Lögfræðingur Sólhesta ehf. segir fyrirtækið hafa sýnt vilja til að vinna í góðu samstarfi við eftirlitsaðila og Matvælastofnun. Aðstandendur hestaleigunnar hafi ætlað sér að uppfylla allar kröfur sem gerðar eru til slíkrar starfsemi er varðar meðferð dýra. MAST hafi boðað stöðvun á starfseminni eftir að fyrirtækið hafði þegar ráðist í úrbætur vegna athugasemda stofnunarinnar.
MAST boðaði stöðvun á starfsemi Sólhesta í mars. Í maí féll stofnunin frá stöðvuninni eftir að úrbætur voru gerðar á starfsemi hestaleigunnar.
„Mínir umbjóðendur, sem eru eigendur fyrirtækisins, hafa verið svolítið ósáttir við hvernig þessu er stillt upp. Það eru rangfærslur að þeirra mati við margt. Það skiptir líka máli að hafa í huga að þau eru svona tiltölulega nýtekin við, það er að segja þau eru nýlega búin að taka við þessum rekstri,“ segir Sævar Þór Jónsson, lögfræðingur Sólhesta, í viðtali við fréttastofu.
Eigendur Sólhesta tóku við fyrirtækinu um mitt síðasta ár. Matvælastofnun fór tíu sinnum í eftirlit með Sólhestum á milli janúar og apríl á þessu ári.
Þegar unnið að úrbótum þegar stöðvun á starfsemi var boðuð
Sævar Þór segir að augljóst hafi verið þegar eigendur tóku við rekstrinum að ráðast þyrfti í ýmsar breytingar á honum, til dæmis hvað varðaði starfsmannahald.
„Það var í raun og veru í ferli þegar að þessi úttekt fór fram hjá MAST. Þess vegna var svolítið sérstakt að það var byrjað á því að gera margar breytingar á starfseminni, sem voru meira að segja hafnar, þegar MAST sendi inn þessa tilkynningu um að það ætti að stöðva þessa starfsemi,“ segir Sævar Þór.
Sólhestar gagnrýndu eftirlit MAST í andmælum við boðaðri stöðvun.
„Þeirra svar við því var einfaldlega þetta: Við erum ekki hafin yfir gagnrýni. Þannig að þeir taka undir það að eflaust hafi þeir kannski farið fram úr sér að einhverju leyti.“
Í svari MAST við andmælum Sólhesta segir:
„MAST hefur ýmsar athugasemdir við andmælin. Málið leystist reyndar ekki á grundvelli þeirra heldur vegna úrbóta sem tókst að ná fram með boðuðum þvingunaraðgerðum. Eftirlitsfólk MAST reynir að vanda sig eftir bestu getu í eftirliti þótt vinnubrögð þess séu að sjálfsögðu ekki hafin yfir gagnrýni.“
Ágreiningur um gæði eftirlits
Sævar Þór segir mikilvægt að hafa í huga að ekki leið langur tími á milli þess að MAST sendi boðun um stöðvun á starfsemi og fallið var frá henni. Stöðvunin var boðuð 25. mars og fallið var frá henni 10. apríl. Í millitíðinni sendi hann MAST andmæli Sólhesta við stöðvuninni.
„Í samskiptum við þá var þeim bent á það, sem var rétt, að það var verið að fara út í miklar breytingar sem voru nú þegar hafnar. MAST fór í úttekt á því og komst að þeirri niðurstöðu að svo var rétt,“ segir Sævar Þór.
Það sé ámælisvert að starfsmenn MAST hafi verið illa undirbúnir í vettvangskönnunum.
„Þeir voru að mínu mati illa áttaðir. Þeir höfðu ekki til dæmis virk mælingatæki. Þeir voru að gera athugasemdir við hesta sem þeir höfðu ekki einu sinni nöfnin á og voru að nefna nöfn á hestum sem bara áttu ekki við,“ segir Sævar Þór.
MAST hefur svarað fyrir þá gagnrýni.
