Einar Baldvin starfar hjá lögmannsstofunni Lagastoð og veitir þar ráðgjöf á sviði skattaréttar, félaga- og viðskiptaréttar, fasteignaréttar og erfða- og fjölskylduréttar. Þegar hann er ekki að sinna lögfræðilegum álitamálum sinnir Einar listagyðjunni, nánar tiltekið leiklistargyðjunni.
Fyrir tveimur árum skrifaði Einar sitt fyrsta leikrit, Nauðbeygða messu nýrra tíma, sem var sett upp í Háskólabíói. Hann hefur endurtekið leikinn og frumsýnir í vikunni Ástarseyði Bergamólíós kroppinbaks. Blaðamaður ræddi við Einar um lögfræðina, leiklistina og hverju leikhúsgestir eiga von á frá Bergamólíó kroppinbak og vinum hans.
Lögfræðingur á daginn, leikskáld á kvöldin
Þú ert lögfræðingur að skrifa leikrit, fer þetta vel saman?
„Ég er reyndar líka heimspekingur, tengingin er kannski mest þar. Ég tók BA-gráðu í heimspeki samhliða BA-gráðunni í lögfræði. Það var ömurlegt og olli gríðarlegum þjáningum sem var kannski uppspretta leikritaskrifunar,“ segir Einar.
„En til að svara spurningunni þá fer þetta ágætlega saman. Maður er níu til fjögur á lögmannsstofunni og síðan breytist maður í skáld á næturnar.“
Þú ert ekki skáldlegur í lögmannsstörfunum?
„Ég er reyndar helvíti skáldlegur þar. Í lögfræði þá ertu að fá yfirvöld til að trúa sögunni þinni fram yfir sögu einhvers annars, nema þú þarft auðvitað að styðjast við einhver sönnunargögn, þannig þetta er mjög svipað,“ segir Einar.
Hvað varstu að skoða í heimspekinni?
„Það sem maður hafði mestan áhuga á var siðfræðin og tilvistarstefnan.“
Siðfræðin er nú tengd lögfræðinni?
„Ég myndi segja það, ætli maður sé ekki einn af fáum lögfræðingum sem heldur upp á siðfræðina,“ segir Einar.
Kröfurétturinn að myrða sálin þegar messan varð til
„Ég hef skrifað síðan ég var bara sjö ára en þetta byrjaði allt þegar ég var að læra kröfurétt í náminu. Það var að myrða sál mína, það var svo leiðinlegt. Þannig ég ákvað að skrifa þetta verk, Nauðbeygða messu nýrra tíma, til að gefa sálinni minni smá frið,“ segir Einar um skrifin.
„Kröfuréttur 1 kveikti leiklistina í mér og ég skrifaði það verk bara á tveimur dögum. Síðan greip Vignir Rafn Valþórsson verkið og fannst það af einhverjum ástæðum fínt leikrit og við endum á að setja þetta upp mér til mikillar undrunar,“ segir hann.
Nauðbeygð messa nýrra tíma var sett upp í sviðslistahúsinu Afturámóti í Háskólabíói haustið 2024 í leikstjórn Vignis Rafns með Starkað Pétursson, Selmu Rán Lima, Mikael Emil Kaaber, Arnór Björnsson, Jakob van Ousterhout og Berglindi Öldu Ástþórsdóttur í aðalhlutverkum.
„Ég held að þetta sé þannig að ef allir fíla leikritið þá er þetta dæmi um að þú hafir ekki sagt neitt og ef enginn fílaði það sagðirðu of mikið. Í tilviki Nauðbeygðrar messu fannst sumum þetta yndislegt og öðrum skelfilegt. Þannig ég held að þetta hafi bara verið passlegt leikrit,“ segir Einar.
Leikritaskrifin hafi ekki komið fjölskyldu Einars neitt á óvart enda hafði hann skrifað sögur frá barnsaldri. „Þau höfðu aðallega áhyggjur af fjárhagslegum afleiðingum þessarar köllunar,“ segir hann.
Ekki háður Teslu-eign eða öðrum veraldlegum hlutum
Eftir að Einar skrifaði fyrst leikrit fyrir tveimur árum bankaði það næsta upp á í vor.
„Ástarseyði Bergamólíó kroppinbaks er hliðarverkefni sem ég byrjaði á fyrir nokkrum mánuðum og þá komst maður á bragðið og fór að bardúsa miklu meira í listinni,“ segir Einar.
