Staða Íslands í Evrópusamstarfi er um margt sérstæð. Við erum eitt fárra fullburða og fullvalda ríkja í Vestur-Evrópu sem hefur kosið að nýta ekki fullveldisrétt sinn með formlegri aðild að Evrópusambandinu. Hin ríkin eru Noregur og Sviss. Öll eiga þessi þrjú ríki þó í afar nánum tengslum við Evrópusambandið, líkt og ýmis evrópsk örríki á borð við furstadæmið Liechtenstein, sem á aðild að Evrópska efnahagssvæðinu (EES) ásamt Íslandi og Noregi. Bretland bættist svo nýlega í þennan hóp utanbúðarríkja í kjölfar útgöngu sinnar úr sambandinu.  

Þrátt fyrir þessa formlegu stöðu er veruleikinn mun flóknari. Íslendingar hafa í rúmlega þrjá áratugi tekið virkan þátt í innsta kjarna evrópskrar efnahagssamvinnu með aðgengi að innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn. Við stöndum því frammi fyrir þeirri þversögn að vera efnahagslega og lagalega djúpt samofin Evrópusamvinnunni, en standa jafnframt utan þeirra stofnana þar sem pólitísk stefnumótun og endanleg ákvarðanataka fer fram.  

Þessi staða skýrist hvorki …