Af um 195 viðurkenndum ríkjum heims eru líklega um 160–180 ríki með eigin seðlabanka og að minnsta kosti formlegt sjálfræði í peningamálum. Á evrusvæðinu eru 20 aðildarríki ESB sem hafa framselt peningastefnuna til European Central Bank, seðlabanka evrunnar. Stýrivaxtaákvörðun er ekki lengur í þeirra höndum.

Panama, Ekvador og El Salvador nota Bandaríkjadal. Þau móta ekki eigin peningastefnu. Nokkur Afríkuríki í CFA-frankanum deila sameiginlegri peningastefnu. Ríki eins og Montenegro og Kosovo nota evruna einhliða og hafa því ekki sjálfstæða peningastefnu.

Ísland á að stefna að upptöku evru þegar skilyrði fyrir upptöku eru uppfyllt, sagði Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, á ráðstefnu í Hörpu 2. júní 2026 í tilefni af útgáfu skýrslu um valkosti Íslands í gjaldmiðlamálum.

Ráðherrann vill að með aðild að ESB afsali Íslendingar sér sjálfstæðri stjórn á gjaldmiðli sínum. Þá yrði ákvörðunarvaldi um nýtingu fiskveiðiauðlindarinnar deilt með öðrum ríkjum við aðild, þótt ráðherrar láti eins og svo verði ekki. Þar með yrðu tveir af veigamestu þáttum íslensks fullveldis færðir á vettvang Evrópusambandsins. Hvorugt gerist þó án breytingar á stjórnarskránni.

ESB-aðildarsinnar eru hreinskilnari þegar þeir ræða framsal fullveldisins vegna krónunnar en vegna sjávarauðlindarinnar.

Dagur B. Eggertsson kemur nú helst fram sem talsmaður Samfylkingarinnar í ESB-málinu og telur upptöku evru lífsnauðsynlega til að auðvelda ungu fólki að eignast húsnæði og lækka vexti og verðbólgu.

Enginn einn stjórnmálamaður hefur lagt meira af mörkum til að skapa vandræði á húsnæðismarkaði en Dagur B. með skipulags- og þéttingarstefnu sinni sem borgarstjóri. Sú stefna leiddi af sér skort og uppsprengt verð á húsnæði.

Ef markmið stjórnmálanna er að auðvelda ungu fólki að eignast húsnæði er eðlilegra að horfa fyrst til skipulagsstefnu, lóðaúthlutana og byggingarhraða en að færa stjórn peningamála úr landi. Húsnæðisskortur verður ekki leystur með því að skipta um gjaldmiðil heldur með því að byggja fleiri íbúðir. Spurningin er því ekki fyrst og fremst hver ákveður vextina heldur hvort nægilegt og hagkvæmt byggingarland sé fyrir hendi.

Dagur B. og öfgamenn Samfylkingarinnar í skipulagsmálum ráða ekki lengur í borgarstjórn Reykjavíkur. Hildur Björnsdóttir, oddviti sjálfstæðismanna, var kjörin borgarstjóri í gær og nýr meirihluti ætlar að hverfa frá dogmatískri þéttingarstefnu Samfylkingarinnar og óstjórninni í skipulagsmálum sem gat af sér Græna gímaldið.

Það hefur örugglega enn betri og skjótari áhrif á húsnæðisverð og verðbólgu að losna við ofstjórn Dags B. og co. í borginni en að fara að ráðum hans varðandi evruna. Þau eru fyrst og síðast viðleitni til að beina athygli að öðru en raunverulegri undirrót húsnæðiskostnaðarins, hana vill Dagur B. fela – honum virðist einnig alveg sama um fullveldið.