Mjög eindregin neikvæð viðbrögð eru meðal almennings gagnvart fólki sem hefur afplánað fangelsisdóm.
„Fólk vill halda fjarlægð frá þeim. Það er með margvíslega útilokandi afstöðu, vill ekki að einstaklingar verði fullgildir meðlimir í samfélaginu, vill útiloka þá frá alls konar störfum. Það tjáir líka ýmsar neikvæðar tilfinningar og hefur alls konar fordóma um karakter viðkomandi.“
Þetta segir Jón Gunnar Bernburg, prófessor í félagsfræði, sem kynnir síðar í dag niðurstöður könnunar um fordóma gagnvart fólki sem hefur brotið af sér.
Afstaða fólks til fyrrverandi fanga hefur ekki verið skoðuð í stórri rannsókn á Íslandi áður. Könnunin var gerð í fyrra og fjármögnuð af Geðhjálp.
Neikvæðar staðalmyndir hafa áhrif á aðlögun
Neikvæðar staðalmyndir og útilokun geta haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir aðlögun fólks sem hefur afplánað fangelsisvist. „Bæði hefur þetta mjög slæm áhrif á sjálfsmyndina og getur líka útilokað frá tækifærum og tengslum við aðra.“
„Langtímaáhrifin geta verið aukin jaðarhópamyndun og í raun og veru aukin afbrotahegðun og meiri ítrekun þar sem fólk snýr aftur í fangelsi því það kemst ekki út úr þessu hlutverki vegna afbrotastimpilsins,“ segir Jón Gunnar.
Hann segir mjög neikvæðar staðalmyndir ríkjandi í íslensku samfélagi. „Sem mála upp dökka mynd af einstaklingum sem hafa verið í fangelsi.“
Skýr mynstur hafa málast upp í niðurstöðum rannsóknarinnar en hann tekur þó fram að auðvitað gildi þetta ekki um öll tilfelli.
