Börnum sem fóru í greiningu hjá skólaþjónustu Reykjavíkur fjölgaði um 58% frá 2013 til 2024, meðan börnum í borginni fjölgaði aðeins um 4%. Á landsvísu hafa umönnunargreiðslur til foreldra barna með umönnunarmat meira en tvöfaldast að raunvirði á ellefu árum.
Reykjavíkurtölurnar eru úr samantekt Samtaka skattgreiðenda upp úr Velstat Reykjavíkurborgar og mannfjöldatölum Hagstofu Íslands. Börnum sem fóru í greiningu fjölgaði úr 832 í 1.313.
Á hver 1.000 börn á aldrinum 0-16 ára hækkaði talan úr 32,5 í 49,3. Stærsta stökkið varð 2021, úr 34,2 í 48,3. Síðan hefur um tuttugasta hvert barn farið í greiningu árlega.
Hvert barn telst einu sinni á ári. Tölurnar sýna ekki hversu mörg fengu tiltekna greiningu eða bætur.
Umönnunargreiðslur tvöfölduðust
Umönnunargreiðslur Tryggingastofnunar til foreldra barna með umönnunarmat jukust úr 2,5 milljörðum króna 2014 í 5,4 milljarða 2025, eða um 118% að raunvirði. Börnum 0-17 ára fjölgaði aðeins um 7% á tímabilinu.
Þetta kemur fram í samantekt Samtaka skattgreiðenda á föstu verðlagi ársins 2025, byggðri á Ríkisreikningi og vísitölu neysluverðs Hagstofunnar. Greiðslurnar jafngiltu 31.013 krónum á hvert barn 2014 en 63.336 krónum 2025. Áratuginn 2004-2014 stóðu þær nánast í stað, um 2,6 milljarðar árlega.
Í fjárlögum 2026 eru greiðslurnar 6,0 milljarðar. Fjárlagafrumvarp 2027 gerir ráð fyrir 6,5 milljörðum, á verðlagi frumvarpsins.
Bæði greiningum og greiðslum hefur því fjölgað langt umfram börn. Tölurnar staðfesta þó ekki að auknar greiðslur stafi af ADHD-greiningum.
Fleiri sjö ára á bótum en fimmtugir í Bretlandi
Í Bretlandi fær nú um tíunda hvert sjö ára barn fötlunarbætur, svokallaðar DLA. Samkvæmt frétt The Telegraph frá 15. október, byggðri á opinberum gögnum, fá 69.799 sjö ára börn bæturnar, samanborið við 66.670 fimmtuga einstaklinga sem fá sambærilegan stuðning.
Fjöldi barna á DLA hefur meira en tvöfaldast frá heimsfaraldrinum. Fjölgun umsókna vegna ADHD og námserfiðleika hefur knúið þróunina áfram. Foreldrar sækja um fyrir börnin. Mörg þeirra fara síðar á Universal Credit, aðallega á heilsufarsforsendum eftir greiningu á borð við ADHD.
Helen Whately, skuggaráðherra Íhaldsflokksins í atvinnu- og lífeyrismálum, varaði við „færibandi frá greiningu yfir í ævilangar bætur“.
„Þúsundum barna er sagt að eitthvað sé að þeim og að þau eigi skilið bætur í sárabætur,“ sagði hún. „Það skaðar þau og skattgreiðendur hafa ekki efni á því.“
Breska bótakerfið kostar alls 333 milljarða punda árlega og áætlað er að kostnaðurinn nái 407 milljörðum í lok áratugarins. Það nær til kerfisins alls, ekki eingöngu barna.