„Í andmælunum er bent á að örmerkjaskanni eftirlitsmanns hafi verið óvirkur við fyrstu úttektina 14. janúar sem hafi leitt til rangra fullyrðinga um ómerkta hesta. Það er rétt að skanninn bilaði. Því var gripið til þess ráðs að spyrja eftirlitsþega um tiltekin hross, nafn og uppruna svo hægt væri að fletta þeim upp í gagnagrunninum WorldFeng,“ segir í svari MAST við andmælum Sólhesta.
„Í ljós kom að eftirlitsþegar voru ekki vissir um sum hrossin og þekktu ekki sín eigin hross. Þau nöfn sem voru skráð í skýrsluna eru þau nöfn sem þeir gáfu MAST upp. Í andmælunum er því haldið fram að þessi tæknilega bilun hafi valdið misskilningi og óáreiðanleika í auðkenningu hrossa og þar með skýrslugerð. MAST getur ekki fallist á það.“
Tekist á um alvarleika brota
Sævar Þór segir að ekki hafi verið um ítrekaðar aðfinnslur eða frávik að ræða.
„Þetta var ekki ítrekað. Það var ekki verið ítrekað að brjóta á lögum um velferð dýra, það er bara ekki þannig. Því er alveg harðlega mótmælt. Það er látið líta þannig út að þetta hafi verið mjög alvarleg atvik en þau voru ekki það alvarleg að það tókst, á tiltölulega skömmum tíma, að kippa þessu í lag,“ segir hann.
MAST segir að ákvörðun um að nýta lagaheimild til að boða stöðvun á atvinnustarfsemi sé ekki tekin af léttúð.
„Í andmælunum er því einnig haldið fram að boðuð stöðvun á starfsemi Sólhesta ehf hafi talist óhófleg íhlutun í ljósi þeirra umfangsmiklu úrbóta sem félagið hafði þegar ráðist í og þeirrar samvinnu sem það hefði sýnt. Brot Sólhesta hafi hvorki verið alvarleg né ítrekuð sem sé forsenda fyrir því að stöðvunarheimildinni sé beitt [...]
Hið rétta er að brotin voru alvarleg (mikið af alltof grönnum hrossum) og sérstaklega ámælisvert þegar hross voru nýtt sem opinber eftirlitsaðili með dýravelferð hafði bannað notkun á, fyrr sama dag. Allar þær úrbætur sem Sólhestar ehf. stóðu fyrir voru gerðar eftir að MAST steig inn í þessa atburðarás.“
Þá segir að metið hafi verið forkastanlegt að forsvarsmenn hestaleigu leyfi hrossi í sinni umsjá að verða grindhorað eða horað. Hægt sé að sekta fyrir það eitt og að láta hross í slíku ásigkomulagi vinna líkt og hafi verið raunin.
„Það var ítrekað bent á þetta í eftirlitsheimsóknum, en ábendingar bárust um að hross í þessu ásigkomulagi voru notuð undir ferðamenn um leið og eftirlitsfólk væri búið að yfirgefa svæðið,“ segir í svari MAST.
Holdafar hrossa
Sævar Þór bendir á að einnig hafi verið ágreiningur um hvort hey hafi verið skemmt.
„Það var fenginn matsmaður til að meta það og það var komist að þeirri niðurstöðu að svo væri ekki. Svo var fenginn annar dýralæknir til að meta holdafar þessara hesta og hann komst að þeirri niðurstöðu að það væri allavega ekki eins slæmt og MAST vildi halda fram og taldi það eðlilegt.“
MAST segir að ósamræmi í mati eftirlitsaðila MAST og óháðs dýralæknis á holdafari hrossa hafi ekki verið eins mikið og haldið sé fram.
„Þetta er ekki rétt þar sem óháður dýralæknir var líka að holdastiga hross niður í 1,5. Hún skrifaði vissulega ekki niður örmerki eða nöfn á þeim hrossum sem hefði verið betra en hún var að holdastiga svipað,“ segir í svari MAST við andmælum Sólhesta.
Hross undir holdastigi 3,0 eru ekki, eða tæplega, í reiðhestsholdum.
„Stofnunin vill af þessu tilefni taka sérstaklega fram að starfsmenn hennar hafa áratuga reynslu í að holdastiga hross. Haldin eru endurmenntunarnámskeið fyrir eftirlitsfólk svo það eru fáir jafnfærir að holdastiga dýr en einmitt starfsmenn MAST.“
