Meiri- og minnihluti bæjarstjórnar Reykjanesbæjar deildu á síðasta reglulega fundi bæjarstjórnar, síðasta þriðjudag, fyrir komandi sveitarstjórnarkosningar, um fjárhag bæjarins. Meirihlutinn sagði að tekið hefði verið til í rekstrinum sem væri traustur. Minnihlutinn taldi hins vegar ársreikning bæjarins sýna fram á að lítið mætti út af bera til að sveitarfélagið myndi lenda í erfiðleikum við að standa við fjárhagslegar skuldbindingar sínar.
Frá kosningunum 2014 hafa Samfylkingin og framboðið Bein leið verið í meirihluta í bæjarstjórn Reykjanesbæjar. Fyrsta kjörtímabilið var myndaður meirihluti ásamt framboðinu Frjálst afl sem var klofningsframboð úr Sjálfstæðisflokknum en eftir kosningarnar 2018 tók Framsóknarflokkurinn við sæti Frjáls afls í meirihlutanum. Meirihlutasamstarfið var síðan endurnýjað eftir síðustu kosningar.
Sjálfstæðisflokkurinn hafði verið í meirihluta frá því að Reykjanesbær varð til árið 1994. Fyrstu átta árin með Framsóknarflokknum en síðan einn frá 2002-2014. Sjálfstæðisflokkurinn hefur því verið í minnihluta í bænum í 12 ár en miðað við skoðanakannanir mun flokkurinn bæta verulega við sig fylgi í kosningunum eftir 10 daga. Samkvæmt könnun Gallup sem Mbl.is greindi frá fengi flokkurinn um 40 prósent fylgi og fimm bæjarfulltrúa. Samfylkingin og Framsóknarflokkurinn fengju samtals svipað fylgi og Sjálfstæðisflokkurinn og tvo bæjarfulltrúa, báðir flokkar. Miðflokkurinn fengi síðan tvo bæjarfulltrúa með um 15 prósent fylgi. Fimmti flokkurinn í framboði, Viðreisn, kæmi ekki inn manni.
Verði þetta niðurstaða kosninganna í Reykjanesbæ blasir við að Sjálfstæðisflokkurinn taki aftur við stjórnartaumunum og þá með Miðflokkinn sér til fulltingis. Ólíklegt verður að teljast að Miðflokkurinn hefði áhuga á að verða þriðja hjólið með Samfylkingunni og Framsókn.
Fjármálin
Þegar meirihlutaskiptin urðu í Reykjanesbæ 2014 var fjárhagur sveitarfélagsins þungur og var töluvert í fréttum.
Fyrsta kjörtímabil nýja meirihlutans einkenndist mjög af vinnu við að koma fjármálunum í betra horf með meðal annars uppsögnum starfsfólks og launalækkunum æðstu embættismanna.
Einnig var farið í viðræður við kröfuhafa en þær gengu framan af treglega. Árið 2016 lagði meirihlutinn til að skipuð yrði fjárhaldsstjórn frá innanríkisráðuneytinu, sem þá fór með sveitarstjórnarmál, yfir bænum. Þá voru skuldir bæjarins 230 prósent af árlegum tekjum en þá eins og gildir enn í dag mátti þetta hlutfall samkvæmt lögum ekki vera hærra en 150 prósent. Raunverulegur möguleiki var orðinn á því að eitt af stærstu sveitarfélögum landsins færi í greiðsluþrot. Hætt var hins vegar við að skipa fjárhaldsstjórn. Kröfuhafar gengu aftur til samninga og betri tök náðust á fjármálunum.
Skuldahlutfallið fór lækkandi en þar skiptu hækkandi tekjur ekki síst máli. Mestu fjárhagserfiðleikar Reykjanesbæjar voru hins vegar að baki og fjármál bæjarins voru ekki eins mikið í fréttum.
Undanfarin misseri hefur róðurinn virst hins vegar hafa farið að þyngjast á ný. Meðal annars hafa kostnaðarsamar og umfangsmiklar framkvæmdir við tvo grunnskóla, vegna mikils mygluvanda, reynst þungar fyrir fjárhaginn og borið hefur á því að bærinn hafi þurft að taka lán vegna lausafjárvanda.
Meirihlutinn sáttur
Á bæjarstjórnarfundinum á þriðjudag fór fram síðari umræða um ársreikning síðasta árs.
