Venesúelsk kona á þrítugsaldri, Andreina Edwards, sem starfaði hjá hreingerningafyrirtækinu Ræstitækni hefur stefnt framkvæmdastjóra og eiganda fyrirtækisins, Þóri Gunnarssyni. Hún krefst þess að fyrirtækið greiði henni meint vangoldin laun, orlof og miskabætur upp á samtals tæplega 3,3 milljónir.
Samkvæmt stefnunni telur Andreina að hún hafi ekki fengið greitt rétt laun þegar hún starfaði hjá Ræstitækni auk þess sem hún telur að fyrirtækið hafi brotið gegn henni með framkomu sinni eftir að hún varð trúnaðarmaður verkalýðsfélagsins Eflingar á vinnustaðnum. Stærsti hluti kröfu Andreinu er miskabótakrafa upp á þrjár milljónir króna vegna meintrar framkomu fyrirtækisins gegn henni sem trúnaðarmanni.
Málflutningur fór fram í Héraðsdómi Reykjaness 22. apríl og dóms er að vænta á næstu vikum.
Mál Andreinu Edwards vakti mikla athygli í febrúar í fyrra þegar hún sagði sögu sína í viðtölum við fréttastofu RÚV. Þar sagði Andreina meðal annars frá því að álagið í vinnunni hefði verið slíkt að starfsfólk hefði ekki haft tíma til að komast á klósettið og að það hefði stundum orðið að pissa í fötu. Andreina sagði meðal annars: „Ég var mjög ánægð í vinnunni minni og ég átti í góðum samskiptum við vinnufélaga mína, þá sem ég var með í bíl hverju sinni. En framkoman í minn garð hjá Ræstitækni var ekki mjög góð þegar ég varð trúnaðarmaður starfsmanna fyrir hönd stéttarfélagsins og ástandið varð enn verra þegar ég varð ólétt.“
Í svari til fréttastofu segir Andreina að málið hafi haft mikil áhrif á líf hennar síðastliðin tvö ár. „Þetta var mjög erfið reynsla fyrir mig. Það komu stundir þar sem mér leið eins og verið væri að beita mig miklum þrýstingi og mér fannst ég vera niðurlægð í minni vinnu. [...] Þrátt fyrir þetta þá sýndi þessi reynsla mér fram á það hversu mikilvægt það er að þekkja rétt sinn og mikilvægi þess að þora að láta í sér heyra þegar eitthvað er ekki rétt.“
Hlusta má á umfjöllun fréttaskýringaþáttarins Þetta helst um mál Andreinu og samstarfskonu hennar hér:
Segja framkomuna gegn trúnaðarmanni sérstaka
Í stefnu Andreinu gegn Ræstitækni kemur fram að ein megingagnrýni hennar á fyrirtækið sé meðferð þess á henni sem trúnaðarmanni. Þar segir meðal annars orðrétt að yfirmenn Andreinu hjá Ræstitækni hafi sagt hana vera að skaða starfsandann í fyrirtækinu með því að veita starfsmönnum upplýsingar um kjarasamningsbundin réttindi sín. „Hinn 19. mars 2024 var stefnandi boðuð á fund með yfirmönnum sínum hjá stefnda. [...] Tilefni fundarins var að ræða áðurgreind samskipti stefnanda sem trúnaðarmanns við samstarfsfólk sitt um nýjan kjarasamning. Á fundinum var stefnandi þráspurð af yfirmönnum sínum um hvaða upplýsingar hún hefði veitt samstarfsfólki sínu auk þess sem hún var ásökuð um að hafa veitt rangar upplýsingar. Jafnframt var stefnanda tjáð af yfirmönnum sínum að hún ætti ekki að eiga bein samskipti við vinnufélaga sína um kjara- og launamál þar sem hún væri ekki sérfræðingur í slíkum málum og að hún væri ekki að vinna fyrir Eflingu. Loks tjáðu yfirmenn stefnanda henni að með því að senda vinnufélögum sínum upplýsingar og gögn um kjara- og réttindamál væri hún að skaða starfsandann í fyrirtækinu.“
