Áhöfn Bandero hefur þurft að dúsa um borð í skipinu við Reykjavíkurhöfn síðan á föstudaginn eftir að Landhelgisgæslan og sérsveitin tóku yfir stjórn skipsins fimmtudagskvöldiðs. Það gerðist í kjölfar þess að Bandero reyndi að hafa áhrif á för Hvals 9.
Einum skipverja er nú heimilt að fara frá borði eftir að hann kærði ákvörðun lögreglunnar sem Héraðsdómur Reykjavíkur felldi úr gildi seinnipartinn.
Aðstoðarlögreglustjóri hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu segir að niðurstaðan verði kærð til Landsréttar. Staðan sé einsdæmi og því erfitt að meta hvaða úrræðum eigi að beita hverju sinni.
„Lögreglustjóri hefur tekið nýja ákvörðun sem við munum kynna öllum skipverjum í dag og þá verður farið í vægara úrræði sem er að halda sér á ákveðnu svæði og tilkynna sig með ákveðnu millibili. Við ákváðum bara að fara eftir línu dómarans.“
Skipverjarnir munu þurfa að halda sig innan höfuðborgarsvæðisins. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um hvort 21 skipverjum Bandero verði vísað úr landi og embætti ríkislögreglustjóra ákveður með hvaða hætti það verður.
„Til þess að hrella fólkið ekki of oft er von á niðurstöðu Útlendingastofnunar þegar líða fer á daginn. Við munum bara kynna þetta tvennt í einu.“
„Getur rétt ímyndað þér hvað það er ógeðslegt“
Hester Ceballos Duyck, skipverji sem hefur hvorki mátt fara lönd né strönd síðustu fimm daga, segir aðstæður um borð ekki mannsæmandi. Hún segir óþef einkenna lífið um borð, rusl hafi safnast upp og fólk þurft að gera þarfir sínar í vaskinn.
„Stór hluti áhafnarinnar óttast um öryggi sitt. Við erum mjög þreytt eftir atburði síðustu fimm daga. Fyrst í dag erum að fá aðeins skýrari mynd af því hvað er í gangi. Við áttum frekar lítið af mat eftir. Allur ferskur matur er búinn svo að við erum búin að lifa á baunum, hrísgrjónum og pasta,“ segir hún og heldur áfram:
„Við eigum lítið af vatni eftir. Úti á rúmsjó getum við framleitt okkar eigið drykkjarvatn en það er ekki mögulegt hér. Við getum bara farið í sturtu á milli sjö og átta á kvöldin. Salernisaðstæðurnar okkar eru líka hrikalegar. Tankurinn er lítill, sem er í lagi úti á sjó því þá getum við tæmt hann þrisvar á dag. Við ætlum ekki að tæma hann hér beint í höfnina svo hann er tæmdur aðeins einu sinni á dag. Áhafnarmeðlimir hafa því neyðst til að ganga örna sinna í vaska um borð. Þú getur rétt ímyndað þér hvað það er ógeðslegt. Við höfum bara ekkert annað val.“
Ásgeir segir um sjálfskapaðan vanda að ræða og að áhöfninni hafi verið í lófa lagið að setja sig í samband við skipamiðlara.
„Þeim hefur verið algjörlega frjálst að ráða sér skipamiðlara og fá allan þann mat sem þau þurfa um borð og annað. Þetta vita þau vel enda ekki fyrsta höfn sem þau koma í. Það er hlutur skipamiðlarans að aðstoða með allt sem gerist í erlendri höfn. Ég vísa þessu algjörlega til föðurhúsanna. Við aðstoðuðum þau strax við að tæma frárennslistanka til dæmis,“ sagði Ásgeir inntur eftir því hvort samskipti við skipverja Bandero hefðu mátt fara betur.
Duyck segir að einn lögmaður af þeim 21 sem voru ræstir út á föstudaginn hafi verið ölvaður.
„Það hafa fjölmargir lögmenn mætt. Einn af þeim mætti fullur. Það hafa lögmenn gefið áhafnarmeðlimum mjög vafasöm ráð sem hefur gert okkur áhyggjufull. Þessi lögmaður sem var ölvaður var mjög fullur,“ segir hún.
Ásgeir dregur þessa frásögn stórlega í efa.
„Mér finnst afar ólíklegt að lögreglumennirnir sem voru þarna og tóku skýrsluna hefðu ekki gert athugasemdir við það og fengið annan.“
Segir fúkyrðum rigna yfir þau
Skipverjinn segir íslenska sjómenn á höfninni hafa ógnað áhafnarmeðlimum síðustu daga.
„Það eru reiðir sjómenn hérna fyrir utan sem öskra á okkur. Þeir hafa beint mjög dónalegum fingrabendingum í átt að okkur, hótað okkur og sagt okkur að fara aftur til okkar ríkja, sem við erum vissulega að reyna. Það væri mjög auðvelt fyrir þá að stökkva um borð svo að áhöfninni líður ekki öryggri. Við erum mjög meðvituð um þetta. Fólk er að skiptast á því að vaka yfir nóttina og vakta svæðið. Ég læsi mínum dyrum á nóttinni.“
Hún gagnrýnir vinnubrögð lögreglunnar harðlega og sakar lögregluna um að hafa reynt að gabba skipverja til að fá aðgang að símum hennar og annarra um borð.
„Ég gekk inn í mjög spennuþrungið augnablik þar sem lögreglan var að reyna að sannfæra okkur um að opna símana okkar. Þeir sögðust hafa þann rétt að opna síma okkar en þeir voru aðeins með úrskurð fyrir því að taka af okkur símana. Ég bað þá um úrskurð og sagði að ef þeir myndu sýna það myndi ég að sjálfsögðu opna símann. Þeir viðurkenndu fyrst þá að þeir væru ekki með úrskurð fyrir því. Þá áttuðum við okkur á því að þeir voru að reyna að sannfæra okkur um eitthvað sem var ekki satt. Þeir lofuðu okkur símtali, sem við eigum nú þegar rétt á, svo lengi sem við myndum veita þeim aðgang að okkar símum.“
Ásgeir tekur fyrir það og segir lögregluna ekki hafa beitt óeðlilegum þrýstingi til að fá aðgang að símum og tölvum skipverja.
„Annaðhvort fær lögregla úrskurð eða fólk ritar undir heimild og opnar símann og veitir aðgang. Seinni kosturinn er vanalega betri, þá getur lögreglan strax séð hvort það þurfi að skoða eitthvað og þarf ekki að taka símann. Hitt tekur lengri tíma. Það hefur klárlega verið óskað eftir því að fólk segði til um hvaða síma það átti og ef fólk sagði nei þá bara sagði það nei.“
Duyck segir yfirheyrsluna einnig hafa verið langa og illa útfærða.
„Ég bað sérstaklega um enskumælandi túlk þegar ég var yfirheyrð en fékk þýskan túlk, örugglega út af andlitinu mínu, býst ég við. Þýðingarnar sem ég fékk á meðan á yfirheyrslunni stóð voru ekki góðar. Öll gögn og tilkynningar voru einnig á íslensku.“