Nauðbeygð messa nýrra tíma fjallaði um ungan mann sem hefur ákveðið að stytta sér aldur eftir hvatningu frá sálfræðingnum sínum en gengur brösuglega við gjörninginn. Ástarseyði Bergamólíó kroppinbaks ber öllu fantasíulegra yfirbragð, gerist í konungsríkinu Moríu og fjallar um Filippus krónprins sem er að leita sér að konu svo hann geti tekið sér sæti í hásæti föðurins.
„Á einhvern hátt er þetta líka um ungan mann sem er að reyna að stytta sér aldur. Þetta er eiginlega Shakespeare „meets“ Die hard „meets“ grískir harmleikir og þetta er mjög vond blanda,“ segir Einar.
„Þetta fjallar um ástina og hvað samfélagið er orðið súrt með öllu samúðarleysinu, upplýsingaflæðinu og sýndarmennskunni. Við tínum alls konar hluti til.“
Hvert sækir maður innblástur fyrir svona verk?
„Maður er ekki menntaður sviðshöfundur, bókmenntafræðingur eða í ritlist þannig ég veit ekki hvar ég ætti að byrja að leita, það gæti verið styrkleiki eða gríðarlegur veikleiki. Þetta er oftast þannig að ég sé endinn fyrir mér og svo skrifa ég í flæði,“ segir Einar.
„Ég geri engar beinagrindur eins og menntað fólk myndi gera. Sem er kannski ástæðan fyrir því að sumir fíla ekki verk mín,“ bætir hann við.
„Ef mér finnst leiðinlegt að skrifa þá hætti ég bara og fer að gera eitthvað annað eins og löfræði. Þetta kemur bara upp úr sköpunargleðinni.“
Er þetta hobbí eða köllun?
„Ástæðan fyrir því að maður fer í heimspeki er að maður hefur alltaf verið að skrifa og er algjör pælari. Ég hugsa aðeins öðruvísi en aðrir, ég er ekki háður Teslu-eign eða öðrum veraldlegum eignum eins og sófum, sem fólk hefur svo mikinn áhuga á,“ segir Einar.
„Þetta er eiginlega böl eða sjúkdómur, þörf til að gagnrýna eða bæta.“
„Mér líður eins og leikrit sé þannig að það hefur áhrif í fimmtán sekúndur, fólk gengur út og kveikir svo á Netflix. Markmiðið er að fá allavega fimm á hverri sýningu til að hugsa aðeins út fyrir kassann,“ segir Einar um áhrif leikrita sinna.
En þú ert líka að reyna að ögra?
„Ég myndi algjörlega segja það, öll mín verk hafa verið í ögrandi kantinum. Þetta er bannað börnum yngri en 24 ára af ástæðu.“
Skráir systur sína fyrir verkunum
Stór hópur skapandi fólks tekur þátt í verkinu og vinnur að því fyrir sáralítinn pening. Einar hefur notið góðs af afar öflugum leikstjóra sem hefur tekist að sannfæra ótrúlegasta fólk til að taka þátt í verkinu.
„Nú verður maður líka að hrósa Agli Andrasyni leikstjóra, hann er yfirnáttúrulegur og illur skógarpúki sem leggur álög á samferðarmenn sína. Hann fær hvern manninn á fætur öðrum til að vinna ótrúlega vinnu fyrir sig. En síðan spilar líka inn í að það vilja allir á endanum hafa gaman og ferlið er búið að vera ótrúlega skemmtilegt - það eru launin, hugsa ég,“ segir Einar.
Leikritinu má að einhverju leyti lýsa sem fjölskyldustarfsemi. Mágur Einars, Tómas Arnar Þorláksson, er aðstoðarleikstjóri þess og svo sér tvíburasystir Einars, Helga Brá Brimar, um alla búninga, fagurfræði og leikmuni auk þess sem hún rífur upp meðalgreindarvísitölu hópsins með viðveru sinni. Ekki nóg með það heldur er Helga skráð sem höfundur verksins.
„Ég var reyndar hundskammaður fyrir að hafa skráð tvíburasystur mína fyrir verkunum,“ segir Einar.