Í bókun meirihlutans segir að niðurstaðan sé sterk, jákvæð og umtalsvert betri en áætlanir gerðu ráð fyrir. Rekstrarniðurstaða bæjarsjóðs hafi verið jákvæð um 440 milljónir en áætlanir gert ráð fyrir 186 milljónum króna. Í samanteknum reikningi A og B hluta hafi jákvæð niðurstaða numið 2,3 milljörðum króna, en áætlun gert ráð fyrir 1,4 milljörðum.
Þessi árangur skýrist fyrst og fremst af auknum útsvarstekjum sem endurspegli bæði jákvæða íbúaþróun og öflugt atvinnulíf.
Aukið veltufé frá rekstri hafi verið nýtt með ábyrgum hætti til nauðsynlegrar uppbyggingar innviða og viðhalds, ekki síst vegna mikillar fólksfjölgunar og brýnna verkefna í skólahúsnæði og öðrum eignum sveitarfélagsins.
Efnahagur sveitarfélagsins sé sterkur, með heildareignir samstæðunnar upp á 108 milljarða króna og traust sjóðstreymi, þar sem hreint veltufé frá rekstri hafi numið 7,7 milljörðum króna. Þá hafi tekjuþróun á hvern íbúa verið jákvæð.
Skuldaviðmið bæjarsjóðs sé 104,85 prósent og samstæðunnar 107,55 prósent.
Meirihlutinn segist telja að þessi niðurstaða staðfesti ábyrga fjármálastjórn, hóflega tekjuáætlun og markvissa forgangsröðun í þágu íbúa. Sveitarfélagið standi vel undir skuldbindingum sínum þrátt fyrir áframhaldandi uppbyggingu og krefjandi rekstrarumhverfi.
Meirihlutinn líti því með bjartsýni til áframhaldandi uppbyggingar og þjónustu við íbúa Reykjanesbæjar og sé stoltur af ábyrgum rekstri bæjarins.
Minnihlutinn
Minnihluti Sjálfstæðisflokks tók ekki undir þetta í sinni bókun. Sjálfstæðismenn sögðust hafa verulegar áhyggjur af rekstrarhæfi Reykjanesbæjar. Heildarskuldir hefðu hækkað á milli ára um 14,7 prósent eða um rétt tæplega 5 milljarða króna. Á sama tíma og tekjur hefðu hækkað um 2,5 prósent á milli ára hefðu rekstrargjöld hækkað um 5,1 prósent. Með lækkandi framlegð milli ára upp á rúmlega 20 prósent geti sveitarfélagið átt á hættu að lenda í erfiðleikum við að standa við fjárhagslegar skuldbindingar sínar án þess að þurfa treysta á sölu eigna eða frekari lántökur.
Sjálfstæðisflokkurinn sagðist ekki gera athugasemd við lánveitingar sem væru skipulagðar fyrirfram sem og vel undirbúnar fjárfestingar en framkvæmdir og lánveitingar hafi verið of tilviljanakenndar og þar af leiðandi mun dýrari en ef alvöru áætlanir væru til staðar.
Vitnuðu bæjarfulltrúar flokksins í endurskoðunarskýrslu PWC:
„„Veltufjárhlutfall reiknast sem hlutfall veltufjármuna og skammtímaskulda og sýnir hversu líklegt er að sveitarfélagið standi undir skuldum sem þurfa að greiðast á komandi ári. Venjulega þykir eðlilegt að gera kröfu til þess að hlutfall þetta sé hærra en einn.““
Benda Sjálfstæðismenn í þessu samhengi á að í árslok 2025 hafi veltufjárhlutfall bæjarsjóðs Reykjanesbæjar verið 0,53 og hafi raunar verið minna en 1 síðustu 5 ár, sem bendi til þess að Reykjanesbær hafi þurft og þurfi áfram að grípa til kostnaðarsamra ráðstafana í rekstri sínum til að standa undir skammtímaskuldbindingum.
Sögðu Sjálfstæðismenn að lokum að þegar horft væri á rekstrarniðurstöðu A hluta Reykjanesbæjar að frádregnum greiddum fjármagnsgjöldum og afborgunum langtímaskulda væri hún aðeins tæplega 171 milljón króna. Reykjanesbær geti samkvæmt þessu ekki staðið undir neinum öðrum skuldbindingum nema greiðslu vaxta og afborgana langtímalána ef ekki verði breyting á rekstri sveitarfélagsins.
