„Ef þú ert að fara á aðra plánetu eða í einhvern fantasíuheim þá er Ísland ein helsta leiðin til að koma því til skila í bíómáli. Ég hef sagt við suma sem ég er að vinna með: Ef þú ætlar að hafa sci-fi [vísindaskáldskap] þá kemstu varla upp með að hafa ekki smá Ísland í þessu.“
Þetta segir Jörundur Rafn Arnarson, betur þekktur sem Jörri. Hans sérsvið í kvikmyndagerð er tölvubrellur (VFX eða visual effects á ensku) og hefur Jörri komið að fjölda stórra verkefna jafnt hérlendis sem erlendis.
Íslenskt landslag er orðið afar áberandi í kvikmyndum og sjónvarpsþáttaröðum sem gerast á öðrum plánetum og í fantasíu- og ævintýraheimum.
Dæmin eru hreint út sagt fjöldamörg: Stjörnustríð (Star Wars), Stjörnuflakk (Star Trek), Prómeþeifur (Prometheus), Stjörnuryk (Stardust), Þór: Myrkraveröld (Thor: The Dark World), Krúnuleikarnir (Game of Thrones), Stjörnuhringir (Halo) og Vetrarbraut (Foundation) og er listinn ekki tæmandi.
Á þessu ári einu er Ísland í hlutverki annarra plánetna í stórmyndunum Ofurstelpunni (Supergirl), Meisturum alheimsins (Masters of the Universe) og í Dúnu: Þriðja kafla (Dune: Part Three). Þá er Reynisfjara í hlutverki undirheima grískrar goðafræði í Ódysseifskviðu Christophers Nolans (The Odyssey) sem er í sýningum um þessar mundir.
„Þetta er náttúrlega árangurinn af einhverjum tveimur áratugum af vinnu hérna og hefur hægt og rólega orðið hluti af bíótungumálinu,“ segir Jörri.
Áberandi í Stjörnustríði síðustu ár
Stjörnustríð er ein vinsælasta kvikmyndasería allra tíma og á mörkum vísindaskáldskapar og fantasíu.
Ísland hefur birst víða í Stjörnustríði síðustu ár, í kvikmyndunum Mátturinn vaknar (The Force Awakens) og Rogue One og þáttaröðinni um Mandalórinn (The Mandalorian). Þá var íslenskt landslag grunnurinn að útliti plánetunnar Sullust í tölvuleiknum Vígstöðvum (Star Wars: Battlefront) frá 2015.
Ísland birtist bráðum aftur í nýrri Stjörnustríðsþáttaröð, líklega Ahsoka sem er væntanleg síðar á árinu.
Jörri kom að tökum hér á Íslandi fyrir aðra seríu af Mandalórnum, nánar tiltekið fyrir fjórða þáttinn sem heitir Umsátrið (The Siege). Lítið tökuteymi skaut efni fyrir þáttinn hérlendis sem síðan var notað í eftirvinnslu þáttanna – svokallaðar plötutökur (plate-shoots) og þrívíddarskönnun (photo-grammetry).
Á myndinni er Jörri við Hafrahvammagljúfur. Gljúfrið var þrívíddarskannað fyrir Mandalórinn.
Sá þáttur gerist á plánetunni Nevarro sem er heimili Din Djarin, Mandalórsins, og birtist reglulega í þáttaröðinni. Plánetan er grá eða svört yfirlitum og þakin hrauni en einnig var myndað í Hawaii fyrir hana. Hér er vert að nefna að tökur fyrir Mandalórinn eru að mjög miklu leyti fyrir framan LED-skjái sem bakgrunnurinn birtist á í stað þess að nota grænskjái sem skipta verður út síðar meir. Tökur með leikurum fara að langmestu leyti fram inni í kvikmyndaveri.
Það læðist að fréttamanni sá grunur að Ísland hafi ratað með beinum eða óbeinum hætti inn í fleiri þætti af Mandalórnum en þennan eina, í það minnsta sem innblástur að útliti Nevarro. Plánetan birtist síðan einnig í Stjörnustríð: Mandalórinn og Grogu sem sýnd var í bíóhúsum fyrr á árinu.
Leikstjórar eiga eftir að halda áfram að vilja koma til landsins
Hér fyrir ofan er komið inn á plötutökur og þrívíddarskönnun. Fyrir slíkar kvikmyndatökur þarf minni hluta framleiðsluteymis og einblínt er á að fanga efni sem nýta má í bakgrunna eða landslagsskot. Plötutökur eru skipulagðar tökur þar sem ákveðin skot eru kvikmynduð á meðan þrívíddarskönnunin felur í sér að landslagið verður síðar meir endurskapað í tölvu.
Jörri bendir á að plötutökur og þrívíddarskannanir á Íslandi hafi færst í aukana á síðustu árum. Umfang slíkra kvikmyndatakna er talsvert minna en hefðbundinna.
Er hætta á að bankar erlendu kvikmyndaveranna geti fyllst af íslensku landslagi? Að þau muni hætta að koma hingað í tökur?
„Á pappír væri það svona, liggur við, auðveldlega hægt – ef menn myndu setja peningana og tímann í þetta. En það eru allar framleiðslur svo einstakar og í raun sitt eigið fyrirbæri,“ svarar Jörri.
„Ég þekki vel að í VFX er oft hugsað: Nú verður þetta bara endanlega lausnin til að leysa þessi vandamál alla tíð. En svo eru alltaf breytur. Það eru alltaf sérþarfir.“
Þá skipti miklu máli að framleiðendur og leikstjórar vilji hafa stjórn á því sem þeir eru að gera. Verði hlutir of staðlaðir reyni menn að gera eitthvað nýtt og vera með öðruvísi útlit.
„En auðvitað, eins og með photo-grammetryið, þar sem þú ert að þrívíddarskanna landslag, þá getur þú búið til tökur út úr því – alls konar tökur ef að þú vilt það. Það væri alveg fræðilegur möguleiki á að dekka eitthvað landslag eins og Þórsmörk og eiga það bara.“
Þá hafi kvikmyndagerðarmenn miklar skoðanir á því hvernig efnið er myndað, það er hvaða kvikmyndatökuvélar og linsur eru notaðar, sem ekki er hægt að breyta eftir á. Annað sem skiptir máli er upplausn eða fjöldi pixla í myndefninu.
„Svo lengi sem kvikmyndagerðarfólk er involverað þá held ég að þetta sé ekki að fara að gerast. En auðvitað geta kannski frekar í seríur farið í bankann frá síðasta season [seríu] og reddað sér með eitthvað í þetta season. Það var eitthvað smá um það í Game of Thrones til dæmis. En metnaðurinn vex líka alltaf. Þótt þau væru með eitt fjall frá síðasta season og notuðu það í næsta seasoni var alltaf hægt að finna eitthvað meira og biðja um meira. Það var eiginlega alltaf gert,“ segir Jörri.
