustöðvum í þéttbýli.
„Þarna erum við að tempra mjög rækilega þau áhrif og koma í veg fyrir fjárhagsleg áföll.“
Lögin ná til forgangsorku, forgangsorku umfram 1.000 megavattstundir, skerðanlegrar orku og skerðanlegrar orku umfram 1.000 megavattstundir. Lagabreytingarnar hafa þó ekki áhrif á raforkuverð fyrir stóriðju sem er byggt á stórnotendatöxtum.
„Þetta getur haft einhver áhrif til ívilnunar fyrir smærra fiskeldi. Þetta hefur áhrif á garðyrkjustöðvar í dreifbýli, þar er mjög veruleg lækkun raforkukostnaðar,“ segir Jóhann Páll.
Breytingin skipti miklu máli fyrir landbúnað og fyrir ferðaþjónustu í dreifbýli.
„Ég tel að svona breytingar skipti gríðarlegu máli fyrir byggðafestu í landinu almennt. Ég myndi segja að þetta sé jafnaðarmennska í orkumálum og gríðarlega mikilvægt byggðamál,“ segir Jóhann Páll.
Hann bendir á að breytingarnar lækki kostnað þeirra sem búa fjarri hitaveitu.
„Fyrir köld svæði á landinu, fyrir heimili sem eru ekki með hitaveitu, fyrir heimili sem reiða sig á rafhitun til dæmis og kyntar veitur þá skiptir það gríðarlegu máli að jöfnunargjaldið falli brott. Þannig að við erum að lækka raforkureikninginn líka þar. Áður hefur svona hækkun jöfnunargjalds verið gerð með öðrum hætti þannig að raforkureikningurinn hefur jafnvel verið að þyngjast á köldum svæðum,“ segir Jóhann Páll.
