Páll Vilhjálmsson skrifar:

Grænland, næsti nágranni Íslands í vestri, er á öryggis- og varnarpólitísku ferðalagi frá Evrópu til Bandaríkjanna. Þorgerður Katrín utanríkisráðherra er þögul sem gröfin um stórpólitísk tíðindi í túnfæti Íslendinga. Hverju sætir?

Líklegasta skýringin er að kraftbirting Bandaríkjanna á Grænlandi þjónar illa viðreisnarpólitík Þorgarðar Katrínar, sem öll gengur út á að gera Ísland að ESB-ríki.

Evrópusambandið hefur táfestu á Grænlandi í gegnum ESB-ríkið Danmörku. Streði Þorgerðar Katrínar að gera Ísland að ESB-ríki er tekið fagnandi í Brussel. Litið er svo á að Ísland gæti orðið útvörður Evrópusambandsins í vestri, fari svo að Grænland tapist Danmörku og ESB. Í Washington er litið öðrum augum á málið, eins og nærri má geta.

Þríhliða viðræður milli Bandaríkjanna, Danmerkur og Grænlands standa yfir um forræði yfir næsta nágranna okkar í vestri. Formaður grænlensku landsstjórnarinnar segir að viðræðum miði vel, samkvæmt viðtengdri frétt.

Stórfelld bandarísk hernaðaruppbygging stendur fyrir dyrum í Grænlandi. Stöðutaka Bandaríkjanna á Grænlandi ber að skoða í samhengi við afturköllun herliðs þeirra á meginlandi Evrópu. Bandaríkin færa ytri varnarlínu sína frá Mið-Evrópu, þar sem hún var allt kalda stríðið, til hafsvæðisins í kringum Ísland.

Í herfræðum kallast hafsvæðið GIUK-hliðið. Hástafirnir standa fyrir Grænland-Ísland-Bretland (United Kingdom). Ekkert ríkjanna á hafsvæðinu er í Evrópusambandinu. Grænlendingar gengu út á níunda áratug síðustu aldar, eftir að hafa flotið inn í ESB með Danmörku 1973, og Bretland yfirgaf sambandið með Brexit fyrir tíu árum.

Ekki þarf neinn Clausewitz til að sjá í hendi sér að yrði Ísland ESB-ríki myndi það setja í uppnám langtímaáætlanir Bandaríkjanna að ytri varnarlína þeirra liggi um Grænland, Ísland og Bretland. Með Ísland sem ESB-ríki ætti Brussel tilkall til valda og áhrifa á norðurslóðum. Bandaríkjunum yrði þvert um geð að deila öryggis- og varnarmálum sínum með ESB-Evrópu. Ráðandi öfl í vestri telja ESB-Evrópu á hnignunarbraut. Óreiðusvæði í hernaðarlegum, pólitískum og menningarlegum skilningi eru í bakgarði ESB-Evrópu, s.s. Úkraínustríðið og eilífðarófriðurinn í miðausturlöndum.

Brottflutningur herliðs Bandaríkjanna í Evrópu er ótvíræð staðfesting á breyttri heimsmynd. Evrópa er nauðbeygð að sjá um eigin varnir í fyrsta sinn frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Viðbrögð ESB eru stórfelld hernaðaruppbygging og tilburðir til að gerast stórveldi.

Ísland ætti ekki undir nokkrum kringumstæðum að ætla sér þá dul að breyta veraldargengi stórvelda. Öryggis- og varnarmál eru grundvallarhagsmunir. Tilvist ríkja er í húfi er kemur að hernaðarlegri getu til að verjast óvinum í nútíð og framtíð. Stórveldi láta vanalega kné fylgja kviði þegar nálæg smáríki ybba gogg og þykjast eiga í fullu tré við sér margfalt öflugra ríki. Kúba er eitt dæmi, Úkraína annað. Taldist úkraínska ríkið þó ekki smátt fyrir stríð. Fáir veðja á óskerta Úkraínu í stríðslok.

Vitað er að margir reyndir menn í utanríkismálum reyna að koma vitinu fyrir Þorgerði Katrínu. Ráðgjöf þeirra er á einn veg. Ekki gera Ísland að bitbeini stórveldahagsmuna. Hingað til er það eins og að skvetta vatni á gæs. Grænlandsmálið sýnir stórveldi í veiðiham. Ísland ætti að var stóískur áhorfandi en ekki næsta bráð.