„En mér finnst ósvalandi fyndið að það sé verið að stoppa hana út á götu og hrósa henni fyrir að vera læknir að skrifa svona verk. Stríðnin tekur yfir eitthvað stolt sem listamenn eiga að bera,“ segir Einar og nefnir að eitt sinn hafi Helga verið stoppuð í Krónunni af eldri konu sem dáðist að henni fyrir dugnaðinn.
Frumraun hjá Guggunni
Leikhópur Ástarseyðisins er skipaður öflugum ungum leikurum á borð Arnór Björnsson, Hólmfríði Hafliðadóttur, Níels Thibaurd Girerd, Starkað Pétursson og Mikael Emil Kaaber, sem hefur gert það gott í Moulin Rouge, en þar að auki stígur Guðrún Svava Egilsdóttir, betur þekkt sem Gugga í gúmmíbát, sín fyrstu skref á leiksviði í verkinu.
„Í fyrsta lagi kom Gugga fyrir í þætti sem heitir Bannað að hlæja þar sem komu í ljós, að mínu mati, ótrúlegir hæfileikar, gáfur og húmor. Síðan þurftum við frummynd fegurðar eða ástar í íslensku samfélagi og við teljum að hún búi í Goðrúnu í Freigátu eða Guggu í gúmmíbát,“ segir Einar.
„Hún er búin að taka þessari áskorun fáránlega vel. Hún er „all-in“ í þessu og verður á sviði í fyrsta sinn sem er auðvitað dálítið ógnvekjandi. Þetta er aðeins öðruvísi en að hafa myndavél fyrir framan sig, að hafa tvö hundruð manns að horfa í augun á þér.“
Það er líka munur á því að skrifa leikrit í fyrsta skiptið og að gera það öðru sinni. Einar segist yfirvegaðari núna, verandi reynslunni ríkari.
„Ég held að það sé meiri ró yfir mér og maður er búinn að átta sig á því að endaniðurstaðan skiptir ekki öllu mál heldur ferlið. Nú tala ég eins og þetta sé skelfilegt leikrit - þetta er fínt leikrit - en að lokum þá tökum við gleðina með okkur í kistuna frekar en Tesluna.“
Anarkistar fá frítt inn og bannað börnum undir 24 ára
Frumsýning Ástarseyðis Bergamólíó kroppinbaks er handan við hornið og æfingaferlið búið að vera í fullum gangi síðustu vikurnar. Einar hefur þó látið verkið nær alfarið í hendur listrænna stjórnenda.
„Ég læt illa skógarpúkann ráða þessu öllu, hann er búinn að gera þetta að sínu og búinn að vera eins og hvirfilvindur. Ég mæti við og við, gef honum mat og að drekka og síðan er ég yfirleitt farinn þegar það eru þrjátíu mínútur búnar af æfingunni og segi við Egil: „Mikið ofboðslega ert þú mikill snillingur.“ Það er minn þáttur í þessu,“ segir Einar.
Fyrstu fimm sýningarnar eru komnar í sölu á Tix og þegar orðið uppselt á sýningu númer tvö. Frumsýningarvikan er runnin upp og næst á dagskrá er að sjá hvernig fólk tekur í verkið.
„Við erum aðallega að hvetja fólk til þess að mæta ekki, við teljum hollt fyrir íslenska þjóðarsál að missa af þessu. Þetta er aðeins öðruvísi taktík heldur en þar sem fólk er hvatt til að kaupa-kaupa-kaupa-kaupa. Það skilar sér örugglega ekki og er herfileg markaðsaðferð,“ segir Einar.
Þetta virki sennilega best á sósíalista og anarkista að mati Einars sem segir: „Ég hvet anarkista til að stíga fram og senda á mig, ég skal skaffa þeim miða frítt.“
„Ef ég má ítreka eitt, þá er það að sýningin er bönnuð börnum yngri en 24 ára. Það verður skliríkjað við hurð og ef þarf er farið í framheilamæling,“ bætir Einar við sem er greinilega viðkvæmur fyrir óþroskuðum áhorfendum.
Nú þegar Einar er kominn með leiklistarbakteríuna er ýmislegt annað í farvatninu.
„Maður getur ekki stoppað núna, það er mjög spennandi verkefni með Kolbeini Sveinssyni leikara framundan og annað spennandi verkefni með Mikaeli Emil Kaaber. Það er það sem er í fararteskinu,“ segir Einar að lokum áður en hann hverfur aftur til skjólstæðinga sinna hjá Lagastoð.
