Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra var gestur Íslands í dag á Sýn í gærkvöld þar sem hún fór yfir störf þingsins, efnahagsmálin og þjóðaratkvæðagreiðsluna í lok ágúst.
Sagðist hún stolt af aðgerðum ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum þrátt fyrir að hún hefði vonað að vextir og verðbólga væru lægri.
Finnst þér ekkert erfitt að horfa í augun á landsmönnum og biðja þá um að sýna biðlund þegar kemur að efnahagsmálum - þegar undir er veski landsmanna?
„Það þarf úthald í stjórnmálum og það þarf líka úthald til að skipta um kúrs. Það hefur ýmislegt gerst. Það hafa lækkað hér ríkisskuldir um sjö og hálft prósent á landsframleiðslu. Það er búið að fara í stórvægilegar breytingar þegar kemur að ríkisfjármálunum ef við sjáum bara hvernig samsetning þeirra er farandi inn í til dæmis árið 2027. Það væri ekki annars hægt að fara í hallaleysi, það liggur alveg fyrir og fólk auðvitað finnur fyrir því. Ef fólk væri ekki að finna fyrir því þá væri þetta ekki að hafa áhrif.“
Hún segist skilja að fólk sé óþolinmótt upp að vissu marki en segist vita að fólk finni fyrir því hverjir séu að stjórna.
Er ekki smá partur af þér sem óttast að mögulega gangi þetta ekki upp? Stendurðu alveg keik, getur þú horft í augun á landsmönnum og sagt: „Planið mitt mun ganga, þetta verður betra.“
„Planið er byrjað að ganga og ég hvet bara alla landsmenn og fjölmiðlamenn til að kynna sér útspil Samfylkingarinnar í aðdraganda kosninga, orkumálin. Við erum búin að samþykkja tvo ramma á þessu ári. Það voru erfiðleikar eiginlega allt síðasta kjörtímabil að klára rammamálin,“ segir Kristrún.
En nú er ég að spyrja út í efnahagsmálin?
„Já, en málið er að efnahagsmálin eru ekki bara eini parturinn af þessu plani, vegna þess að orkumálin eru stór hluti af hagvaxtargetu kerfisins. Ef það á að laga efnahagsmálin, ef það á að taka til í efnahagsmálunum, þá þurfum við að vinna í hagvaxtargetunni líka. Það sama á við í heilbrigðismálum, sem við vorum líka kosin út á og Alma hefur staðið sig stórkostlega í því á mörgum sviðum heilbrigðismálanna. Það er eins í húsnæðismálunum, sem er nú stór partur af efnahagsmálunum. Við samþykktum hérna frumvarp til að hemja á Airbnb, ný húsaleigulög, við erum með ákvæði inni núna eftir nýja löggjöf sem á að koma í veg fyrir brask á húsnæðismarkaði“ segir Kristrún.
Þið sögðuð í aðdraganda kosninga að þið mynduð ekki hækka skatta á venjulegt fólk. Um ykkar aðgerðir í skattamálum hefur verið deilt og segja sumir að þær séu í raun skattahækkanir þó að þið kallið þær annað; leiðréttingu eða breytingu. Hvernig svarar þú því? Hafiði hækkað skatta?
„Ég veit alveg hvernig tölurnar líta út og það kemur mjög augljóslega fram í fjármálaáætlun þessarar ríkisstjórnar, að sértækar tekjuaðgerðir sem er það sem einhverjir gætu vitnað í sem skatta eða gjöld, þær eru ekki umfangsmeiri en á tímabili síðustu ríkisstjórnar.“
Samsetning gjaldanna eða skattana sé öðruvísi.
„Við erum að draga úr álögum á almennar neytendur. Við erum ekki að fara í jafn bratta kílómetragjaldshækkun eins og síðasta ríkisstjórn ætlaði í. Ég veit að það hefur verið mikið rætt um kílómetragjaldið en síðasta ríkisstjórn ætlaði að fjármagna öll sín framtíðarútgjöld með miklum hækkunum á kílómetragjaldinu en þorði svo aldrei að láta það verða að veruleika og var með mikið af ófjármögnuðum loforðum.“
„Við fórum já í leiðréttingu veiðigjalds sem ég er mjög stolt af. Við höfum talað um að vera með auðlindagjöld sem er partur af okkar pólitík. Við erum í haust að fara að leggja fram með atvinnuvegaráðherra frumvarp sem snýr að gjaldtöku í ferðaþjónustu sem margir hafa talað um í langan tíma.“
Svona sé bara pólitíkin
Hún segir um auðlindapólitík að ræða en segir að almenningur ætti ekki að hafa fundið fyrir sértækri gjaldahækkun umfram það sem þegar er í kerfinu.
„Ég veit hins vegar alveg hvernig pólitík er. Minnihlutinn sakar okkur alltaf um skattahækkanir, jafnvel þó við séum ekki að gera annað en það sem kannski lá áður í loftinu eða breyta aðeins samsetningunni. Svona er bara pólitík. Við tökum alveg að okkur þetta aðhald og það er bara í góðu lagi.“
Ég heyri að þú tekur ekki alveg fyrir að þetta séu skattahækkanir. Hvers vegna er svona mikið tabú um orðið skattahækkun. Er ekki eðlilegt að flokkur eins og Samfylkingin, sem ekki er hægriflokkur, grípi til skattahækkana. Hvers vegna er þessi leikur að orðum?
„Ég er ekki mótfallin nýtingu á skattkerfinu, ég hef sagt það víða. Mér finnst ekkert óþægilegt að tala um skatta.“
Leikur að orðum
En af hverju viðurkennið þið þá ekki að þið séuð að hækka skatta?
„Af því við erum ekki að hækka skatta Elísabet. Við erum ekki að hækka virðisaukaskatt, nema reyndar við erum að hækka eða taka ívilnun úr lægra skattþrepi á baðlón í landinu. Baðlón eru að borga lægri skatta en almennar vörur í virðisauka. Sumir kalla það hækkun, aðrir kalla það að hætta að fá afslátt af öðrum verðum. Þetta er allt leikur að orðum. Við erum ekki að hækka tekjuskatt á íslenskan almenning, við erum ekki að hækka tekjuskatta á lögaðila í landinu. Við erum ekki að hækka fjármagnstekjuskatt. Við gætum alveg rætt það hvort við ættum að breyta þessu skattstigi og ég þori alveg að taka þá umræðu.“