Meginrök lögmanns Andreinu fyrir miskabótakröfunni í stefnunni er að framkoma Ræstitækni gegn henni eftir að hún varð trúnaðarmaður eigi að vera miskabótaskyld. Þar segir meðal annars orðrétt um þessa miskabótakröfu að ætlun Ræstitækni hafi verið að þvinga fram starfslok hennar eftir að hún varð trúnaðarmaður. „Frá því stefnandi tók við stöðu trúnaðarmanns Eflingar hjá stefnda og fór að tjá sig og fræða annað starfsfólk um réttindi þeirra og upplýsa Eflingu um lög- og kjarasamningsbrot á vinnustaðnum var hún látin líða fyrir baráttu sína fyrir réttindum starfsmanna stefnda. [...] Þegar háttsemi starfsmanna stefnda gagnvart stefnanda er virt heildstætt er ljóst að hún var í senn meiðandi, særandi, vanvirðandi og til þess fallin að valda stefnanda vanlíðan. Telur stefnandi enda ljóst að athöfnum yfirmanna stefnda hafi verið ætlað að þvinga fram starfslok stefnanda. Stefnandi byggir á því að í framangreindri háttsemi felist meingerð gegn æru hennar og persónu.“
Ræstitækni hafnar inntaki stefnunnar
Í greinargerð lögmanns Þóris Gunnarssonar og Ræstitækni kemur fram að kröfugerðinni í stefnunni sé hafnað. Lögmaðurinn er starfsmaður Samtaka atvinnulífsins.
Þar segir líka að miskabótakröfunni sé hafnað alfarið og eins því að Ræstitækni hafi gerst sekt um ólögmæta meingerð gegn Andreinu Edwards. Fyrirtækið telur ekki að framkoma þess við Andreinu sem trúnaðarmann hafi verið óeðlileg. Orðrétt segir um þetta í greinargerðinni. „Starfsmenn stefnda höfðu ekki óeðlileg afskipti af störfum stefnanda sem trúnaðarmanns né létu stefnanda gjalda fyrir störf sín sem trúnaðarmaður.“
Ræstitækni telur líka rangt að Andreina hafi verið hrakin úr starfi eða að fyrirtækið hafi haft eitthvað á móti henni persónulega. Orðrétt segir um þetta í greinargerðinni í málinu. „Þá er því alfarið hafnað að stefnandi hafi verið hrakin úr starfi með ólögmætum hætti. Þegar stefnandi fór í leyfi frá störfum var hún enn starfsmaður stefnda. Hinn 9. maí 2025 sendi stefnandi tölvupóst til stefnda og óskaði upplýsinga um endurkomu hennar til starfa. Stefndi svaraði hvenær fyrsti dagur stefnanda til baka úr fæðingarorlofi væri og upplýsti um að ráðningarsamband aðila væri það sama og áður [...] Hinn, 26. maí s.á. sendi stefnandi svo tölvupóst á stefnda þar sem hún sagði upp störfum. Verður ekki séð með hvaða hætti stefndi á að hafa hrakið stefnanda úr starfi.“
Aðalkrafa Ræstitækni í málinu er að fyrirtækið verði sýknað af þessum kröfum Andreinu. Til vara er þess krafist að krafan í stefnunni frá Andreinu verði lækkuð.
Eftir að umræða kom upp um mál Andreinu í fyrra sagði Ræstitækni í yfirlýsingu að fyrirtækið virti kjarasamninga og virti réttindi starfsfólks í hvívetna. Þar sagði meðal annars: „Í ljósi umræðu undanfarinna daga um kjaramál starfsfólks í ræstingum viljum við taka fram að við styðjum í öllu réttindi verkafólks á Íslandi. Við borgum starfsfólki okkar að fullu í samræmi við kjarasamninga Eflingar og SA og gætum vel að réttindum okkar fólks en eins og áður sagði greiðum við okkar starfsfólki í tímavinnu skv. kjarasamningi í samræmi við vinnutakt og greidd kaffihlé sem ekki er raunin ef um ákvæðisvinnu væri að ræða.“
Yfirlýsingu Ræstitækni um málið má lesa hér í heild sinni.
Í svari frá lögmanni Ræstitækni kemur fram að Þórir Gunnarsson ætli ekki að tjá sig með beinum hætti um málið meðan það er til meðferðar fyrir dómi.
